به بهانه پرونده آیت‌ا… (2)

سیدعبدالعظیم موسوی

اینکه تاکنون گفتم البته تجزیه یک خبر بود و اما تحلیل آن در پی می‌آید.

¨

همانگونه که می‌دانیم انسان هرچند با تقوا و خداترس باشد؛ باز هم همواره در معرض سه امتحان بزرگ قرار دارد. اول جاذبه جنسی غیرشرعی، دوم ثروت‌اندوزی نامشروع و سوم استفاده غیرمشروع از قدرت.

به قول شهید مطهری هر نیازی که در انسان وجود دارد؛ محل برآوردش در دنیای خارج به صورت مشروع وجود دارد. و تجاوز یعنی پا را از گلیم شرع فراتر نهادن.

در فقره جاذبه جنسی، حکم بسیار مهم فقهی داریم که خود بخود جلوی بسیاری از انحرافات را می‌گیرد. اما این حکم در مساله قدرت و ثروت متاسفانه مسکوت مانده است. و یکی از علل اصلی انحرافات هم همین است.

می‌دانیم که جاذبه جنسی از سنی شروع می‌شود و در پایان میانسالی رو به افول می‌گذارد. اما حرص ثروت و قدرت تا وقت مرگ دست از سر انسان برنمی‌دارد.

در عین حال برای جلوگیری از انحراف جنسی یک حکم فقهی روشن داریم که قائلین آن رعایت می‌کنند و همین باعث نجاتشان می‌شود. و آن شفافیت حضور در برابر نامحرم است. این شفافیت در فقره ثروت و قدرت نیست که باید فقها فکری برای آن بکنند و مثل شهید مطهری که اشاره‌ای هم به آن کرده است برایش حکمی تبیین نمایند.

می‌دانیم که حضور زن و مرد نامحرم حتی با فاصله و حتی بدون کمترین خطا و انحراف در محیطی که امکان رفت و آمد در آن نیست، حرام است.

دو همکار غیرهمجنس در ساعت غیراداری در اتاقی که امکان ورود شخص ثالث ندارد، حق حضور ندارند.

مدیر حق ندارد با همکار خانمش در اتاق تنها باشد؛ در زمانی که شخص سوم حق ورود به اتاق ندارد.

کارگر زن جوان در خانه‌ای که شخص دیگری امکان ورود ندارد و مرد جوانی تنهایی در آن زندگی می‌‌کند حق کار کردن ندارد و ….

می‌گوئیم هر دو محترم و متاهل هستند. با فاصله، فقط حرف کاری می‌زنند. شوخی و نگاه و غیره ندارند، نتیجه حکم فرق نمی‌کند. حرام است. حتی اگر با هم قرآن و نهج‌البلاغه بخوانند. و چقدر این حکم مترقی و عالی و مطهر است.

این حکم، یعنی شفاف‌سازی و امکان ورود شخص ثالث، باید در مقوله ثروت و قدرت هم تسری پیدا کند. در غیر اینصورت با تکیه بر تقوا و خداترسی و مفسر قرآن بودن و امام جمعه بودن و سابقه درخشان داشتن نمی‌توان مال و قدرت را در اختیار یک نفر قرار داد و مطمئن بود که چون به خلوت می‌روند آن کار دیگر نمی‌کنند.

معروف است شخصی یک سوال شرعی از آیت‌ا… ابوالحسن اصفهانی مرجع تقلید بزرگ شیعیان پرسید که اگر گربه در چاه منزل بیفتد آیا با خروج گربه مرده، آب پاک می‌شود یا اینکه آب چاه هم نجس می‌شود؟ حضرت آیت‌ا… بسیار فکر کرد و نهایتا دستور داد چاه منزلش را پر کردند تا چاه نداشته باشد مبادا بخاطر حفظ منافع شخصی حکم دهد که آب چاه پاک است.

آیا آیت‌ا… اصفهانی با تقوا نبود؟ آیا از خدا نمی‌ترسید؟ آیا به اندازه منفعت یک چاه آب خانگی بخودش اطمینان نداشت؟ داشت. اما برای دادن حکم، اول راه منافعش را کور کرد. سپس با خیال راحت حکم داد که آب چه محکوم به طهارت باشد یا نجاست دیگر برای او فرقی نمی‌کند.

کدام یک از مسئولین ما از ایشان باتقواتر است؟ کدام یک وقتی می‌خواهد نامه‌ای را امضاء کند یا حکمی را صادر کند اول راه منافع خودش یا خودی‌هایش یا جناحش یا سلیقه‌اش را کور می‌کند و بعد حکم می‌دهد؟ هیچ‌کدام. بلکه آن حکمی را امضاء می‌کند که منافع خودش یا خودی‌هایش حفظ شود بعد توجیه می‌کند که این حکم منفعت عام دارد. اگر همین مساله رعایت می‌شد؛ دیگر شاهد کاسبان تحریم و کاسبان تسلیم نمی‌شدیم.

این مساله چگونه می‌تواند حکم فقهی داشته باشد؟ شفافیت. هیچ کس حق ندارد حکمی را به تنهایی امضاء کند که در آن شبهه منفعت برای خودش داشته باشد.

