فردوسی بزرگ

محمدرضا رجایی‌پور

امروز سالروز تولد مردی‌‌ست که اگر او نبود بی‌گمان در این زمانه ما این‌‌گونه این‌ قدر آسان و دلنشین به زبان مادری‌مان نمی‌نوشتیم و نمی‌اندیشیدیم. سالروز تولد «حکیم ابوالقاسم فردوسی» نگهبان بزرگ واژه‌ها و پاسدار جاودان هویت ایرانی. فردوسی تنها یک شاعر نیست؛ که او ایستادگی یک ملت است در برابر فراموشی. او کسی‌‌ست که از دل قرن‌ها غبار و گسست؛ رشته‌ی پیوستگی ما را با گذشته‌‌مان دوباره تنید. در روزگاری که زبان و فرهنگ ایرانی در معرض فرسایش و فراموشی بود او یک‌ تنه برخواست؛ شمشیر را به قلم بدل کرد و با شاهنامه‌اش سپاهی از واژه‌های روشن؛ اسطوره‌ها؛ ریشه‌ها و رویاها را به میدان آورد. با هر بیت شاهنامه فردوسی به ما یادآور می‌شود که تاریخ فقط سلسله‌ای از جنگ و پادشاهی نیست. تاریخ روایت کرامت انسان است. روایت خرد؛ آزادگی؛ عدالت؛ مهر و شرافت. او از رستم و سهراب می‌گوید اما در آینه‌ی آن‌ها، ما را نشان می‌دهد. از سیاوش می‌سراید اما داغ بی‌ گناهی را بر پیشانی همه‌ زمانه‌ها حک می‌کند. از زال و رودابه می‌گوید تا بفهمیم عشق شکوهمندتر از هر مرز و مصلحتی‌‌ست. فردوسی زبان فارسی را نه فقط حفظ کرد؛ بلکه آن را به اوج رساند. زبانی که بتواند هم حماسه بگوید هم حکمت؛ هم عشق هم اعتراض. هم امید و هم غرور. به یاری اوست که امروز ما پس از قرن‌ها هنوز می‌توانیم با همان زبانی بنویسیم که نیاکان‌مان می‌اندیشیدند. او برای ما تنها یک نام در تاریخ ادبیات نیست؛ که او ستون فقرات فرهنگ ایرانی‌‌ست. در سالروز تولدش باید از خود بپرسیم ما با این میراث کهن و بزرگ چه می‌کنیم. آیا هنوز به زبان مادریمان آن‌ چنان که باید احترام می‌گذاریم؟ آیا هنوز عدالت؛ خرد، شجاعت و آزادگی را که فردوسی در تار و پود شاهنامه بافته است جدی می‌گیریم؟ هر بار که بیتی از شاهنامه خوانده می‌شود و هر بار که کودکی نام رستم و آرش و سیاوش را می‌آموزد؛ و هر بار که نویسنده‌ای در این سرزمین واژه‌ای فارسی را به جای لغتی بیگانه برمی‌گزیند؛ فردوسی دوباره متولد می‌شود. دوباره در ما زندگی می‌کند و ما را به خودمان و به خویشتن گمشده‌‌مان نزدیک‌تر می‌سازد. یاد فردوسی؛ یادآور این حقیقت است که ملت‌ها زمانی زنده‌اند که زبان‌شان زنده باشد و زبان زمانی زنده است که در آن؛ آزادی عدالت و خرد جاری باشد. امروز و در سالروز تولد این حکیم بزرگ سر تعظیم در برابر او فرود می‌آوریم و زیر لب نه فقط برای او که برای خودمان و آیندگان‌مان این بیت جاودانه را عاشقانه زمزمه می‌کنیم:

بسی رنج بردم در این سال سی

عجم زنده کردم بدین پارسی …

زاد روز حکیم ابوالقاسم فردوسی گرامی باد. زادروز مردی که نشان داد می‌توان با کلمه هم جنگید؛ هم ساخت و هم زنده ماند.