روستابازار؛ کلیدواژه حذف دلالان

آرش صالحی ـ روستابازارها به عنوان یک شبکه توزیع به کشاورزان امکان می‌دهند تا به طور مستقیم بتوانند محصولات خود را به مصرف‌کنندگان عرضه کنند که این مهم می‌تواند موجب کاهش واسطه‌‌گری و کاهش قیمت محصولات و فروش آسان محصولات باشد. با ایجاد روستابازارها کالاهای اساسی با قیمت مناسب تأمین و در اختیار مصرف‌کنندگان واقعی قرار می‌گیرد؛ در این شرایط با کاهش واسطه‌ها هزینه‌های توزیع کاهش یافته و قیمت نهایی برای مصرف‌کننده نیز پایین می‌آید.

توسعه اقتصاد روستایی و افزایش امنیت غذایی از مزایای مهم روستابازارها است که به تقویت اقتصاد روستایی و ایجاد اشتغال در مناطق روستایی کمک کرده و با توزیع پایدار محصولات کشاورزی امنیت غذایی در مناطق مختلف کشور افزایش می‌یابد. باید گفت که طرح ایجاد روستابازار در راستای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و امنیت غذایی و با هدف افزایش درآمد کشاورزان و تأمین نیازهای محلی با قیمت‌های منصفانه انجام می‌شود.

روستابازار چیست؟

یک کارشناس اقتصادی در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت با اشاره به طرح راه‌اندازی روستابازارها گفت: روستابازار به عنوان یک طرح ملی در ایران برای حمایت از تولیدکنندگان روستایی ایجاد شده تا محصولات کشاورزی، صنایع دستی و تولیدات خانگی به شکل مستقیم به مصرف‌کننده عرضه شود. این بازارها بدون دخالت واسطه‌ها فعالیت می‌کنند و بستری هستند برای معرفی توانمندی‌های روستاییان در حوزه تولید.

مسعود کثیری‌فر اضافه کرد: اجناس در روستابازارها طبیعتاً به دلیل حذف واسطه‌ها بسیار ارزان و کیفیت قطعاً بالاتر خواهد بود، به دلیل حذف انبارداری و تأخیر در عرضه محصولات خوراکی.

وی ادامه داد: یکی از مشکلات عمده کشاورزان فروش محصولات به قیمت پایین به دلالان است. روستابازارها این امکان را فراهم کرده‌اند که تولیدکنندگان بتوانند مستقیماً با خریداران در ارتباط باشند. این روش نه تنها سود بیشتری برای کشاورز دارد، بلکه باعث کاهش قیمت برای مصرف‌کننده نیز می‌شود.

مزایای فروش مستقیم محصولات روستایی در بازارهای محلی

این کارشناس با اشاره به مزایای فروش مستقیم محصولات روستایی در بازارهای محلی گفت: حذف واسطه‌ها، افزایش سود تولیدکننده، تنوع بالای محصولات و دسترسی آسان‌تر مصرف‌کنندگان از مهمترین مزایای فروش مستقیم در روستابازارها هستند. همچنین با تقویت این بازارها اشتغال‌زایی در روستاها به طور محسوسی افزایش یافته است.

کثیری‌فر افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد که فروش محصولات در روستابازارها به طور میانگین 30 تا 50 درصد سود بیشتری نسبت به فروش سنتی یا به دلالان دارد. این بازارها به ویژه برای بانوان روستایی که تولیدات خانگی دارند، منبع درآمد مهمی به شمار می‌روند.

وی ادامه داد: در حالی که بازارهای روز اغلب توسط شهرداری‌ها و با تمرکز بر فروش عمده‌فروشان ایجاد می‌شوند، روستابازارها ویژه تولیدکنندگان محلی است. فروشندگان روستابازار معمولاً خود تولیدکننده‌اند، نه واسطه یا فروشنده شهری.

اشتغال‌زایی مستقیم در روستا

این اقتصاددان در ادامه از قابلیت اشتغال‌زایی مستقیم روستابازارها یاد کرد و گفت: هر غرفه در روستابازار به یک شغل مستقیم منجر می‌شود. علاوه بر آن، نیاز به خدمات بسته‌بندی، حمل‌ونقل، بازاریابی و حسابداری نیز فرصت‌های شغلی غیرمستقیم ایجاد می‌کند. برای شروع لازم است ابتدا در تعاونی روستایی محل عضو شوید.

