یک قدم فاصله از خشم آنی تا جنایت

آستانه تحمل به یک مو بند است

معصومه حسینی ـ نزاع و درگیری یکی از مصادیق خشونت در جوامع بوده و پدیده‌ای اجتماعی است که در تمام دوره‌ها کم و بیش دیده می‌شود. امروزه نزاع و درگیری یکی از شاخص‌های مهم وجود خشونت در جامعه تلقی می‌شود که بین افراد به وقوع می‌پیوندد و همه ساله بر اساس آمار و اخبار، تعدادی قربانی می‌گیرد.

متاسفانه درگیری و نزاع در بین سنین نوجوان و جوان و آن هم به دلایل پوچ و واهی به شدت زیاد شده است و نه تنها بارمالی در پی داشته بلکه به مرگ و جنایت نیز ختم شده است که در انتها مسببانش تنها می‌توانند اظهار پشیمانی کنند و بهترین دوران زندگی خود را به تباهی بکشانند.

در استان قزوین هم با این آسیب و ناهنجاری اجتماعی روبرو هستیم که در چند مورد منجر به قتل شده است. بر اساس آمار پزشکی قانونی استان قزوین در 12ماه سال گذشته یازده هزار و 434 نفر به دلیل صدمات ناشی از نزاع به ادارات پزشکی قانونی استان قزوین مراجعه کردند، که این رقم در مقایسه با سال پیش از آن با دوازده هزار و 398 نفر 7 درصد کاهش داشته است.

همچنین از کل مراجعین نزاع در 12ماهه سال 1402 هشت هزار و 8016 مرد و سه هزار و 418 زن بودند.

بنا بر این آمار در این مدت آمار ناشی از نزاع در زنان 3 درصد افزایش داشته است و در مردان هم افزایش 9 درصدی داشته است.

61 درصد درگیری‌ها با سلاح سرد بوده است

رئیس پلیس آگاهی استان با اشاره به کاهش نزاع و درگیری در سال جاری نسبت به سال گذشته می‌گوید: در سال گذشته موضوع بیشتر نزاع و درگیری‌ها اختلافات خانوادگی بوده و اختلاف ملکی و نزاع بر سر آب نیز از دیگر علل درگیری نزاع در سطح استان بوده است.

سرهنگ عزیزی ادامه می‌دهد: 85 درصد علت قتل در درگیری و نزاع، اختلاف شخصی و بحث و مشاجره بوده است و در 61 درصد درگیری‌ها از سلاح سرد استفاده شده است.

کاهش آستانه تحمل و اقتصاد ضعیف علت درگیری و نزاع است

وی با اعلام اینکه درگیری و نزاع بیشتر در بین افراد زیر 20 سال اتفاق می‌افتد می‌افزاید: در درگیری‌های دسته جمعی که بین نوجوانان اتفاق می‌افتد (که در واقع به این افراد اراذل و اوباش نوظهور گفته می‌شود) و همیشه چاقو به همراه دارند با یک بحث و مشاجره کوچک و بی‌اهمیت درگیری و نزاع راه می‌اندازند.

این مسئول انتظامی استان تصریح می‌کند: بیشتر افرادی که در درگیری و نزاع شرکت می‌کنند ساکن حاشیه شهرها و غیربومی هستند و از نظر تحصیلات، آموزش و خانواده وضعیت مطلوبی ندارند.

سرهنگ عزیزی در ادامه کاهش آستانه تحمل افراد و اقتصاد ضعیف را از دیگر دلایل درگیری و نزاع می‌داند و می‌گوید: اگر خلاءهای قانونی در خصوص برخورد با حمل سلاح از بین برود و ساختار آموزش و پرورش در کشور بهبود پیدا کند زمینه‌ای برای کاهش درگیری و نزاع خواهد شد.

رئیس پلیس آگاهی استان اظهار می‌کند: آمار وقوع  درگیری و نزاع در سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل 7 درصد کاهش داشته است و در خصوص دستگیری در این حوزه نیز 15 درصد افزایش داشته‌ایم .

کاهش درگیری و نزاع در گرو مشارکت تمام دستگاه‌های فرهنگی

وی اجرای طرح جمع آوری سلاح سرد و برخورد با افرادی که اقدام به حمل و فروش سلاح می‌کنند را یکی از راهکارهای کاهش درگیری و نزاع اعلام می‌کند و ادامه می‌دهد: برای رسیدن به کاهش درگیری و نزاع در جامعه باید تمام دستگاه‌های فرهنگی به ویژه آموزش و پرورش پای کار باشند و برنامه‌های پیشگیرانه را اجرا کنند.

