جنگ خلیج‌فارس سبب تغییر توازن قدرت در خاورمیانه شد

دکتر رئوف پیشدار ـ استاد دانشگاه و روزنامه‌نگار

برخلاف انتظار، جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، نه‌تنها به تضعیف ایران منجر نشده، بلکه موقعیت آن را در معادلات منطقه‌ای تقویت کرده است. این جنگ به تغییر توازن قدرت در خاورمیانه انجامیده است. بزرگترین مشکل واشنگتن با تغییر موقعیت ایران این است که تهران نیازی به سازش نمی‌بیند و دونالد ترامپ بین ادامه جنگ پرهزینه و مذاکره با دستاورد ناچیز گیر کرده است. «ما در حال هزینه‌کردن نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار (در جنگ با ایران) هستیم و این هزینه‌ها ادامه دارد.جنگ ایران دیوانگی محض است.» / جیسون کرو عضو کنگره آمریکا ـ CBS TV

اثرات منفی اقتصادی جنگ در خلیج‌فارس به تدریج، ولی وسیع و عمیق خودش را به همه‌ی جهان نشان می‌دهد. «آسیا با بحران فزاینده کمبود کالا روبرو شده و این شوک به زودی گریبانگیر ایالات متحده خواهد شد، چرا که حدود نیمی از کالاهای مصرفی آمریکا از این قاره تامین می‌شود.» CNN/ international

«اورسلا فون در لاین» رئیس کمیسیون اروپا نگران از افزایش بهای نفت می‌گوید که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به دلیل افزایش قیمت منابع انرژی، هزینه سوخت وارداتی برای اتحادیه اروپا را ۲۵ میلیارد یورو اضافی افزایش داده است./ یورونیوز

«کپیتال اکونومیکس» در یک گزارش تحقیقی از وضعیت حال حاضر و پیش روی بازار می‌گوید که جنگ با ایران به‌طور خاص ذخایر جهانی پلاستیک و آلومینیوم را تهدید می‌کند. حدود ۲۵% از پلی‌پروپیلن و ۲۰% از پلی‌اتیلن جهان که ۲ مورد از پرکاربردترین پلاستیک‌ها هستند از غرب آسیا صادر می‌شود.

در این وضعیت پیش‌بینی می‌شود؛ ۳ ماه طول بکشد تا کمبود پلاستیک در سراسر جهان گسترش یابد. همچنین ۴ ماه طول خواهد کشید تا خودروسازان به دلیل کمبود آلومینیوم مجبور به کاهش تولید شوند. جنگ خلیج فارس نه فقط باعث افزایش بهای نفت، کود و مواد غذایی و فلزات شده بلکه «جنگ خلیج‌فارس باعث آن شده است تا داروهای رایج مانند مسکن‌ها و داروهای آلرژی در برخی کشورها بین ۲۰ تا ۳۰ درصد گران‌تر شده و حتی برخی اقلام با کمبود مواجه شده‌اند.» / تلویزیون الجزیره

تهاجم دوم آمریکا و اسرائیل به ایران، جهان را وارد فصلی تازه و تلخ در تاریخ انرژی کرده است؛ فصلی که در آن نفت دیگر فقط «سوخت رشد اقتصادی» نیست، بلکه به «سلاحی تمام‌عیار» در جغرافیای سیاسی بدل شده است.

در وضعیتی که ابعاد آن برای بازار وخیم تر از تصور در حال شکل‌گیری است، موضوع مین‌گذاری در تنگهٔ هرمز به یک فشار روانی بر بازار تبدیل شده است.

تنگه هرمز مین‌ریزی شده باشد یا نه، کشتی‌ها ناچار باید از مسیر اعلامی ایران عبور کنند و در نهایت، شرکت‌های کشتیرانی حاضر خواهند بود به‌ویژه با توجه به سودآوری بالای این مسیر. ریسک‌هایی را برای عبور از تنگهٔ هرمز بپذیرند. مین‌ها دست‌کم یک نقش روانی ایفا می‌کنند. در تنگه هرمز چه مینی وجود داشته باشد و چه نباشد، مهم واکنش بازار است که فرض را بر مین‌گذاری مسیر گذاشته و بر همین اساس عمل می‌کند.

در وضعیتی که اقتصاد جهان در دستان تنگه هرمز قرار گرفته «مزیت نقدشوندگی اوراق خزانه‌داری آمریکا به صورت نگران‌کننده‌ای کاهش یافته و این مزیت تاریخی در خال فرسایش است.» / فایننشال تایمز

همزمان با بسته ماندن تنگه هرمز اختلال در عرضه جهانی نفت به ۱۶ درصد رسیده که بسیار بالاتر از سایر رویدادهای تاریخی مشابه است. این در حالی اتفاق افتاده که روزنامه تایمز چاپ لندن در شماره روز یک‌شنبه ششم اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ با استناد به داده‌های شرکت‌های کشتیرانی خبر داد  بیش از ۶۰۰ کشتی تجاری بزرگ همچنان در تنگه هرمز گیر افتاده‌اند و «جنگ خاورمیانه تاکنون جهان را تا سال ۲۰۳۰ از ۱۵ درصد عرضه گاز طبیعی مایع محروم کرده است.» / اسپوتنیک.