کثیری‌فر اضافه کرد: در بسیاری از استان‌ها تعاونی‌های روستایی غرفه‌ها را به صورت رایگان یا با اجاره بسیارپایین در اختیار تولیدکنندگان قرار می‌دهند. همچنین برخی طرح‌های حمایتی مانند معافیت از هزینه قبوض یا وام‌های کوچک کم‌بهره نیز برای شروع فعالیت وجود دارد.

روستابازارها مسیر از مزرعه تا سفره را کوتاه می‌کنند

از سوی دیگر، معاون اقتصادی استاندار قزوین در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت با اشاره به اهمیت راهبردی روستابازارها در مدیریت بازار اقلام اساسی و ارزاق عمومی گفت: روستابازارها باید کالاها را با قیمت پایین‌تر و به‌طور مستقیم به دست مردم برسانند تا نگاه ویژه‌ای به معیشت شهروندان داشته باشیم.

محمدرضا صفی‌خانی تصریح کرد: روستابازارها نمادی از اقتصاد مقاومتی هستند و مسیر از مزرعه تا سفره را کوتاه می‌کنند. استفاده از ظرفیت اتحادیه‌ها و شرکت‌های تعاونی برای تأمین نهاده‌های دامی و حمایت از معیشت مردم ضروری است.

وی تأکید کرد: حمایت از اتحادیه‌ها و تعاونی‌ها به منظور تضمین عرضه کالاهای باکیفیت و مقرون به‌صرفه اولویت اصلی ماست و باید تلاش کنیم تا کالاها به‌طور مستقیم و بدون واسطه به دست مردم برسد.

راه‌اندازی 29 روستابازار در استان قزوین

اما استاندار قزوین نیز در آخرین جلسه کارگروه تنظیم بازار استان قزوین نیز اشاره مستقیمی به نقش روستابازارها در مدیریت بازار شب عید داشت و از ورود این بازیگر جدید برای تنظیم بازار کالاهای اساسی در پهنه مینودری خبر داد.

محمد نوذری در این جلسه از راه‌اندازی 29 روستا خبر داد و گفت: غرفه‌های روستابازار در ۱۵ روستا و ۱۴ غرفه در شهر قزوین فعال شده تا کالاها مستقیم از تولیدکننده به دست مردم برسد.

وی سیاست مدیریت ارشد استان را ایجاد تعادل منطقی میان قیمت عرضه مستقیم و بازار آزاد دانست تا ضمن حمایت از مصرف‌کننده از سوءاستفاده‌های احتمالی جلوگیری شود.

دغدغه‌زدایی برای تأمین کالاهای اساسی 

اما مجری و متولی اصلی راه‌اندازی روستابازارها در کشور سازمان تعاون روستایی است و تعاون روستایی قزوین نیز با مدیر جدید کیوان حسن‌پور گام‌هایی در این بخش برداشته است.

مدیر تعاون روستایی استان قزوین در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت از توزیع کالاهای اساسی در روستابازارها خبر داد و گفت: توزیع اقلام غذایی ضروری و مورد نیاز شهروندان در روستابازارهای استان قزوین صورت می‌گیرد. این اقلام شامل گوشت گرم، مرغ گرم، برنج، روغن، حبوبات، خرما، سیب زمینی و سایر کالاهای اساسی می‌شود که با قیمت مناسب و در دسترس عموم مردم عزیز قرار گرفته‌اند.

حسن‌پور تصریح کرد: هدف اصلی این اقدام تسهیل خرید برای شهروندان، حمایت از قیمت‌های عادلانه و جلوگیری از تورم ناگهانی است به طور مثال  ۲۵تن سیب‌زمینی، ۲۰ تن خرما و روزانه ۳ تن گوشت گرم توسط روستابازارهای شبکه تعاون روستایی استان توزیع شده است و این روند ادامه دارد.

حسن‌پور ادامه داد: این کالاها به طور مستمر وجود دارد، مردم هیچ دغدغه‌ای بابت تهیه این کالاها به ویژه در شرایط جنگی امروز نداشته باشند. این اقدامات نه تنها به مردم کمک می‌کند تا با قیمت مناسب به کالاهای ضروری دسترسی داشته باشند، بلکه به تعادل بازار نیز کمک می‌کند.

توزیع روزانه 3 تن گوشت در روستابازارهای قزوین

مدیر تعاون روستایی استان قزوین با اشاره به نوسانات اخیر قیمت اقلام اساسی مانند گوشت قرمز گفت: سازمان تعاون روستایی استان قزوین با هدف تقویت شبکه توزیع و تسهیل دسترسی شهروندان و خانوارهای روستایی به گوشت قرمز با قیمت تنظیم بازار طرح توزیع روزانه گوشت گرم در سطح استان را اغاز کرده است.

