ماماها، نقش محوری در بهبود سواد سلامت مادری دارند

مدیرگروه مامایی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، در گفت‌وگو با روابط عمومی معاونت درمان دانشگاه به سواد سلامت مادر به عنوان یکی از شعارهای این هفته اشاره کرد و گفت: سواد سلامت مادری (Maternal Health Literacy) از مفاهیم کلیدی در ارتقای سلامت مادر و کودک است. سواد سلامت مادری به توانایی مادران در درک، ارزیابی و استفاده بهینه از اطلاعات سلامت برای تصمیم‌‌گیری‌‌های موثر در دوران بارداری، زایمان و پس از زایمان اشاره دارد.

دکتر نسیم بهرامی تصریح کرد: سواد سلامت مادری به عنوان دانش و مهارت‌‌های اجتماعی به ویژه برای شناسایی عوامل خطر، سبک زندگی سالم و تغذیه مناسب در دوران بارداری تعریف می‌شود که از طریق بهبود دریافت و افزایش کیفیت مراقبت‌‌های دوران بارداری، بر پیامدهای بارداری تاثیر می‌گذارد. مطالعات نشان داده‌اند که رابطه معنی‌داری بین سواد سلامت مادری با پیامدهای بارداری و وضعیت تغذیه، سلامت و واکسیناسیون کودکان وجود دارد.

بهرامی اظهار کرد: این مفهوم شامل سه بعد اصلی یعنی سواد عملکردی (خواندن و نوشتن اطلاعات پایه)، سواد تعاملی (مهارت‌‌های ارتباطی برای دریافت خدمات سلامت) و سواد انتقادی (تحلیل اطلاعات و تصمیم‌گیری مستند) است. عوامل متعددی می‌توانند سواد سلامت مادری را تحت تاثیر قرار دهند که از آن جمله می‌توان به عوامل فردی (مانند سطح تحصیلات، سن مادر، اعتماد به نفس و خودکارامدی)، عوامل اجتماعی ـ اقتصادی (مانند درآمد و وضعیت اقتصادی، حمایت اجتماعی، فرهنگ و باورهای محلی)، عوامل مرتبط با سیستم سلامت (مانند میزان دسترسی به خدمات از قبیل کیفیت و فراوانی مراکز بهداشتی، نحوه ارائه اطلاعات) اشاره نمود.

مدیر گروه مامایی دانشگاه علوم پزشکی قزوین بیان کرد: در سیستم ارائه خدمات بهداشتی و درمانی، ماماها به عنوان خط مقدم در مراقبت از مادران، نقش محوری در بهبود سواد سلامت مادری دارند. ماماها می‌توانند از طرق مختلف به ارتقای سواد سلامت مادری کمک نمایند. گام اول، آموزش و مشاوره مناسب به صورت ارائه اطلاعات علمی و کاربردی متناسب با درک مادر و نیز تاکید بر موضوعات حیاتی مانند تغذیه، علایم خطر بارداری و مراقبت‌های پس از زایمان می‌باشد. در گام بعدی کمک به توانمندسازی مادران از طریق تشویق مادر به پرسشگری فعال در ویزیت‌ها و نیز آموزش مهارت‌های خود مراقبتی (مانند کنترل قند خون یا فشارخون در خانه) حائز اهمیت است. در نهایت ماماها با کمک به کاهش نابرابری‌ها از طریق توجه ویژه به مادران کم‌سواد یا کمتر برخوردار با استفاده از روش‌های ارتباطی غیرکلامی و همکاری با خانواده برای ایجاد یک محیط حمایتی و طراحی برنامه‌های آموزشی مبتنی بر نیازهای محلی و خانوادگی می‌توانند نقش مهمی در ارتقای سواد سلامت مادری در مادران باردار این مرز و بوم داشته باشند.

بهرامی اضافه کرد: در این مسیر ماماها ممکن است چالش‌هایی از قبیل کمبود زمان مشاوره در سیستم‌های شلوغ و یا مقاومت فرهنگی در برابر اطلاعات جدید را تجربه نمایند که با استفاده از تکنولوژی‌های جدید مانند آموزش آنلاین، مامایی از راه دور، اپلیکیشن‌ها و مشارکت دادن افراد مهم محلی و مذهبی در برنامه‌های آموزشی، می‌توان این چالش‌ها را به حداقل رسانید.