نان به قیمت جان!
- شناسه خبر: 84851
- تاریخ و زمان ارسال: 24 خرداد 1405 ساعت 07:30
- بازدید :
جزئیات گرانی؛ از لواش ۳۲۵۰ تومانی تا سنگک ۸۵۰۰ تومانی
علیرضا سبزعلی، نایب رئیس اتحادیه نانوایان قزوین روز 12 خردادماه در خبری شوکهکننده جدول نرخهای جدید را به تفکیک اعلام کرد.
بر اساس این مصوبه که پس از ارسال به وزارت کشور و تایید نهایی در کارتخوانهای «نانینو» بارگذاری شده است، هر قرص لواش تنوری ۳ هزار و ۲۵۰ تومان، لواش مستطیلی یک هزار و ۹۰۰ تومان، سنگک ۸ هزار و ۵۰۰ تومان، لواش گرد تنوری و ماشینی ۲ هزار و ۳۵۰ تومان و نان بربری ۶ هزار و ۷۵۰ تومان تعیین شده است. همچنین نان سنگک و بربری ریزشی هر کیلوگرم ۱۵ هزار و ۸۵۰ تومان قیمت خورده است.
نایب رئیس اتحادیه نانوایان قزوین با اشاره به دلایل افزایش قیمت نان بیان کرد که پیشنهاد اولیه اتحادیه برای برخی دستگاهها حتی بیش از ۱۰۰ درصد بود، اما پس از چانهزنیهای فراوان در کارگروه استانی، در نهایت این مصوبه با میانگین ۸۰ تا ۸۵ درصد به نتیجه رسید.
سبزعلی مدعی شد که این افزایش قیمت به دلیل انباشت فشار هزینهها در دو سال گذشته افزایش ۶۰ درصدی دستمزد کارگران نانوایی، رشد سرسامآور قیمت سوخت، اجاره و مواد مصرفی و همچنین حذف تدریجی یارانههای دولتی اجتنابناپذیر بوده است.
به گفته سبزعلی، حدود ۲۵ درصد از این افزایش قیمت مستقیما به حذف یارانه دولتی بازمیگردد و ۵۰ درصد دیگر ناشی از افزایش هزینههای جاری و عقبافتادگی نرخ نان از تورم واقعی در دو سال اخیر است.
وی تاکید کرد که حتی با این افزایش، قیمت فعلی نان همچنان با قیمت تمام شده واقعی فاصله دارد، اما به هر حال بخشی از فشار اقتصادی وارد بر نانوایان را جبران میکند.
نانهای آزادپز هم گران شدند؛ بربری ۲۵ هزار تومانی در راه است
سبزعلی در بخش دیگری از اظهارات خود به افزایش قیمت نانهای آزادپز (غیریارانهای) نیز اشاره کرد و گفت: برای این دسته از نانها افزایش قیمتی حدود ۴۰ تا ۴۵ درصدی اعمال خواهد شد. وی پیشبینی کرد که قیمت نان بربری و سنگک آزادپز به حدود ۲۵ هزار تومان برسد، البته تاکید کرد که قیمت نهایی این نانها هنوز از سوی استانداری قزوین اعلام نشده است. این موضوع نگرانیهایی را در میان شهروندانی که به دلایل مختلف (از جمله نوبتهای طولانی و کیفیت پایین نان یارانهای) به سمت نان آزادپز رفته بودند، ایجاد کرده است.
نانوا میگوید ضرر میکنم، مردم میگویند دیگر نان هم قوتغالب نیست
هر چند مسئولان صنفی، این گرانی را «جبران هزینهها» و «واقعی شدن قیمت» مینامند، اما در سطح شهر و میان صفهای طولانی نانواییها فضای قزوین مملو از اعتراضات تلخ و نگرانکننده شهروندانی است که این روزها برای خرید نان با بودجهای که ماههاست کوچک و کوچکتر شده، دست و پنجه نرم میکنند.
رضا کریمی، یک کارگر ساختمانی ۴۲ ساله و پدر سه فرزند که پای یکی از نانواییهای بلوار شهید بهشتی قزوین در صفی ۲۰ دقیقهای ایستاده بود، با چهرهای برافروخته و صدایی پر از خستگی گفت: «همین پارسال یک قرص سنگک سه هزار و پانصد تومان بود، امروز میبینم که شده هشت و پانصد تومن»!
