(ویژه نامه نامه 1404) سر در عالیقاپو؛ دروازهای به قلب تاریخ، از صفویه تا پهلوی
- شناسه خبر: 55989
- تاریخ و زمان ارسال: 28 اسفند 1403 ساعت 07:30
- بازدید :
نوروز، فصل سفر و دیدار با میراث کهن ایران است؛ اما در میان تمام شهرهای تاریخی، قزوین مقصدی است که گنجینههایی پنهان در دل خود دارد. یکی از این گوهرهای معماری، سردرب عالیقاپو است؛ بنایی که از دوران شکوه صفویان تا تحولات پهلوی، فراز و فرودهای بسیاری را به خود دیده است.
سردر عالیقاپو؛ ۵۰۰ سال ایستادگی در برابر تاریخ
درست در مرکز شهر قزوین، سردر عالیقاپو مانند دروازهای به گذشته ایستاده است، این بنا که در سالهای نخست سلطنت شاه طهماسب صفوی ساخته شد، ورودی اصلی ارگ سلطنتی صفویان بود؛ جایی که شاه، درباریان، سفرا و بزرگان برای ورود به مرکز قدرت ایران باید از آن عبور میکردند.
این سردر، ۱۷ متر ارتفاع دارد و یکی از رفیعترین بناهای قزوین به شمار میرود؛ چیزی که این اثر را خاصتر میکند، کتیبهای با کاشی معرق و خط ثلث، اثر خوشنویس برجسته صفوی، علیرضا عباسی است که همچنان پس از قرنها، زینتبخش این بناست. این کتیبه نام شاه طهماسب و آیات قرآنی را در خود دارد که بر عظمت و تقدس این مکان در گذشته میافزاید.
معماریای که شکوه صفویه را فریاد میزند
سردر عالیقاپو نمونهای بیبدیل از معماری ایرانی-اسلامی است. کاشیکاریهای لاجوردی، مقرنسکاریهای ظریف، نقوش هندسی و طاقهای هلالی، همه و همه نشان از سلیقه و هنر دوره صفویه دارند. این دروازه به گونهای طراحی شده که نهتنها ورودی یک کاخ، بلکه نمادی از قدرت و عظمت حکومت وقت باشد.
در طبقه فوقانی سردرب، اتاقهایی وجود داشت که شاه از آنجا مراسم رسمی و جشنها را تماشا میکرد. تصور کنید شاه طهماسب، در حالی که مهمانان خارجی و سفیران در پایین در انتظار ورود بودند، از فراز این سردر آنها را نظاره میکرد.
از ارگ سلطنتی تا شهربانی پهلوی
سرنوشت سردر عالیقاپو، مانند بسیاری از بناهای تاریخی ایران، دستخوش تغییرات بسیاری شد، پس از سقوط صفویان و انتقال پایتخت از قزوین، ارگ سلطنتی به تدریج از بین رفت و تنها این سردر باشکوه از آن دوران باقی ماند.
اما در دوران پهلوی، این مکان کاربری کاملا متفاوتی پیدا کرد و به ساختمان شهربانی تبدیل شد. ساختمانهای جدیدی در اطراف آن ساخته شدند و فضای داخلی تغییر کرد. در این دوران، بسیاری از تزئینات قدیمی آسیب دید، اما عظمت بنا همچنان باقی ماند.
نوروز در قزوین؛ تجربهای متفاوت از تاریخ
نوروز در قزوین، فراتر از یک تعطیلات ساده است، این شهر با جشنوارههای نوروزی، بازارچههای سنتی، نمایشهای خیابانی و اجرای موسیقی زنده، حال و هوایی خاص به خود میگیرد. اما چیزی که نوروز را در قزوین منحصربهفرد میکند، لمس زنده تاریخ در میان این بناهای باشکوه است.
وقتی در روزهای عید، از کنار سردر عالیقاپو عبور میکنید، میتوانید تصور کنید که چه کسانی در طول ۵ قرن گذشته، از همین دروازه گذشتهاند؛ از شاهان صفوی گرفته تا افسران شهربانی دوره پهلوی، از سفیران اروپایی تا مردم عادی که در سایه این بنا روزگار گذراندهاند.
چرا این نوروز را در قزوین بگذرانیم؟
اگر میخواهید جایی را ببینید که گذشته و حال در کنار هم تنفس میکنند، اگر به دنبال معماری باشکوه، تاریخ پرفرازونشیب و تجربهای متفاوت از نوروز هستید، قزوین بهترین انتخاب است. کافی است یکبار از زیر سردر عالیقاپو عبور کنید، به نقشهای روی کاشیها نگاه کنید و لحظهای چشم ببندید. شاید بتوانید صدای سم اسبهای پیکهای سلطنتی، همهمه درباریان صفوی یا حتی زمزمههای افسران شهربانی را در میان دیوارهای این بنا بشنوید.
قزوین، شهری که تاریخ در آن زنده است. این نوروز، آن را از دست ندهید!