حسن‌پور در خصوص این طرح بیان کرد: توزیع گوشت گرم گوساله و گوسفندی در روستابازارها و از طریق ناوگان سیار در سطح استان در دستور کار قرار گرفته است تا شهروندان و ساکنان مناطق کم‌برخوردار بتوانند به‌صورت مستقیم از این خدمات بهره‌مند شوند.

به گفته حسن‌پور براساس برنامه‌ریزی انجام‌شده روزانه ۳ تن گوشت گرم با قیمت تنظیم بازار از طریق روستابازارها و ناوگان سیار در سطح استان توزیع خواهد شد.

مدیریت قیمت سرسام‌آور سیب‌زمینی در روزهای نخست جنگ

مدیر تعاون روستایی استان قزوین با اشاره به افزایش عجیب و غریب قیمت سیب‌زمینی در روزهای آغاز جنگ رمضان، از نقش‌آفرینی مثبت روستابازارها در مدیریت قیمت این محصول یاد کرد و گفت: با هدف حمایت از مصرف‌کنندگان علاوه بر تأمین کالاهای اساسی با قیمت‌ مناسب در روستابازار توزیع سیب‌زمینی به قیمت تعاونی در روستابازارها شروع شد.

حسن‌پور افزود: در راستای تأمین نیازهای اساسی مردم و کنترل قیمت‌ها به همت مدیرعامل سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران و معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین توزیع سیب‌زمینی به قیمت تعاونی در روستابازارها در دستور کار قرار گرفت.

این مسئول با بیان اینکه این اقدام به منظور حمایت از خانوارها و کاهش فشار اقتصادی در ایام جنگ صورت گرفته است، گفت با توجه به افزایش قیمت‌های اخیر در بازار، تعاون روستایی محصول سیب‌زمینی‌ را به صورت مستقیم و با قیمت مناسب به بازار عرضه کرده است.

حسن‌پور با اعلام اینکه قیمت هر کیلو سیب‌زمینی 47 هزار تومان تعیین شده است، اضافه کرد: توزیع سیب‌زمینی به قیمت تعاونی در روستابازارها انجام می‌شود و هدف آن تأمین نیازهای روزمره خانوارها و جلوگیری از افزایش قیمت‌ها در بازار است. با توزیع سیب‌زمینی به قیمت تعاونی تعاون روستایی نشان داده که در راستای خدمت به مردم و ارتقای کیفیت زندگی عزم جدی دارد و به دنبال ایجاد تعادل در بازار است.

مدیر تعاون روستایی استان با جمع‌بندی صحبت‌های خود درباره نقش سازنده و مفید روستابازارها در کاهش مشکلات معیشتی مردم گفت: در این روستابازارها با حذف واسطه‌های اضافی کالاها به بهترین کیفیت و کمترین قیمت به صورت عرضه از «مزرعه تا سفره» به دست مردم می‌رسد.

حسن‌پور یادآور شد: هدف اصلی روستابازار عرضه مستقیم محصولات به مصرف‌کنندگان و حذف واسطه‌هاست تا کیفیت کالاها تضمین شود. این اقدام ضمن تسهیل در دسترسی مردم به این محصول گامی اثرگذار در جهت کاهش فشار مالی به مردم به ویژه در وضعیت جنگی امروز به‌حساب می‌آید.

نقش روستابازار در توسعه اقتصاد روستایی و جلوگیری از مهاجرت

در نهایت باید این‌طور گفت که یکی از دغدغه‌های اصلی در سیاست‌های توسعه‌ای کشور جلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهرهاست. روستابازار با ایجاد اشتغال پایدار، بهبود درآمد و حفظ ارتباط روستاییان با بازار مصرف تأثیر زیادی در جلوگیری از مهاجرت بی‌رویه دارد. با توسعه هدفمند و گسترده روستابازارها می‌توان شاهد رونق اقتصاد روستایی، کاهش بیکاری، افزایش امنیت غذایی و حذف واسطه‌ها بود. این طرح اگر با همراهی نهادهای حمایتی، شهرداری‌ها و بخش خصوصی همراه شود، به یکی از ستون‌های اصلی توسعه پایدار تبدیل خواهد شد؛ به ویژه در استان قزوین که مطابق گزارش‌های اداره‌کل اقتصاد و دارایی همواره از تورم بالای اقلام خوراکی به ویژه در روستاها رنج می‌برد.