چرا درباره سیردان به آمار ۹ سال قبل استناد نکردم؟

نفیسه کلهر

در گزارشم از سرشماری حیات وحش طارم با عنوان «همیاران به یاری محیط زیست آمدند»، درباره شهر سیردان، مرکز بخش طارم نوشته بودم:

«یک ساعت تا نیمه شب مانده، وقتی که از مسیر جاده‌های پر پیچ‌وخم طارم به سیردان می‌رسیم؛ شهری که به گفته بعضی‌ها کوچک‌ترین شهر ایران با کمتر از ۱۰۰ خانوار جمعیت است.»

این مطلب از طرف اهالی این شهر مورد اعتراض واقع شد و این پرسش مطرح شد که چرا نویسنده به آمار رسمی جمعیت اشاره نکرده است؟

بنابراین لازم می‌دانم برای مخاطبانم توضیح دهم که اگر بنا بر استناد به آمار رسمی بود، باید ذکر می‌کردم که آخرین آمار جمعیتی این شهر مربوط به سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، یعنی حدود ۹ سال پیش است. در حالی که بر کسی پوشیده نیست که مدت‌های مدیدی است که سیاست‌های کلان، باعث شده تا در بسیاری از روستاها و مناطق کم‌جمعیت، سرشماری خانوارها گاه با هماهنگی حضور افرادی انجام می‌شود که ساکن دائمی نیستند و صرفاً برای بهره‌مندی از انشعابات و امتیازات شهری، در زمان سرشماری حضور دارند؛ ازاین‌رو چنین آمارهایی نیز همواره قابل اتکا نیستند.

بر همین اساس، آنچه در نوشته‌ام مطرح شد نه بر پایه ارقام رسمی، بلکه حاصل مشاهدات شخصی و حضور میدانی‌ام در این شهر بود. نخستین نکته‌ای که توجهم را جلب کرد، وسعت بسیار کم شهر بود.

علاوه بر آن در طی این ۹ سال که از زمان سرشماری نفوس و مسکن گذشته است، جمعیت شهر تغییر چشمگیری داشته است. به طوری که امروز در مدرسه این شهر تنها ۸ دانش‌آموز در یک کلاس چندپایه مشغول به تحصیل هستند؛ دانش‌آموزانی که به گفته خودشان همان‌ها نیز به دلیل نبود مقطع تحصیلی بالاتر از ششم ابتدایی، ناچار به مهاجرت به شهرهای دیگرند.

طوری که در گزارش «محیطبانی با طعم عشق و تعهد» نیز که درباره خانواده یک محیطبان ساکن در سیردان است، از زبان دختر ایشان که یکی از دانش‌آموزان مدرسه سیردان است، آورده‌ام: «نازنین زهرا برایم تعریف می‌کند که در کلاس چهارم مدرسه سیردان درس می‌خواند، مدرسه‌ای که فقط هشت دانش‌آموز دارد و همه با هم همزمان در یک کلاس و با یک معلم درس می‌خوانند. او می‌گوید: «وقتی او مدرسه را شروع کرده، یعنی چهار سال قبل ۲۴ دانش‌آموز در این مدرسه درس می‌خواندند؛ ولی یکی یکی به شهرهای بزرگ رفتند و حالا در پایه چهارم فقط دو دانش‌آموز تحصیل می‌کنند؛ نازنین زهرا و دوستش.» یعنی در عرض چهار سال جمعیت دانش آموزان این مدرسه به یک سوم کاهش یافته است، و در بازه زمانی ۹ ساله قطعا کاهش جمعیت از این هم بیشتر بوده است.

لذا به عنوان یک خبرنگار نمی‌توانستم در گزارشم به آمار ۹ سال قبل استناد کنم.

با احترام به اهالی و ساکنان سیردان که همچنان چراغ این شهر را روشن نگه داشته‌اند؛ کوچک بودن یک شهر و کاهش جمعیت آن لزوما صفتی برای کم کردن اهمیت یک مکان نیست. بلکه شاید ارزش و اهمیت حفظ آن را بیش از پیش روشن می‌کند و هشداری برای مشکلاتی مانند کمبود امکانات، مهاجرت به شهرهای بزرگتر و تمرکزگرایی است که مدت‌ها است زنگ خطر آن در سراسر کشور به صدا درآمده است.

در واقع کم شدن جمعیت ساکن سیردان؛ زنگ هشداری است برای فراموشی این شهر و دیگر شهرهای کم‌جمعیت و افسوس برای این شهرهای زیبا که به دلیل نبود امکانات، متروک و به مرور فراموش می‌شوند.