او با اشاره به افزایش بیش از دوبرابری قیمت نان افزود: «مزد کارگر ساختمانی دو برابر نشده که نان دوبرابر بشود! دولت و اتحادیه قبل از این که نان را گران کنند، باید فکری به حال جیب خالی کارگران میکردند. راستش من دیگر نمیدانم با این قیمت نان برای بچهها بخرم یا داروی پدرم را. آخر همین یک ماه پیش بود که مرغ و تخممرغ و برنج گران شد، حالا نان را که قوت اصلی ماست هم از دستمان گرفتند!»
کریمی با اشاره به اینکه خانوادهاش روزانه سه وعده نان مصرف میکنند، محاسبه سریعی انجام داد و گفت: «قبلا روزی ۱۵ هزار تومان برای نان خرج میکردیم، الان میشود حدود ۳۰ هزار تومان. یعنی ماهی ۴۵۰ هزار تومان اضافهترین هزینه. این پول را از کجا بیاوریم؟ از خوراک بچهها کم کنیم یا از لباسشان؟»
سارا حسینزاده، یک شهروند قزوینی و مادر دو فرزند دانشآموز نیز با انتقاد شدید از افزایش «چراغ خاموش» قیمتها و نبود اطلاعرسانی قبلی به مردم گفت: «ما امروز صبح رفتیم نانوایی، همان نان همیشگی را گرفتیم، اما موقع کشیدن کارت، دیدیم طبق مبلغ قبلی نیست! نانوا گفت از امروز گران شده. یعنی چه که یکشبه مردم را غافلگیر میکنند؟»
او با گلایه از کاهش کیفیت نان افزود: «قیمت را که کشیدند بالا، اما کیفیت را پایین آوردند. نان بربری شش هزار و هفتصد تومانی تا میرسد به خانه، خشک و سفت میشود. انگار آرد نامرغوب میدهند به نانواها. مسئولین اگر چارهای جز گرانی نیست، حداقل نظارت کنند که جنس باکیفیت بدهند به مردم. این طوری هم پولمان میرود، هم آبرومان پیش مهمان!»
اکبر محمدی، یک بازنشسته ۶۸ ساله که با حقوق ناچیز خود زندگی را میگذراند، با اشاره به وعدههای مسئولان درباره کنترل تورم گفت: «هر ماه که میگذرد، یک قلم کالا گران میشود. پارسال گفتند نان گران نمیشود. امسال گفتند یارانه نان را حذف نمیکنیم. حالا میبینیم یکدفعه ۸۵ درصد زیاد شده! من دیگر حرف کسی را باور ندارم. ما بازنشستهها را که حساب نکنید، پولمان سر ماه یک خط میآید و تا بیستم ماه تمام میشود. حالا نان هم برسد به ده هزار تومان، ما چی بخوریم؟»
تحلیل کارشناسان: «واقعی شدن قیمت» یا «فرار از پرداخت یارانه»؟
افزایش ناگهانی و پرشتاب قیمت نان در قزوین، واکنش تند و گسترده کارشناسان اقتصادی و اجتماعی را نیز در پی داشته است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند استدلال نانوایان مبنی بر «فاصله عمیق قیمت نان با هزینه تولید» از لحاظ نظری قابل قبول است، اما روش اجرای این طرح و حذف یکباره یارانه به صورت عملی و بدون هیچ بسته حمایتی همزمان، یک «شوک اقتصادی» کاملا غیرحرفهای به اقشار آسیبپذیر جامعه وارد میکند.
مهدی پرویزی، کارشناس ارشد سیاستهای رفاهی و عضو انجمن اقتصاد سلامت ایران در این خصوص گفت: «نان کالای استراتژیک و حیاتی است و با میوه و سبزیجات یا حتی لبنیات تفاوت بنیادین دارد. حذف تدریجی یارانه نان و جایگزینی هوشمندانه آن با پرداخت نقدی به دهکهای پایین درآمدی، یک الزام اقتصادی و یک سیاست مرسوم در بسیاری از کشورها بود، اما دولت و اتحادیه در قزوین آن را با مدیریت ضعیف و زمانبندی اشتباه، به یک تورم ۸۵ درصدی شوکآور تبدیل کردند. سهم یارانهای که دولت به نانوایان بدهکار مانده و اکنون دیگر پرداخت نمیکند، یکباره و بدون مهلت از جیب مردم درآمد».
