هوش مصنوعی در ساخت پروتزهای هوشمند بازگشت حرکت با درک دیجیتال از بدن انسان

دکتر اباذر کریمی پنابندانی ـ عضو آکادمی علوم اروپا و متخصص هوش مصنوعی

پیشرفت‌های هوش مصنوعی در سال‌های اخیر، مفهوم پروتز را از یک ابزار مکانیکی ساده به یک سامانه هوشمند و تطبیق‌پذیر ارتقا داده است. پروتزهای هوشمند مبتنی بر AI، تنها جایگزین اندام از دست‌رفته نیستند؛ بلکه تلاشی برای بازگرداندن «احساس، کنترل و تعامل طبیعی» میان انسان و بدن هستند.

در نسل جدید پروتزها، هوش مصنوعی با تحلیل سیگنال‌های عصبی، الکترومایوگرافی (EMG) و داده‌های حرکتی کاربر، الگوهای حرکتی منحصربه‌فرد هر فرد را یاد می‌گیرد. این یادگیری تطبیقی به پروتز اجازه می‌دهد که به مرور زمان، حرکات را دقیق‌تر، نرم‌تر و طبیعی‌تر اجرا کند؛ به‌گونه‌ای که کاربر احساس کند پروتز بخشی از بدن اوست، نه یک ابزار خارجی.

یکی از نقاط عطف این فناوری، استفاده از یادگیری ماشین در تشخیص نیت حرکتی است. AI می‌تواند پیش از انجام حرکت، قصد کاربر را پیش‌بینی کند؛ مثلاً تشخیص دهد فرد قصد راه رفتن، بالا رفتن از پله یا نشستن را دارد. این پیش‌بینی هوشمند، زمان واکنش پروتز را کاهش داده و ایمنی و راحتی کاربر را افزایش می‌دهد.

در کنار حرکت، هوش مصنوعی نقش مهمی در بازگرداندن حس لامسه ایفا می‌کند. با ترکیب سنسورهای فشار، دما و بافت با الگوریتم‌های هوشمند، پروتزهای پیشرفته قادرند اطلاعات محیطی را پردازش کرده و به‌صورت سیگنال‌های قابل‌درک به سیستم عصبی کاربر منتقل کنند. این موضوع، کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت را به شکل چشمگیری ارتقا می‌دهد.

پروتزهای هوشمند مبتنی بر AI، نمونه‌ای روشن از همگرایی پزشکی، مهندسی و علوم داده هستند؛ مسیری که نشان می‌دهد هوش مصنوعی نه‌تنها درمان را بهبود می‌دهد، بلکه کرامت انسانی و استقلال فردی را نیز تقویت می‌کند.

در نسخه بعدی به کاربرد «هوش مصنوعی در کنترل کیفیت خودرو» می‌پردازیم.