شهروندان و توسعه پایدار شهری

علیرضا صفاری ـ دانشجوی دکتری کشاورزی، کارشناس سازمان عمران شهرداری قزوین

رشد سریع شهرنشینی، تولید آلودگی‌ها را به شدت افزایش داده است؛ به طوری که بسیاری از کشورها و کلان شهرها و حتی شهرهای بزرگ و متوسط در کنترل و کاهش آن دچار مشکل شده‌اند. اگر چه توسعه شهری برنامه‌ریزی شده اما نیازمند یک رویکرد ‌منظم و همه جانبه است که باید توسط تمام بخش‌های دولتی، صنایع و جامعه اعمال شود؛ اما نقش شهروندان در کاهش و افزایش این قبیل مخاطرات نقشی کلیدی است. به عبارتی رفتار شهروندان در برخورد با محیط زیست اطرافشان عامل مهمی در کاهش مخاطرات زیست محیطی در حیات شهری است. بسیاری از تهدیدات زیست محیطی، تخریب منابع و آلوده‌سازی محیط، پیامد رفتار انسانی است. تنها تغییر در رفتار انسانی می‌تواند این مشکلات زیست محیطی را کاهش دهد. رفتار زیست محیطی شهروندان در مناطق شهری به طور مستقیم یا غیر‌مستقیم از متغیر‌هایی نظیر سن، جنس، درآمد، تحصیلات، دانش پایه‌ای از مسایل زیست محیطی، قانون‌گذاری زیست محیطی، نگرش‌های زیست محیطی، احساس نگرانی و آماده‌سازی برای رفتار زیست محیطی تاثیر می‌پذیرد. تحصیلات و افزایش دانش پایه‌ای مردم می‌تواند نگرش محیطی‌شان را تغییر داده و احساساتشان را به سوی محیط زیست سوق دهد. برخورداری از جامعه سالم و محیط زیستی پاک، حق هر شهروندی است. به همین دلیل تمامی اقشار جامعه در برابر حفاظت از محیط زیست مسئول هستند و اطلاع‌رسانی و آموزش مبانی محیط زیست به گروه‌های هدف، فرهنگسازی حفاظت از محیط زیست برای اقشار مختلف جامعه، حساس کردن افکار عمومی در برابر پیامدهای آلودگی از کارآمدترین روش‌ها برای حفظ و پیشگیری از تخریب زیست بوم به شمار می‌رود.

محیط زیست یک امانت الهی است که باید برای خود و نسل‌های آینده حفظ شود و همه در این راستا مسئول هستند.