اگر همین حکم بود آیا آیات خدا ترس ما را آلوده واردات شکر و گوشت و کارخانه لاستیک و تولیدات نفتی و غیره می‌کردند؟ به بهانه کمک به تبلیغ اسلام و دستگیری از محرومین و ثبت ده‌ها سازمان و انجمن خیریه …

از خودتان پرسیدید چرا کمیسیون‌های اقتصادی و صنعتی مجلس ده‌ها متقاضی دارد و کمیسیون‌های فرهنگی که پول در آن نیست متقاضی ندارد و باید برای پر کردنش به اجبار متوسل شد؟

آیا از خودتان پرسیدید چرا متقاضی مدیریت شرکت شهرک‌ها مثلا بیشتر از سازمان صمت است؟ آیا پرسیدید چرا متقاضی شهرداری از فرمانداری بیشتر است؟ در حالیکه مقام فرماندار بالاتر از شهردار است؟چون شهردار می تواند زمین همسرش را تغییر کاربری بدهد و به دلیل انتساب به فلان سازمان مورد احترام، کسی صدایش بلند نشود.

آیا می‌دانید ایران خودرو و سایپا و شستا متقاضی مدیریتش بیشتر از وزارت مثلا بهزیستی است؟ چرا این همه انسان‌های متقی مومن و عامل به اصول اسلامی فقط دنبال مسئولیت‌هایی هستند بی‌نظارت یا کم نظارت که پول داخل آن است؟

برای چه مردم را از هم جدا می‌کنیم و به عده‌ای خودی به بهانه ایثارگری و غیره امتیاز‌های مادی می‌دهیم؟ جانباز و ایثارگر نباید سرش درد بگیرد و یک ریال برای درمان و حتی زندگی‌اش مشکل مالی داشته باشد اما مجوز ورود اتومبیل به ایثارگران یعنی چه؟

سهمیه دانشگاه و سهمیه پزشکی و سهمیه و سهمیه و سهمیه برای چیست؟ چرا اسم رانت را کمک می‌گذاریم؟

همه می‌دانیم که پول و قدرت آتش است. کسی که مسئولیتی ندارد و اجازه مصرف پولی در اختیارش نیست، تکلیفی ندارد چرا آنقدر همه دنبال گرفتن مسئولیت و تقسیم پولی هستیم که جز ضرر و زیان وزر و وبال چیز دیگری نیست؟ آیا مشکوک نیست این مقدار احساس تکلیف و مسئولیت در نزدیکی به قدرت و ثروت؟

سال‌ها قبل فرد محترمی که در معرض انتصاب به شغلی در قزوین بود و خیال می‌کرد سفارش من موثر است؛ آمده بود به دیدار بنده. من از دلیل آمدنش مطلع نبودم. از قضا همان روزها با آیت‌ا… عابدینی ملاقاتی داشتیم و به ایشان گفتم که اگر دیگ آش سنگین و داغی را بخواهند جابجا کنند همه می‌گویند آن یکی قوی‌تر است تا مبادا کمرشان درد بگیرد یا آش بریزد و بدنشان را بسوزاند! اگر یکی وساطت تراشید که دیگ آش را بلند کند؛ شما در عقلش یا در پاک‌دستی‌اش شک نمی‌کنید که مبادا آش را ببرد با جایش؟ آیت‌ا… گفت حرفت منطقی است. گفتم پس چرا به کسانی که وساطت می‌تراشند که پست و موقعیتی بگیرند شک نمی‌کنید؟ به ایشان عرض کردم مگر نمی‌دانیم حکم فلان استاندار را علی(ع) نزد و وقتی علتش را پرسیدند فرمود: «چون به گرفتن این حکم بسیار حریص بود؟»

این خاطره را برای آن شخص تعریف کردم بدون اینکه بدانم او برای چه آمده بود، و خداحافظی کرد و رفت. بعدا یکی از همراهانش دلیل آمدنش را گفت.

¨

در مقوله قدرت هم همین است. به جای اینکه تنها به تقوا و سلامت اندیشه و دست‌پاکی مسئول فکر کنیم و پست بدهیم باید به فکر ساز و کاری باشیم که در آن شخص مسئول نتواند بدون نظارت حکمرانی کند و همواره شخص را در معرض امتحان ببینیم و هرگز او را مقدس و بری از لغزش فرض نکنیم و باب انتقاد را نبندیم.

شهید مطهری جمله‌ای حیات‌بخش و تمدن‌ساز در این مورد دارد که کوتاه است اما زیربنای تمدن سازمانی اسلامی می‌تواند باشد.

ایشان فرمود: انسان غیرمعصوم اگر به قدرت برسد بدون نظارت، هم جامعه را به فساد می‌کشد و هم خودش آلوده می‌شود.

در یک کلام نظارت خدا کافی نیست. زیرا هر انسانی یک خدای خودساخته در ذهن دارد که منافعش را ممکن است توجیه کند. تا زمانی که آن شفافیت و فتح بابی که در فقه ما در مقوله جاذبه جنسی هست؛ در مقوله ثروت و قدرت هم تئوریزه و عملی نشود؛ ما شاهد پاکترین انسان‌هایی خواهیم بود که وقتی به ثروت و قدرت نزدیک می‌شوند بدون واهمه شاهد را در آغوش می‌گیرند و تجاوز می‌کنند و بعد در جهت منافعشان آن را توجیه می‌کنند.

¨

پایان