سرهنگ عزیزی خاطرنشان می‌کند: ترویج فیلم و بازی‌های خشونت‌آمیز در ترویج خشونت بین نوجوانان و جوانان بسیار تاثیر دارند و در این زمینه نیز خانوادها باید هوشیار باشند و آگاهی خود را در زمینه بازی‌ها و همچنین فضای مجازی بیشتر کنند و دستگاه‌های مربوطه با کمک بخش خصوصی در زمینه بازی‌سازی بومی تلاش کنند.

نزاع در مناطق حاشیه‌نشین رخ می‌دهد

لیلا حاجی آقایی دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی با اشاره به اینکه مساله خشونت و نزاع بیشتر در مناطق حاشیه شهرها و یا مناطق شلوغ و بین نوجوانان و جوانان و به صورت تکانشی رخ می‌دهد، می‌گوید: نزاع خیابانی عمدتا بر اثر مزاحمت برای نوامیس، گاهی نیز به دلیل زورگیری و یا تهدید اتفاق می‌افتد.

این مشاوره ارشد خانواده ادامه می‌دهد: بیشتر این نزاع و درگیری‌های خیابانی بین اراذل و اوباش رخ می‌دهد البته بین افراد عادی جامعه هم ناخواسته نیز این درگیری رخ می‌دهد مثلا در یک تصادف، طرفین به جای اینکه با صحبت و در حضور پلیس مشکل را حل کنند با فحاشی و درگیری باعث بر هم زدن سلامت عمومی در مردم و خودشان می‌شوند.

وی به آثار و تبعات درگیری و نزاع اشاره می‌کند و می‌افزاید: درگیری و نزاع باعث ناامن شدن جامعه و بویژه برای کودکان و زنان در آن محله و منطقه می‌شود و همچنین بار مالی برای طرفین دارد .

مشکلات اقتصادی و کمبودهای فرهنگی از دلایل وقوع نزاع

این دکتر جامعه‌شناسی فرهنگی در ادامه گفت‌وگو به علل نزاع و درگیر می‌پردازد و اظهار می‌کند: در کشور ما تکثر قومی و فرهنگی زیاد است و این باعث می‌شود خشونت طایفه‌ای افزایش یابد.

وی تصریح می‌کند: عدم آموزش و نداشتن مهارت حل مساله و عدم کنترل خشم در بروز درگیری و نزاع تاثیر دارد که متاسفانه نه در خانواده و نه در آموزش و پرورش این مهارت‌ها آموزش داده نشده است.

حاج آقایی مشکلات اقتصادی و کمبود محبت و مورد تایید قرار گرفتن را از دیگر عوامل درگیری و نزاع اعلام می‌کند و می‌گوید: وقتی فردی نیازها و احساساتش برطرف نشده باشد و این فرد با سراسر خلاء و کمبود و عقده وارد جامعه ‌شود بسیار شکننده است و بسیار تکانشی رفتار می‌کند .

این عضو هیات علمی دانشگاه بیان می‌کند: جوانان ما شغل و سرگرمی مناسبی ندارد و آن انرژی روانی زیاد جوانی هرز می‌رود و می‌خواهند این انرژی یک جایی سرریز ‌شود پس آن در درگیری و نزاع خود را نشان می‌دهد.

این دکترای جامعه‌شناسی فرهنگی ضعف قانون و کاهش آستانه تحمل را از دیگر عوامل درگیری و نزاع می‌داند و می‌گوید: هرج و مرج در جامعه را می‌توان از دیگر عوامل درگیری و نزاع در جامعه دانست و اینکه هیچ چیزی سر جای خود نیست یعنی ارزش‌ها و ضدارزش‌ها جابجا شده است. همچنین دیدن فیلم‌ها و بازی‌های خشونت‌آمیز، حسادت‌ها و توسل به زور در خانواده‌ها  برای رسیدن به اهداف در بروز خشونت و نزاع در جوانان موثر است .

وی همچنین زندگی در حاشیه شهرها و مناطق آب و هوایی خشک و فشارهای روانی و معیشتی را از دیگر علل درگیری نزاع دانست .

