شهر روی ریل زمین‌فروشی؟

در ظاهر بودجه شهرداری قزوین یک عدد قابل توجه است؛ حدود ۱۰ همت؛ اما پشت این عدد، یک واقعیت نگران‌کننده آرام پنهان شده: وابستگی سنگین به منابعی که پایدار نیستند.

طبق گفته رئیس شورای شهر، بخش مهمی از منابع از مالیات بر ارزش افزوده تأمین می‌شود، اما همچنان حدود ۴۰ درصد بودجه شهرداری از محل فروش زمین و املاک شهری می‌چرخد؛ یعنی شهری که برای اداره خود، ناچار است از دارایی‌هایش خرج کند.

این مدل تأمین مالی، در ظاهر ساده و سریع است؛ زمین فروخته می‌شود و پروژه‌ها جلو می‌روند اما در واقع، شهر مثل خانه‌ای است که برای پرداخت هزینه‌های روزمره، یکی‌یکی اتاق‌هایش را می‌فروشد. نتیجه؟ درآمد امروز تأمین می‌شود، اما ظرفیت فردای شهر کوچک‌تر.

نکته مهم‌تر اینجاست که این روند، یک پیام پنهان هم دارد: شهرداری هنوز از اقتصاد «دارایی‌محور» عبور نکرده و به اقتصاد «درآمد پایدار» نرسیده است.

در بسیاری از شهرهای توسعه‌یافته، زمین آخرین گزینه است نه اولین راه‌حل. اما در قزوین، به نظر می‌رسد هنوز زمین یکی از اصلی‌ترین اهرم‌های تعادل بودجه است؛ موضوعی که اگر ادامه پیدا کند، می‌تواند به تدریج کیفیت توسعه شهری را تحت تأثیر قرار دهد.

در همین چارچوب مالی، یکی دیگر از تصمیم‌های قابل توجه مدیریت شهری، خرید یک مجتمع رفاهی در شمال کشور بود؛ پروژه‌ای که به گفته فصیحی رامندی با هزینه حدود ۱۰۰ میلیارد تومان انجام شده و اکنون بیش از سه برابر ارزش افزوده پیدا کرده است. رئیس شورای شهر می‌گوید این مجموعه با هدف فراهم کردن امکان استفاده رفاهی کارکنان شهرداری خریداری شده است. با این حال، همزمانی این سرمایه‌گذاری با وابستگی حدود ۴۰ درصدی بودجه شهرداری به فروش زمین، پرسش‌هایی را درباره اولویت‌های هزینه‌کرد و مدل مدیریت منابع شهری مطرح می‌کند؛ اینکه در شرایط اتکای بودجه به فروش دارایی‌های شهری، اولویت سرمایه‌گذاری باید متوجه پروژه‌های بیرون از شهر باشد آنهم صرفا برای استفاده کارکنان شهرداری یا زیرساخت‌ها و نیازهای مستقیم شهروندان قزوین؟

سوال کلیدی اینجاست:

وقتی زمین‌های شهر خرج امروز می‌شوند، فردای توسعه شهری از کجا تأمین خواهد شد؟