در عصر جعل، هنوز زنان با «شایعه» کشته می‌شوند

آرزو سلخوری

تاریخ، زمانی زنان را با سنگ می‌کشت؛ امروز با اسکرول!

کافی است عکسی از دختری در یک کانال یا گروه مجازی منتشر شود. لازم نیست آن عکس واقعی باشد، توضیحش درست باشد یا حتی ارتباطی با آن دختر داشته باشد. هنوز چند ساعت نگذشته، دادگاه افکار عمومی تشکیل شده است؛ قاضی‌ها ناشناس‌اند، شاهدها ناشناس‌اند، حکم‌ها قطعی است و مجازات، گاهی مرگ.

عجیب نیست؟

در زمانی زندگی می‌کنیم که هوش مصنوعی می‌تواند از هیچ، یک انسان بسازد؛ می‌تواند چهره‌ای را روی بدن دیگری بنشاند، صدایی را شبیه‌سازی کند و ویدئویی خلق کند که هرگز وجود خارجی نداشته است. جهان، دیگر «دیدن» را مساوی «باور کردن» نمی‌داند؛ اما هنوز در بخشی از جامعه ما، یک عکس پروفایل می‌تواند از هر مدرک و هر حقیقتی معتبرتر باشد.

مسئله فقط فناوری نیست؛ مسئله این است که ذهن ما هنوز برای زندگی در این عصر به‌روز نشده است.

وقتی پدری به جای پرسیدن، حکم صادر می‌کند؛ وقتی برادری به جای حمایت، خود را صاحب جان خواهر می‌داند؛ وقتی جامعه به جای پرسیدن «چه کسی این تصویر را منتشر کرده؟»، می‌پرسد «دختر در عکس چه کرده بود؟»، مشکل از اینترنت نیست؛ مشکل از فرهنگی است که قربانی را متهم و متجاوز را تماشاگرانه رها می‌کند.

فاجعه اینجاست که قاتل همیشه کسی نیست که چاقو در دست دارد.

گاهی قاتل، همان کسی است که تصویر را منتشر می‌کند.

گاهی کسی است که آن را بازنشر می‌دهد.

گاهی کسی است که زیر آن می‌نویسد «خودش مقصر بود».

و گاهی سکوت هزاران نفری است که همه چیز را می‌بینند و از کنار آن عبور می‌کنند.

ما وارد عصر هوش مصنوعی شده‌ایم، اما هنوز با منطق قرون گذشته درباره آبرو تصمیم می‌گیریم. هنوز خیال می‌کنیم حیثیت یک زن در قاب یک عکس خلاصه می‌شود؛ گویی شخصیت، اخلاق، تحصیلات، زندگی و انسانیت او، همه در چند پیکسل تعریف شده است.

جامعه‌ای که جان انسان را به اعتبار یک تصویر گره می‌زند، دیر یا زود قربانی تصویر خواهد شد. امروز عکس است، فردا ویدئوی جعلی، پس‌فردا صدایی که هرگز گفته نشده است. اگر معیار قضاوت ما «فایل» باشد، در عصر هوش مصنوعی هیچ‌کس در امان نخواهد بود.

شاید وقت آن رسیده باشد که یک جمله را برای همیشه تکرار کنیم:

آبرو را عکس‌ها نمی‌کشند؛ انسان‌هایی می‌کشند که حقیقت را قربانی قضاوت می‌کنند، در عصر هوش مصنوعی، ترسناک‌ترین فناوری، هنوز ذهنی است که بدون حقیقت، حکم مرگ صادر می‌کند.