هدیههایی که شأن خبرنگاری و جایگاه رسانه را مخدوش میکند!
- شناسه خبر: 64337
- تاریخ و زمان ارسال: 18 مرداد 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
رئوف پیشدار ـ استاد دانشگاه و روزنامهنگار
در خبرها جایی خواندنم که جایی! بنا دارد به مناسبت روز خبرنگار ـ ۱۷ مرداد به آنها هدایایی بدهد. شنیدهام که موضوع هدیه دادن به خبرنگاران و حتی کمکهای قابل توجه! برخی جاها! به سایت و نشریاتی بیشتر در کلاس نشریات زرد و «باج نیوز»ها خیلی باب شده است!
متاسفانه اینکه خبرنگار و یا رسانهای در قبال دریافت پول نمکگیر شود و مطلبی را تهیه و یا انعکاس دهد، مساله جدیدی نیست. سالهاست که هشدار داده میشود که چنین رویهای اگر چه عمومیت ندارد، ولی میزان آلودگی به آن هر میزان باشد، آنچه از بین میرود، شأن و جایگاه روزنامهنگار، رسانه و اعتماد عمومی به آن است.
رسانهای که پول میگیرد تا مطلبی را باب میل سفارش دهنده که هر کس و یا تشکیلاتی میتواند باشد، انتشار دهد، آموزههای دینی، اخلاق حرفهای و قانون را نیز زیر پا گذاشته است.
مطابق قانون، مطلبی در هر شکل و فرمت که در ازای دریافت پول تهیه شده باشد، به یک کلام ساده «آگهی/ رپرتاژ» تلقی میشود که باید کاملاً مشخص و قابل تشخیص برای مخاطب باشد.
دریافت هدیه در ازای وظیفه حرفهای در شأن خبرنگار نیست و نباید خودش را در معرض گرفتن این هدایا قرار دهد؛ خبرنگار با قبول این هدایا به شأن حرفهای خودش لطمه وارد میکند و این امر با روح و رسالت کار رسانهای به طور کامل در تضاد است.
از منظر شرعی نیز با توجه به آموختهها و تعالیم دینی، این پول به نحوی شبهه دارد و نمیتواند شرعی باشد. پذیرش هدیه به این معنا است که منِ خبرنگار پول میگیرم تا خبری را بر اساس خواستهی اهداکننده پوشش دهم، نه بر اساس حقیقتی که وجود دارد.
این موضوع باعث بدبینی مردم به رسانه شده و اینگونه میگویند: «خبرنگاران در برابر دریافت هدیه، هر مطلبی را مینویسند و چنین مطالبی خواندنی نیست» رسانه نمیتواند مخاطب را به صاحبان آگهی بفروشد.
مسأله مورد اشاره، خاص چند روزنامه و یا مجله اجارهای! نیست، حتی صدا و سیما که بودجههای میلیاردی دارد، آنتن فروشی میکند.
از تبلیغ قابله تا صحبتهای به ظاهر کارشناسی یک صاحب حرفه دنبال شهرت و رونق کار در میانه یک برنامه معمول تلویزیونی بدون لوگوی تبلیغات و طیف وسیعی از هر آنچه از وقت مردم میتواند به پول تبدیل شود، روی آنتن تلویزیون و رادیو و صفحههای نشریه و یا فایلهای ارسالی خبرگزاری میآید و مخاطب در معرض آن قرار میگیرد، یعنی فروختن مخاطب به صاحبان آگهی!
چنین بنگاهی شایستگی قرار داشتن در جایگاه ناظر عمومی، امین مردم و چشمان ناظر جامعه را ندارد، در زندگی روزمره و خارج از فضای رسانه، دریافت هدیه امری طبیعی به حساب میآید، اما این کار در فضای رسانهای میتواند معنا و مفهومی دیگر داشته باشد که حداقلش از بین رفتن شأن خبرنگاری و مقام و منزلت او است.
یکی از وظایف و کارکردهای رسانه بیان واقعیتها به منظور کمک به روندها، فرآیندها و نتایج برای تصمیمگیریها است. تجربه من در بیش از چهار دهه خبرنگاری میگوید که متأسفانه اکثر قریب به اتفاق دستگاههای دولتی علاقمند به این موضوع هستند تا رسانهها را تبدیل به روابط عمومیها کنند.
اگر این اتفاق بیافتد، رسانه کارکرد، اعتبار و در نتیجه نقش تاثیر گذار خودش را در جامعه از دست میدهد. اگر خبرنگاران و اصحاب رسانه این هدایا را قبول کنند در موضعی قرار میگیرند که نمیتوانند نقش رسانه را ایفا کنند و عملاً تبدیل به روابط عمومی دستگاهها و موسسات میشوند.
برای حل و رفع این مساله؛ اول اینکه خبرنگاران و اصحاب رسانه را باید از نقش و اهمیت وظیفهای که بر عهده دارند، آگاه کرد و در گام دوم رسانهها باید خبرنگاران را از نظر مالی تأمین کنند تا نیازی به هدایا نداشته باشند و در معرض طمع و خطر قرار نگیرند.
رسانه باید تلاش کند درآمد خودش را از طرق قانونی و موجه بالا ببرد تا بتواند خبرنگاران خودش را تأمین کند. از طرفی وزارت ارشاد هم در حد مقدورات خودش تلاش کند تا از رسانههای مستقل حمایت کند تا این رسانهها بتوانند به جایگاه لازم برسند.
مسئولان رسانهها باید به نحوی این موضوع را به مجموعهی خود منتقل کرده و دریافت هدیه را ممنوع کنند که موضوعی سلبی است؛ اما موضوع ایجابی، تبیین شأن و جایگاه خبرنگاری برای خبرنگاران است تا جایگاه واقعی خودشان را بدانند.
