چرا شهروندان از کانال‌های مربوطه پیگیر رفع این معضل بزرگ نیستند؟!


منوچهر دبیرسیاقی ـ کارشناس محیط زیست
بخش اول: مقدمه: نگارنده در این نوشتار به اجمال وضع اسفبار غیربهداشتی، زیست محیطی، اخلاقی فرهنگی پسماندهای شهری را در قزوین که ناخودآگاه در حال صدمه زدن به سلامتی روحی، جسمی، شخصیت اجتماعی و اخلاقی شهروندان است با اشاره به ریشه علل و عوامل به وجود آمدن و ادامه آن و یا به سهم خود ارائه رهنمودها و راهکارها در رفع آن، آن هم به استناد از جمله تحصیلات و حدود 40 سال کسب اطلاعات در جریان فعالیت‌های زیست محیطی خود در خارج و داخل کشور، توام با چند سال تجربه اجرایی در این حوزه، مورد بررسی و چالش قرار می‌دهد. گرچه ارائه این مطالب از جانب نگارنده بسیار تکراری است؛ چرا که در طول دو سه دهه اخیر در بیش از 200 مقالات مستند تحقیقاتی و اطلاع‌رسانی زیست محیطی خود در روزنامه ولایت قزوین، که آخرین بار در اوایل بهمن‌ماه 1395 در سلسله مقالات تحقیقاتی از اوضاع بحرانی زیست محیطی در سطح جهانی و کشوری (ایران به عنوان نمونه) و شهری (قزوین به عنوان نمونه) که در آن از جمله به معضل مدیریت پسماند شهری اشاره نمود که این مقالات را از جمله به حضور ریاست محترم قبلی و فعلی سازمان حفاظت محیط زیست کشور، استاندار، شهردار، مدیرکل سازمان حفاظت محیط زیست قزوین و برخی اعضای شورای اسلامی شهر تقدیم نمود و همچنین در کتب زیست محیطی تالیف خود و حتی در برخی جلسات نهادهای مردمی زیست محیطی و خانه مشارکت مردم در سلامت استان که در آنها عضویت دارد و دیگر جلسات مشابه، به آن اشاره نموده است؛ ولی به گونه‌ای که مشاهده می‌شود نه تنها بهبودی در این حوزه به عمل نیامده؛ بلکه وضع با توجه به چگونگی تردد زباله‌گردها در سطح شهر بحرانی‌تر شده است؛ موجب شد که نگارنده مجددا برحسب وظیفه انسانی و شهروندی اقدام به ارائه این نوشتار نماید. به امید اینکه بذل توجهی به این معضل بشود! گرچه اکنون با وجود شورای مشورتی سیاستگزاری «شمس» قزوین 1404، که در پایان سال گذشته از جانب مدیریت شهری، شورای اسلامی شهر و همکاری برخی اساتید دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، به منظور برخورداری از توانمندی و نظرات موثر نخبگان و پیشکسوتان بومی در حوزه‌های مختلف در سیاستگزاری شهری تشکیل شد و از این بابت در نوع خود در کشور بی‌نظیر است و نگارنده نیز در کارگروه تخصصی امور توسعه پایدار شهری آن عضویت دارد و در کنار دیگر اعضای محترم آن در فعالیت است؛ فرصت دیگری شده که شهروندان علاوه بر شورای اسلامی شهر در مدیریت شهری تاثیرگذار شوند؛ اما آینده نشان خواهد داد که اهداف تشکیل این شورا «شمس» تا چه حد عملا با واقعیت مطابقت دارد؛ و ان‌شاءا... که جنبه نمایشی نداشته باشد.  