شیوه نادرست تربیتی در برخی خانواده‌ها به خشونت در جامعه تبدیل می‌شود

این مشاوره ارشد خانواه به اهمیت نقش والدین اشاره و خاطرنشان می‌کند: والدین کمتر به فرهنگ دوستی در بین اعضای خانواده توجه و اهمیت می‌دهند. آنقدر که خانواده به درس خواندن فرزندان اهمیت می‌دهند به مهارت دوست‌یابی و شناختن دوست‌های فرزندانشان اهمیت نمی‌دهند و یا کمتر اهمیت می‌دهند.

لیلا حاجی آقایی به معضل فحاشی و بدخلقی در بین نوجوانان و جوانان در مکان‌های عمومی اشاره می‌کند و ادامه می‌دهد: این یک آلارم و زنگ خطر است برای مسئولان و کارشناسان و خانواده‌ها که چرا جوانان زمانی که باید در دوره شادی و هیجانات خود باشند به این سمت و سو می‌روند؟!

وی از شیوه تربیتی نادرست برخی والدین انتقاد می‌کند و می‌گوید: برخی از والدین یا بیش از حد سختگیر هستند و برخی دیگر به فرزندان خود بیش از حد آسان می‌گیرند. برخی از فرزندان در دوران کودکی در خانواده‌ها خود احساس تنهایی و بی‌محبتی می‌کنند و وقتی به سنین نوجوانی و جوانی می‌رسند به دنبال توجه، محبت و جایگاه اجتماعی در جامعه هستند و دست به رفتارهای پرمخاطره و هیجانی نظیر درگیری و قلدری می‌زنند.

این دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی اعلام می‌کند: تمامی این رفتارها ناشی از این است که زمانی که فرد در کودکی نیازمند توجه و دیده شدن داشت از سوی خانواده این اتفاق نیفتاده است و در نتیجه در دوران نوجوانی و جوانی این کمبودها به خشونت تبدیل می‌شود.

این مشاوره ارشد خانواه معتقد است همانطور که خانواده  مأمن آرامش و آسایش روانی است ولی می‌تواند به خطرناکترین مکان برای ورود فرزندان به جامعه تبدیل شود و همین امر باعث می‌شود تا خشونت در خانواده به خیابان و نزاع خیابانی امتداد پیدا کند.

وی به نقش مهم همسالان اشاره می‌کند و می‌گوید: وقتی فرزندان در خانواده از لحاظ عاطفی و احساسی حمایت نمی‌شوند فرزندان به سمت گروه همسالان بزهکار کشیده می‌شوند و رفع کمبودهای خود را در این گروه‌ها دنبال می‌کنند.

وی تصریح می‌کند: خانواده، طبقه فرهنگی و اجتماعی و میزان صنعتی شدن جامعه در وقوع نزاع و درگیری موثر هستند.

لیلا حاجی‌آقایی در ادامه میزان صنعتی شدن و رفاه را در کاهش و یا افزایش درگیری و خشونت در جامعه موثر می‌داند و می‌گوید: هرچقدر میزان رفاه و درآمد مردم یک جامعه بیشتر باشد میزان آسیب‌های اجتماعی و درگیری کمتر خواهد بود .

وی اضافه می‌کند: همچنین طبق جرم‌شناسی مرتون تعارض بین خواسته و آرزوها باعث کجروی می‌شود. خیلی از بزهکاران افرادی هستند که خواسته‌هایی دارند مثل داشتن ماشین لوکس و حتی درآمد کافی ولی وقتی ساختار جامعه اجازه نمی‌دهد و ناعدالتی وجود داشته باشد و جامعه آنها را نمی‌بیند؛ منجر به گرایش این افراد به کجروری که درگیری و نزاع یکی از این کجروی‌ها است، می‌شود .

این دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی به تبعات درگیری و نزاع در جامعه اشاره و خاطرنشان می‌کند: درگیری و نزاع آرامش و امنیت را به خطر می‌اندازد .

این عضو هیات علمی دانشگاه تصریح می‌کند: برای کاهش نزاع و درگیری باید مهارت ارتباطی، مهارت حل مساله و  سبک فرزندپروری علمی‌تر شوند و خانواده بر دوست‌یابی فرزندان نظارت داشته باشند همچنین نهادهای نظارتی مانند پلیس، قوه قضاییه و آموزش و پرورش و مهم‌تر از همه نهاد اقتصادی که باید با برنامه‌های موثر در کاهش این آسیب، تاثیر بگذارد.