وی با اشاره به وضعیت فلاکتبار مالی خانوارهای کارگری و کمدرآمد در ماههای اخیر افزود: «یارانه پنهان ۲۵ تا ۳۰ درصدی نان برای یک خانواده ۴ نفره، یعنی حذف چندین وعده غذایی اصلی در ماه. این تصمیم شتابزده و عجولانه، صرفاً یک عدد روی تابلو نانوایی نیست، بلکه یک واقعیت تلخ اجتماعی است. این سیاست، مردم را به سمت مصرف نانهای بیکیفیت با آردهای نامرغوب و حتی خطرناک سوق میدهد و در بلندمدت، هزینههای درمانی ناشی از سوءتغذیه را چند برابر به سیستم سلامت تحمیل میکند».
لیلا کرمی، جامعهشناس و پژوهشگر حوزه فقر و نابرابری نیز در این گفتوگو با نگاهی عمیقتر به ابعاد اجتماعی این گرانی پرداخت و گفت: «آنچه در قزوین رخ داده، فقط یک تغییر اقتصادی نیست، یک پیام نمادین به جامعه است. نان در فرهنگ ایرانی-اسلامی جایگاه قدسی و نماد برکت و روزی دارد. وقتی مسئولان به راحتی اجازه میدهند قیمت نان ۸۵ درصد بالا برود، این پیام را به مردم میدهند که هیچ کالایی امن و در دسترس نیست. این موضوع اعتماد اجتماعی را به شدت خدشهدار میکند. من به شدت نگران پیامدهای روانی این تصمیم بر روی اقشار حاشیهنشین و آسیبپذیر قزوین هستم».
از سوی دیگر، برخی کارشناسان صنفی نیز اگرچه افزایش قیمت را برای بقای کسبوکار نانواییها لازم میدانند، اما نسبت به تضمین کیفیت نان و جلوگیری از تخلفات احتمالی نانوایان در پشت پرده این گرانی، ابراز نگرانی جدی میکنند.
احمد سلطانی، یک کارشناس باسابقه صنعت آرد و نان در این باره به خبرنگار ولایت گفت: «افزایش قیمت اگر همراه با نظارت قوی نباشد، بهانهای به دست نانواهای فرصتطلب میدهد که هم وزن نان را کم کنند، هم از آردهای نامرغوب استفاده کنند و هم ساعات کاری خود را کاهش دهند. متاسفانه اتحادیه نانوایان قزوین در سالهای گذشته سابقه درخشانی در برخورد با متخلفان نداشته است».
هم «نانوا در هزینهها میماند، هم مردم!» کدام وعده عملی میشود؟
علیرضا سبزعلی، نایب رئیس اتحادیه نانوایان قزوین در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره به بدهی سنگین دولت به نانوایان تاکید کرد: «از تیرماه سال گذشته تا امروز، تقریباً یارانهای پرداخت نشده و نانوایان حدود ۱۰ ماه از دولت طلب دارند».
او با اشاره به اینکه در جنگ ۱۲ روزه اخیر تنها برای یک ماه یارانه واریز شد که دوباره متوقف گردید، که اگر این افزایش قیمت انجام نمیشد، شاهد تعطیلی گسترده و زنجیرهای نانواییها در سطح استان بودیم و مردم اساساً با مشکل کمبود نان مواجه میشدند.
با این حال، سبزعلی به نانوایان متذکر شد که موظف به رعایت دقیق وزن، کیفیت، ساعت کار و مشتریمداری هستند و از شهروندان خواست در صورت مشاهده هرگونه تخلف اعم از کمفروشی، کاهش کیفیت، گرانفروشی یا تعطیلی سرخود مراتب را به اتحادیه نانوایان قزوین با شماره ۳۳۴۹۰۰۰۰ اطلاع دهند و یا حضوری مراجعه کنند. او تاکید کرد که اتحادیه در اسرع وقت به هر شکایتی رسیدگی خواهد کرد.
اما مردم قزوین که در هفتهها و ماههای اخیر با امواج متعدد و خستهکننده گرانی دست و پنجه نرم میکنند و بارها وعدههای نظارتی از سوی نهادهای مختلف را شنیدهاند، چندان به این تماسها و قولها امیدوار نیستند. تجربه تلخ سالهای گذشته به آنها آموخته که معمولا پس از هر گرانی، نه تنها قیمتها به عقب برنمیگردد، بلکه کیفیت نیز افت محسوسی پیدا میکند و خطوط تلفن شکایات نیز یا جوابگو نیستند یا به نتیجه مشخصی نمیرسند.
علی نصیری، یک شهروند مسن و بازنشسته کشوری که سالها در سیستم نظارتی یکی از دستگاهها کار کرده بود، با نیشخندی تلخ گفت: «کاش به جای افزایش ۸۵ درصدی قیمت، ۸۵ درصد کیفیت و وزن نان را بالا میبردند. این همه شعار درباره امنیت غذایی و حمایت از معیشت مردم دادند، حاصلش این شده که یک خانواده کارگری باید برای خرید نان روزانه، نصف هزینه یک وعده غذای اصلیاش را بدهد».
سیدمحمد حسینی، یک طلبه و فعال اجتماعی نیز با اشاره به جایگاه نان در روایات و فرهنگ دینی گفت: «در روایات داریم که حرمت نان مانند حرمت مادر است. مسئولان باید بدانند با دستکاری قیمت نان امنیت روانی و معنوی جامعه را نشانه میروند. من از آنها میخواهم حداقل نظارت کنند که نانی که با این قیمت بالا فروخته میشود، از کیفیت و ارزش غذایی مناسبی برخوردار باشد. متاسفانه در حال حاضر خیلی از نانواییها نانی میدهند که هم سنگین است، هم زود بیات میشود، هم طعم خوبی ندارد».
یک مادر مجرد و سرپرست خانوار که با دو فرزندش در یکی از محلههای حاشیهنشین قزوین زندگی میکند، با چشمانی اشکآلود به خبرنگار ولایت گفت: «من ماهی ۲ میلیون و 500 هزار تومان درآمد دارم. قبلا میتوانستم با قناعت کردن بچهها را سیر کنم. حالا که نان گران شده، دیگر نمیدانم چه کار کنم. بچههایم هر روز میگویند مادر گرسنهایم. راستش من از فردا میخواهم نان سرد و مانده از نانواییهای شلوغ تهیه کنم تا شاید کمی ارزانتر شود. آدم خجالت میکشد از این حرفها بزند، اما چاره چیست؟»
چشم انداز آینده؛ هشدار درباره موج دوم گرانی
نکته نگرانکنندهای که بسیاری از کارشناسان به آن اشاره میکنند، احتمال موج دوم افزایش قیمت در ماههای آینده است. با توجه به اظهارات نایب رئیس اتحادیه نانوایان قزوین مبنی بر اینکه «قیمت فعلی همچنان با قیمت واقعی نان فاصله دارد»، این نگرانی وجود دارد که پس از عادیشدن نسبی شرایط، دوباره شاهد اصلاح قیمت از سوی مسئولان باشیم. همچنین افزایش قیمت نانهای آزادپز به حدود ۲۵ هزار تومان میتواند قشر متوسط شهری را نیز به شدت تحت فشار قرار دهد.
پرویزی در این زمینه هشدار داد: «اگر دولت به فکر طراحی یک نظام هوشمند حمایت غذایی نقدی و هدفمند نباشد، این گرانیهای پلهای تا جایی ادامه پیدا میکند که نان به یک کالای لوکس برای دهکهای پایین تبدیل شود. آن وقت است که باید منتظر عواقب اجتماعی وخیمی باشیم».
جمعبندی: در مسیر یک تصمیم پرخطر
در شرایطی که سفره مردم روزبهروز کوچکتر و کوچکتر میشود و تورم مزمن، قدرت خرید اقشار ضعیف و متوسط را به پایینترین حد ممکن در یک دهه اخیر رسانده است، نانِ گرانتر به معنی حذف تدریجی این کالای اساسی و حیاتی از سبد مصرفی برخی خانوارها و یا کاهش چشمگیر کیفیت آن برای سایرین است.
اتحادیه نانوایان قزوین و مسئولان استانی باید توجه داشته باشند که گرانی نان، «خط قرمز» معیشت مردم است و هرگونه تصمیمگیری در این حوزه باید با شفافیت کامل، اطلاعرسانی قبلی و ارائه بستههای جبرانی همزمان همراه باشد. در غیر این صورت، فاصله نسلی و اعتماد اجتماعی که این روزها بیش از هر زمان دیگری شکننده شده است، به نقطه بازگشتناپذیری خواهد رسید.
آنچه امروز در قزوین به عنوان افزایش ۸۵ درصدی قیمت نان ثبت شده، صرفا یک تغییر نرخ در کارتخوان نانینو نیست، بلکه آزمونی بزرگ برای انسجام سیاستهای رفاهی دولت، توان نظارتی اتحادیه نانوایان و صبر استراتژیک مردمی است که دیگر حوصله هیچ غافلگیری گران قیمتی را ندارند.