غیربهداشتی بودن پسماندهای شهری در قزوین ـ1ـ غیربهداشتی بودن آن از ناحیه وجود مخازن زباله در سراسر شهر است که اولا دفع پسماندهای تجاری ـ خانگی در آنها، آن هم اغلب به طور غیراصولی و بهداشتی و برخلاف رهنمودهای سازمان پسماند شهرداری صورت می‌گیرد. ثانیا تفکیک مواد بازیافتی در آنها (به عوض تفکیک در مبدا) توسط زباله‌گردها با وضع نامناسب که متعاقبا به آن اشاره خواهد شد و در نهایت تخلیه مخازن مزبور از آنچه که در آن باقیمانده توسط پیمانکاران ذیربط شهرداری در مواقع مختلف و حمل آن به جایگاه پسماندها است، که در این عملیات به علت اینکه زباله‌گردها که به علل و عوامل مختلف بر تعداد آنها مرتبا افزوده می‌گردد و برای امرار معاش از این طریق در جوّی رقابتی با به خطر انداختن سلامتی خود و خانواده (عمدتا بدون ماسک و دستکش) در تمامی جریان روز و حتی برخی مواقع شب به علت اینکه شهروندان و کسبه، زباله‌های خود را در ساعات مختلف روز و شب داخل مخازن می‌اندازند، در دستیابی هر چه بیشتر به مواد قابل بازیافت و ارزشمند، زباله‌های داخل مخازن را زیر و رو و کیسه‌های زباله خانگی را که می‌تواند حاوی زباله‌های غیرعفونی و حتی خطرناک باشد؛ پاره که ممکن است در اثر عجله و بی‌احتیاطی قسمتی از محتویات داخل آن نیز به خارج از مخازن پخش شود و اغلب نیز بویژه کودکان زباله‌گرد برای جست‌وجو داخل مخازن شده و یا به طور کلی برای کاوش قسمت تحتانی مخازن آن را برگردانده که این عمل موجب پخش زباله و نشت شیرابه از آن به اطراف مخازن می‌گردد که بعدا اغلب در اثر وزش باد و یا تحرک خودروها این زباله‌ها و بویژه قطعات کاغذ و پلاستیک و نظایر آن به محوطه‌های اطراف پراکنده شده که نه تنها موجب به هدر دادن زحمات رفتگران زحمتکش که در طول شب با تلاش شهر را نظافت می‌نمایند؛ می‌گردد، بلکه باعث کراهت منظر شهر در انظار شهروندان و گردشگران خارجی و داخی نیز می‌گردد؛ همچنین کاوش گربه‌ها برای یافتن خوراکی در مخازن و جمع شدن مگس و دیگر حشرات و باکتری‌ها که می‌توانند ناقل انواع بیماری‌ها و حساسیت‌ها در بین شهروندان شوند؛ توام با بوی تعفن این مخازن بویژه در ایام تابستان و مسقف نبودن آنها در مقابل برف، باران، گرچه صرفا بنا به اظهار مدیریت پسماند شهرداری هفته‌ای 2 بار این مخازن شست‌وشو داده می‌شوند؛ ولی آلودگی و بوی تعفن این مخازن در نقاط مختلف شهر حاکی از آن است که این برنامه مرتب اجرا نمی‌شود و شکایت گاه به گاه شهروندان از بوی تعفن این مخازن در رسانه‌ها، از جمله در روزنامه ولایت قزوین (الو ولایت) مورخه 7/5/97 از بوی تعفن مخزن زباله خیابان عارف که مدعی شده بود بیش از یک ماه است که این مخزن شسته نشده گواه آن است. ـ2ـ غیر زیست محیطی بودن آن: گذشته از وضع غیربهداشتی پسماندها در سطح شهر که در بالا اشاره شد؛ تردد غیرمنظم زباله‌گردها که شامل کودکان خردسال تا سالمندان فرتوت و حتی زنان می‌باشد که با گونی یا کیسه‌های جورواجور و یا با انواع و اقسام گاری‌های دستی؛ با انباشته کردن بیش از حد مواد بازیافتی در آنها، که حمل و مانور گاری‌ها را بویژه در فصل زمستان و گرمای تابستان با زحمت زیاد توام است؛ همراه با زباله‌گردها با سه چرخه موتوری با آلودگی هوا و آلودگی صوتی که در فعالیت هستند؛ نه تنها باعث ناآرامی و ناامنی‌ تردد خودروها و رفت‌وآمد عابرین در سطح شهر می‌گردند؛ بلکه منظر شهر را در انظار گردشگران داخلی و خارجی کریه‌ کرده‌، که بدیهی است این وضعیت نامناسب زیست محیطی ناخودآگاه در سلامتی روحی و جسمی شهروندان اثرات منفی داشته که توام با آلودگی هوا و صوتی از ناحیه روند نابه‌سامان ترافیک شهری همراه با اثرات تخریب باغستان‌های سنتی قزوین با ارزش‌های زیست محیطی آن نه تنها برخلاف اظهارات و اعلانات مقامات مدیریت شهری که قزوین یک شهر نمونه زیست محیطی و در مسیر توسعه پایدار شهری است؛ بلکه در واقع کاملا در تضاد با آن است؟ ـ3ـ غیراخلاقی بودن آن: روند کاوش زباله‌گردها در مخازن زباله در سطح شهر به خصوص که شامل کودکان خردسال و سالمندان فرتوت است که عمدتا از حاشیه‌نشینان و یا از مهمانان پناهجوی افغانی تشکیل شده و اغلب نیز فاقد بیمه درمانی هستند که در شرایط نامناسب غیربهداشتی و تحقیرآمیز کاری آن هم در جوّی رقابتی با زحمت زیاد مساعدت‌های متمادی در جریان روز و برخی اوقات شب در گرما و سرما با ناخودآگاه به خطر انداختن سلامتی خود و خانواده از این طریق امرار معاش می‌نمایند؛ با توجه به ارزش‌های ملی و مذهبی ما به هیچ‌وجه قابل توجیه نیست؛ بخصوص که برادران و خواهران دینی افغانی ما که به علت ناامنی و کشت و کشتاری که ابرقدرت‌های مدافع حقوق بشر در جهان با اشتغال کشورشان در آن به راه انداخته‌اند به ما پناهنده شده‌اند که می‌بایست با توجه به ارزش‌های ملی و رهنمودهای مذهبی بذل توجه خاصی نسبت به رفاه آنان داشته باشیم؛ چگونه ممکن است مقامات ذیربط، اعضای شورای اسلامی شهر و شهروندان نسبت به این وضعیت غیراخلاقی، انسانی و اسلامی بی‌تفاوت از کنار آن بگذرند؟! یکی از عوامل اصلی که موجب افزایش زباله‌گردها و تردد آنها آن هم با وضعیت غیربهداشتی و اخلاقی که اشاره شد؛ این است ‌که شهرداری پیمانکاران در مدیریت پسماند را در مزایده‌ها در مسیر درآمدزایی با بالا قرار دادن سقف دریافت پول که اجازه دهد زباله‌گردهایشان مواد بازیافتی را از مخازن زباله جمع‌آوری نمایند؛ انتخاب می‌کند نه صرفا برحسب تجارب و کیفیت کارشان که می‌بایست کاملا بهداشتی، زیست محیطی توام با رعایت سلامتی و روند بهداشتی زباله‌گردها باشد؛ که این اقدام باعث شده که پیمانکاران خواهی نخواهی باید وجهی به شهرداری و هم مالیات بدهند و هم تامین امرار معاش و هزینه مکان و تجهیزات خود را بنمایند، به زباله‌گردها فشار آورده شود و زباله‌گردها هم به سهم خود برای اینکه وجهی باید به پیمانکاران بدهند و هم برای امرار معاش کسب درآمد کنند؛ مجبور هستند در جوّی رقابتی در جریان روز و شب با تلاش زیاد برای جمع‌آوری هر چه بیشتر مواد بازیافتی در مخازن زباله در سطح شهر کاوش کنند! این در حالی است که شهرداری برای جمع‌آوری و حمل پسماندها هم از شهروندان هزینه دریافت می کند و هم برای درآمدزایی از پیمانکاران که مواد بازیافتی زباله‌ها را جمع‌آوری می‌کنند؛ پول دریافت می‌کند و باز این در حالی است که شهرداری یک موسسه اقتصادی نیست؛ بلکه سازمان خدمات‌رسانی به شهر و شهروندان، آن هم به نحو مطلوب است و می‌بایست حفظ سلامتی روحی و جسمی شهروندان و پاکیزگی شهر در اولویت کامل باشد؛ نه درآمد اقتصادی شهرداری! و بدیهی است که شورای اسلامی شهر نیز به نمایندگی از شهروندان می‌بایست کنترل و نظارت لازم بر این امر مهم داشته باشد؟

سه شنبه 16 مرداد 1397
04:28:50
 
 
Copyright © 2018 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT