صادرات به عراق برای توسعه اقتصادی استان
- شناسه خبر: 57103
- تاریخ و زمان ارسال: 31 فروردین 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
گزارش ـ مریم بهبهانیفر:
به طور کلی صادرات بخش مهمی از اقتصاد هر کشور را تشکیل میدهد و ابزار کارآمدی برای توسعه و رونق اقتصادی کشورها میباشد. در بسیاری از کشورهای پیشرفته، صادرات محور اصلی توسعه بوده و حضور در بازارهای جهانی از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا صادرات به استقلال کشورها کمک میکند. اهمیت صادرات تا آنجایی است که بسیاری از کارشناسان اقتصادی، صادرات را تنها راه موفقیت برای توسعه اقتصادی یک کشور در بازار جهانی میدانند.
با توجه به اهمیت این موضوع برای ایران و استان صنعتی قزوین که به دنبال دستیابی به توسعه اقتصادی و برخورداری از نظام اقتصادی تولیدگرا بوده؛ لازم است برای رسیدن به رشد اقتصادی و جامعهای که در آن خبری از فقر، بیکاری و عقبماندگی نباشد پس از تامین نیازهای داخلی کشور باید صادرات کالا و خدمات مازاد بر مصرف داخل با جدیت مورد توجه قرار گیرد. در این میان کشور عراق به لحاظ آنکه در همسایگی ایران قرار دارد میتواند برای کشور و استان قزوین یک فرصت باشد. موقعیت جغرافیایی و همسایگی آن با کشور ما نیز کمک میکند هزینههای حمل و نقل کالا کاهش یابد و تجارت بین دو کشور سریعتر و مقرون به صرفهتر صورت گیرد.
البته با توجه به افزایش تقاضای عراق برای کالاهای ایرانی و تلاش برای بازسازی این کشور، حجم صادرات ایران به عراق در سالهای اخیر افزایش یافته است و براساس گفته کارشناسان اقتصادی استان، صادرات به کشور عراق شامل: انواع محصولات از جمله مواد غذایی، مصالح ساختمانی، محصولات پتروشیمی و تجهیزات صنعتی بوده است؛ همچنین از آنجایی که استان قزوین به لحاظ تولیدی و صنعتی ظرفیتهای بالایی دارد میتواند یکی از تامینکنندگان اصلی نیازهای این کشور باشد، از سوی دیگر هم روابط فرهنگی و اجتماعی میان ایران و عراق و اشتراکات دینی، فرهنگی و زبانی این کشور با ما میتواند تجارت بین ایران و عراق را تسهیل کند.
با اعزام تیم تجاری استان قزوین، تشکیل شده از نمایندگان بخش خصوصی و دولتی به کشور عراق برای حضور در همایش «فرصتهای سرمایهگذاری» این کشور، در روزنامه ولایت از دیدگاه کارشناسان و مدیران اقتصادی استان به بررسی اهمیت حضور بازرگانان استان در بازار عراق پرداختهایم.
بازرگانان قزوینی میتوانند در عراق بازار خوبی داشته باشند
مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان درباره اهمیت بازار عراق برای ایران در گفتوگو با خبرنگار ولایت، اظهار میکند: استان قزوین در حوزه تولیدات چهارمین استان صنعتی کشور به شمار میرود و یکی از شاخصهای مهم و ویژگیهای حایز اهمیت محصولات صنعتی استان این است که بسیاری محصولات تولیدی استان قزوین مصرفکننده نهایی دارد.
رضا صفاری تصریح میکند: برخی از استانهای صنعتی کشور، محصولات تولیدی آنها تنها برای استفاده در صنایع دیگر میباشند بنابراین از آنجایی که محصولات تولیدی استان قزوین مصرفکننده نهایی دارد و بازار هدف کشور عراق نیز به لحاظ حوزه صنعت ضعیف است در حال حاضر آنجا یک بازار بسیار بزرگ مصرفی به شمار میرود و فرصت مناسبی برای صادرات و عرصه محصولات تولیدی استان قزوین میباشد و بازرگانان قزوین میتوانند در این کشور بازار خوبی داشته باشند.
این مسئول میگوید: شاید استانهایی که تولیدات آنها مواد صنعتی است و تنها مورد استفاده در صنعت و تولید میباشد بازاریابی در عراق برای آنها سخت باشد و نتوانند در عراق بازار خوبی به دست بیاورند؛ ولی با توجه به اینکه در استان قزوین محصولات نهایی بسیاری تولید میشود بنابراین استان قزوین از ظرفیت لازم برخوردار است تا بتواند در بازار عراق به خوبی حضور اقتصادی داشته باشد.
صفاری توضیح میدهد: با توجه اینکه استان قزوین قطب تولید شوینده است و هلیدنگهای تولیدی بزرگ مواد شوینده با بابرندهای (نشان) معتبر در آن مستقر هستند؛ استان ما میتواند در صادرات انواع شوینده به عراق بسیار پیشتاز باشد.
او ادامه میدهد: در بازار عراق فرصتهای خوبی برای صادرات انواع صنایع غذایی، صنایع لوازمخانگی، انواع مصالح ساختمانی همچون: کاشی، سرامیک، درب و پنجره از استان قزوین وجود دارد؛ به ویژه آن که در عراق به دلیل وقوع جنگ، فرصتهای لازم برای تولید وجود نداشته است و این کشور اکنون با اتمام جنگ به محصولات کشورهای مختلف نیاز دارد و مصرفکننده آنها میباشد.
این مدیر اقتصادی استان عنوان میکند: متاسفانه با وجود بسترهایی که برای مراودات اقتصادی در کشور عراق وجود داشت؛ نه تنها استان قزوین بلکه کشور ما تاکنون در حوزه مبادلات با عراق به خوبی ورود نکرده است در حالی که میتوان اذعان کرد؛ بازار عراق تشنه و نیازمند به تولیدات ایرانی است و با توجه به نزدیکیها و اشتراکات دینی و مذهبی که ایران با کشور عراق دارد مسئولان اجرایی این کشور هم به خوبی تمایل دارند که با ایران مراودات داشته باشند؛ ولی ما تاکنون ما نتوانستهایم به خوبی از این بازار استفاده کنیم.
صفاری یادآور میشود: ما شاهد هستیم بسیاری از کشورهایی که از لحاظ اعتقادی (مذهبی) با کشور عراق زاویه دارند در آنجا حضور بیشتری پیدا کردهاند و بهتر از ما با این کشور وارد عرصه مبادلات و تعاملات اقتصادی و تجاری شدهاند.
او ادامه میدهد: برخی کشورهای مسلمانی هم که در گرایشات سیاسی و سیاستگذاریهای کشور عراق با آنها اختلافنظرهایی داشتهاند و با مقامات این کشور مخالفتهایی دارند اکنون سهلتر با این کشور درحال مراودات اقتصادی هستند و در این کشور بازار مناسبی به دست آوردهاند که از جمله این کشورها میتوان به ترکیه و عربستان اشاره کرد.
این مسئول بیان میکند: در حال حاضر آنچه ما میتوانیم در عراق داشته باشیم و تاکنون نسبت به آن بیتوجه بودهایم این است که بستر تعاملات را برای فعالان اقتصادی و حضور آنها در بازار عراق را به خوبی مهیا کنیم.
صفاری توضیح میدهد: تاکنون همواره بنگاههای اقتصادی ایرانی خودشان در بازار عراق حضور پیدا کردهاند و برای خود بازاریابی داشتهاند و یا ما منتظر ماندهایم که بازرگانان عراقی به ایرانیها مراجعه کنند و خرید داشته باشند و هیچگاه به طور تخصصی استان قزوین به عراق صادرات نداشته است و در واقع عراق از ما واردات داشته است.
او تاکید میکند: اکنون باید مکانیسمی پیادهسازی کنیم که با آن بتوانیم به صورت تخصصی صادرات محصولات مختلفی به آنجا داشته باشم که برای این منظور نیز لازم است که بازار عراق را به خوبی شناسایی کنیم و برای حضور تولیدکنندگان و بازرگانان در بازار این کشور تسهیلگری صورت گیرد؛ همچنین شرایط و بسترهای لازم باید مهیا شود تا فعالان اقتصادی استان بتوانند به لحاظ فروش کالاها و ارایه خدمات پس از فروش برای اطمینان بخشی به خریداران عراقی در این کشور حضور بیشتری داشته باشند.
با تسهیلگری در فرآیند صدور مجوزها میتوان بازرگانان را برای حضور در عراق ترغیب کرد
این مسئول با اشاره به اینکه باید با تسهیلگری در فرآیند صدور مجوزها و ایجاد مشوقهایی تلاش شود تا بازرگانان داخلی برای صادرات به عراق ترغیب شوند؛ میافزاید: استان قزوین تاکنون چندین نمایشگاه توانمندیهای اقتصادی و فرصتهای سرمایهگذاری در کشور عراق برگزار کرده که آخرین مورد آن نیز سال گذشته بوده است و در شناسایی و بازاریابی عراق و آشنایی آنها با استان ما بسیار اثر بخش بوده است که در حال حاضر هم مراودات خوبی با این کشور داریم.
صفاری تشریح میکند: کشور عراق از لحاظ جغرافیایی به چند منطقه شامل: جنوب، مرکز و شمال که همان اقلیمهای کردستان هست؛ تقسیمبندی میشود. در اقلیمهای کردستان نوع سیاستگذاری و فروش محصولات با مرکز و جنوب عراق کاملا متفاوت است. در جنوب عراق مصرفکنندگان به کالاهایی با ویژگیهای خاصی علاقمند هستند؛ در آنجا توانمندیهای اقتصادی مصرفکنندگان با شمال و مرکز متفاوت است بنابراین بازرگانان ما باید از ذائقه و سلیقههای مصرفکنندگان در مناطق مختلف این کشور آگاهی داشته باشند.
او عنوان میکند: ساکنان شمال عراق را بیشتر کردها و اقلیم اربیل و سلیمانیه تشکیل میدهند که در مقایسه با ساکنان مناطق جنوبی این کشور از شرایط اقتصادی بهتری برخوردار هستند از همینرو به کالاهایی با کیفیت بهتر علاقمند هستند. ساکنان این مناطق برای تجارت هم به کشور ما ورود و واحدهای صنعتی تاسیس کردهاند تا به کشور خود صادرات داشته باشند.
به گفته این مدیر اقتصادی، سلیقه مصرفکنندگان در جنوب به گونهای دیگر است و برای آنها موضوع قیمت، در اولویت است و کیفیت برای ساکنان این منطقه در شاخص بعدی قرار دارد. ساکنان مرکز عراق از دو منطقه دیگر توانایی مالی بالاتری دارند و حجم مصرف آنها بیشتر است که بررسی تمامی این شاخصها برای بازاریابی به این کشور به صورت تخصصی در حال انجام است.
صفاری مطرح میکند: به منظور تقویت مراودات اقتصادی قزوین با عراق، آقای نوذری استاندار قزوین به کشور عراق به میزبانی استان بابِل سفر و دیدارهایی با استانداران نجف و کربلا داشتند و در همایش فرصتهای سرمایهگذاری که در استان بابل و شهر حله عراق برگزار شد حضور یافتند موضوعات مربوط به مراودات سرمایهگذاری مورد بررسی قرار گرفت تا در آنجا سرمایهگذاریهایی صورت گیرد و به دنبال آن از توانمندیهای تاجران و سرمایهگذاران کشور عراقی در استان قزوین و بالعکس استفاده بیشتری صورت گیرد و در ترخیص کالاهای صادراتی به این کشور و مراودات اقتصادی با کشور عراق تسهیلگری روی دهد.
او خاطرنشان میکند: موضوعات دیگری نیز که گمان میکنم بسیار حایز اهمیت باشد برقراری ارتباط با مصرفکننده نهایی در عراق میباشد؛ با توجه به اینکه در این کشور در گذشته موضوعات قومی و قبیلهای بسیار پررنگ بوده و به تازگی تا حدودی کمرنگ شده است اکنون اگر بتوانیم با استانداران این کشور مذاکراتی داشته باشیم راحتتر میتوانیم موضوعات مربوط به سرمایهگذاران استانمان را در این کشور حل و فصل کنیم و بستر صادرات محصولات را به آنجا که تسهیل کنیم.
محصولات استان قزوین در عراق محبوبیتهای زیادی دارد
علی محمد زمانی، رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت استان نیز درگفتوگو با ولایت درباره اینکه استان قزوین چه تعاملات اقتصادی میتواند با عراق داشته باشد؛ اظهار میکند: با توجه به اینکه استان قزوین قطب چهارم صنعت کشور محسوب میشود و در محصولات مختلفی همچون: صنایع غذایی، کانی غیرفلزی، صنایع پولادی و به ویژه میلگرهای آهنی دارای مزیتهایی هست در واقع محصولات غذایی ایران و محصولات کشاورزی قزوین فرصتی برای توسعه اقتصادی استان و صادرات به عراق محسوب میشوند به طور معمول هم تولیدات ایران محبوبیتهای زیادی میان مردم این کشور دارند.
او تصریح میکند: در این کشور بسترهای کار و همکاری به خوبی مهیا است و در بررسیهایی که داشتهام نسبت به گذشته شرایط تعاملات بهتر شده، اما موضوعاتی حایز اهمیت است که نباید آنها را نادیده بگیریم.
عضو هیات مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت کشور تشریح میکند: در چندین سال گذشته استان قزوین به عنوان اولین استان در کربلا نمایشگاه توانمندیهای صنعتی و اقتصادی برگزار کرد و حدود صد و بیست واحد تولیدی و صادرکننده در آن نمایشگاه ظرفیتهای اقتصادی خود را به نمایش گذاشتند که دستاوردهای خوبی برای حوزه تولید استان داشت و بسیاری از مشارکتکنندگان در این نمایشگاه در آن مقطع موفق شدند که با طرفهای عراقی انعقاد قرارداد داشته باشند و تا سالها با آنها مراودات تجاری داشتند.
زمانی عنوان میکند: در حال حاضر نیز از ایران میزان قابل توجهی محصولات صنایع غذایی مانند: شکلات، چای، زعفران، ادویهجات ایرانی و عطر صادر میشود که برای کشور ارزآوری خوبی دارند؛ در حوزه محصولات کشاورزی نیز انواع میوهجات، سبزیجات، حبوبات، خشکبار و در حوزه ساخت و ساز انواع مصالح ساختمانی مانند: سیمان، گچ، آجر، کاشی، سرامیک و سنگهای ساختمانی به عراق صادر میشود که با توجه به شرایط عمرانی این کشور، محصولات ساختمانی برای توسعه و بازسازی عراق بسیار ضرورت دارد.
این فعال اقتصادی بیان میکند: از قزوین هم روغن پایه، مفتول مسی، اکسید مولیبدن، تریلرهای سردخانهدار، انواع پودرهای شوینده، سیبزمینی نیمهآماده، تخممرغ، پنیر و گوجهفرنگی به عراق صادر میشوند؛ اما گمان میکنم بازار عراق به مصالح ساختمانی استان قزوین به ویژه کاشی و سرامیک و میلگردهای آهنی، شمش آهن و فولاد نیاز بیشتری داشته باشند که بستر صادرات این محصولات به کشور عراق هم به خوبی مهیا میباشد.
زمانی توضیح میدهد: بازار عراق بسیار رقابتی است و از بسیاری کشورهای همسایه ما مانند: ترکیه، عربستان، اردن، کشورهای حاشیه خلیج فارس و روسیه برای حضور در بازار این کشور با یکدیگر رقابت میکنند این نیز در شرایطی است که در این کشور واحدهای تولیداتی وجود دارد؛ قانونی هم در عراق وجود دارد که براساس آن هر محصولی در این کشور تولید میشود به هر میزانی که تولید دارند و نیاز درون کشور را تامین میکند به همان میزان برای واردات آن محدودیت ایجاد میکنند تا بازار آنها اشباع نشود.
او ادامه میدهد: در عراق روند مجوز صدور برای واردات اینگونه است که اگر بررسی کنند محصول تولید داخل بیست درصد یا سی درصد از نیاز داخل را تامین میکند تنها برای هشتاد یا هفتاد درصد از نیاز کشور دیگر، اجازه واردات صادر میکنند و در واقع متناسب با تامین نیاز بازار اجازه صادرات میدهند که این برای ما میتواند یک چالش جدی باشد؛ بر این اساس ما نمیتوانیم آنگونه که باید بر ثابت بودن بازار عراق برای صادرات کشور یا استان اطمینان داشته باشیم.
این فعال اقتصادی اضافه میکند: از سویی دیگر نیز در کشور عراق سرمایهگذاری با جدیت درحال انجام است و سعی میشود تا محصولات مورد نیاز درون کشور تولید شود و همین سیاست موجب میشود به تدریج با کاهش صادرات به عراق مواجه شویم. همچنین وقتی بازار تولید در کشور عراق اشباع شود آنها بلافاصله ورود آن محصول را ممنوع میکنند و دیگر اجازه نخواهند داد آن محصول به کشور وارد شود تا از تولید حمایت صورت گیرد.
سرمایهگذاریهای مشترک در بازار عراق جدی تلقی شود
رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت استان توضیح میدهد: در حال حاضر حضور در نمایشگاهها، بازار و تعامل تنگاتنگ با عراق میتواند برای ما اثربخش باشد؛ ولی ما باید از اینکه تنها به عنوان یک صادر کننده به بازار عراق نگاه کنیم یا عراق را به عنوان بازار اقتصادی و صادراتی دائمی ببینیم، صرف نظر کنیم و نادیده نگیریم که رقبای منطقهای و بینالمللی در عراق با جدیت فعال هستند بنابراین باید رویکرد خود را نسبت به تنها صادرات محصول به این کشور تغییر دهیم و با رویکرد سرمایهگذاریهای مشترک به بازار این کشور بنگریم و برای این سیاست برنامهریزی کنیم تا بتوانیم واحدهای تولیدی خود را به این کشور وارد کنیم.
زمانی تاکید میکند: با توجه به ظرفیتهای استان قزوین در تولید مواد غذایی، مصالح ساختمانی، لوازمخانگی و بستهبندی میتوانیم به سرمایهگذاری در کشور عراق توجه داشته باشیم و با ایجاد واحدهای صنعتی و تولیدی مشترک با شرکای عراقی به تولید این محصولات درون عراق برسیم و بازار عراق را به طور دائم در دست خود نگه داریم.
او با بیان اینکه در حوزه خدمات فنی مهندسی نیز میتوانیم با انتقال فناوری یا دانش فنی، صنایع عراق را وابسته به دانش فنی خودمان بکنیم و امیدوارم این موضوع با جدیت دنبال شود؛ خاطرنشان میکند: یکی از مشکلات صنایع قزوین فرسودگی و به روز نبودن واحدهای صنعتی است که این چالش موجب کاهش کیفیت محصولات و افت در رقابت میشود که اصلاح این مهم نیز باید به جدیت مورد توجه واقع شود .
این فعال بخش خصوصی همچنین اضافه میکند: هیاتهای تجاری که از استان قزوین به عراق اعزام میشوند باید بتوانند در زمینه تسهیل حمل و نقل، تسهیلات دوجانبه بانکی و پولی غیر دلاری، تسهیل امور گمرکی و تعرفه و مالیات با طرف عراقی تفاهمنامههایی داشته باشند تا بستر صادرات به این کشور بیش از پیش هموار شود.
عراق در سال گذشته 25 درصد از صادرات استان را به خود اختصاص داده است
مجید برزگر، معاون بازرگانی خارجی سازمان صمت استان نیز در گفتوگو با خبرنگار ولایت با اشاره به تعامل استان قزوین با عراق و حضور خوب فعالان اقتصادی استان در این کشور اظهار میکند: بر اساس آمارهای اعلامی سازمان توسعه تجارت ایران در سامانه آمار تجارت خارجی، میزان صادرات استان در 11 ماهه سال 1403 به کشور عراق کالاهایی به وزن 297هزار تن و به ارزش 136 میلیون دلار از طریق گمرک قزوین بوده است. با توجه به صادرات 530 میلیون دلاری استان در 11 ماهه 1403، کشور عراق 25 درصد از صادرات کل استان را به خود اختصاص داده است و در رتبه اول مقاصد صادراتی استان قرار دارد.
برزگر تصریح میکند: میلههای آهنی یا فولادی، گرم نوردشده و دارای دندانه برآمدگی گودی یا بعد از نورد تاب داده شده یا با تغییر شکل یافتگیهای حاصل از نورد، سایر قرابه بطری فلاسک ظرف دهان گشاد کوزه، لوله جای قرص از شیشه غیر مذکور در جای دیگر، سیبزمینی نپخته یا پخته شده در آب یا بخار، یخ زده، الکیل بنزن سولفونه، سیبزمینی آماده یا محفوظ شده به جز در سرکه یا جوهر سرکه و یخ زده، سایر پنیرها که در جای دیگری مذکور یا مشمول نباشند، پودر، مایع، گرانول برای شستوشو و پاکیزگی اعم از دستی و ماشینی با بستهبندی 5 مهمترین کالاهای صادراتی استان به عراق میباشند.
این مسئول اضافه میکند: خدمات فنی مهندسی و مصالح ساختمانی، مواد غذایی، شوینده نیز از فرصتها و مزیتهای صادراتی استان به کشور عراق میباشد. همچنین از اقدامات انجام شده برای افزایش میزان صادرات به کشور عراق، برگزاری نمایشگاه در شهر اربیل عراق بوده است.
برزگر همچنین در پایان بیان میکند: میزان صادرات ایران به کشور عراق در 11 ماه سال گذشته از نظر وزنی 31،074،318 تن و از نظر ارزشی 11،180،466 میلیون دلار بوده است.
