بحران جمعیتی در استان

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین با هشدار نسبت به تداوم روند کاهش جمعیت، این موضوع را یک «بحران جمعیتی» دانست که نجات از این وضعیت نیازمند اقدامات جدی، کلان و مؤثر فرهنگی است.

به گزارش خبرنگار ولایت، حمیدرضا قافله‌باشی در نشست ستاد جوانی جمعیت و خانواده استان با اشاره به نتایج بررسی‌های جمعیتی، از حرکت استان به سمت یک سناریوی بحرانی خبر داد و اظهارکرد: برای عبور از این بحران، توجه فوری به مداخلات فرهنگی، اقتصادی و رسانه‌ای برای تغییر روند فعلی ضرورت مهم به شمار می‌رود.

وی تصریح کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد که احتمال دارد استان قزوین در مسیر مشابه برخی استان‌های با بحران جمعیتی، از جمله استان گیلان قرار بگیرد؛ وضعیتی که در آن ممکن است تعداد مرگ‌ومیر از میزان تولد پیشی بگیرد و این موضوع می‌تواند به یک فاجعه جمعیتی منجر شود.

این مسئول با بیان اینکه با وجود مداخلات نیز رسیدن به شرایط نرمال چندان قطعی نیست؛ هشدار داد: مسأله جمعیت یک هشدار بسیار جدی است و دانشگاه علوم پزشکی اگرچه نقش مهمی دارد، اما بخش عمده این موضوع به عوامل فرهنگی و اقتصادی بازمی‌گردد.

قافله‌باشی با اشاره به شاخص امید به زندگی در زنان و مردان گفت: در سراسر دنیا امید به زندگی در خانم‌ها به‌طور میانگین ۴ تا ۸ سال بیشتر از آقایان است و این موضوع پدیده‌ای طبیعی است.

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین درباره کاهش فرزندآوری نیز تصریح کرد: مطالعات نشان می‌دهد که کاهش نرخ فرزندآوری، بیشتر در میان خانواده‌ها و اقشار دارای وضعیت اقتصادی بهتر دیده می‌شود؛ در حالی‌که خانواده‌هایی با شرایط اقتصادی سخت‌تر همچنان فرزندآوری را ادامه می‌دهند. این مسئله نشان می‌دهد که نقش فرهنگ در این حوزه پررنگ‌تر از اقتصاد شده است.

قافله‌باشی اضافه کرد: اگر بخواهیم در این زمینه مداخله موثری داشته باشیم، مداخله فرهنگی در ابعاد کلی مؤثرتر خواهد بود؛ هرچند در کوتاه‌مدت، مشوق‌های اقتصادی نیز می‌تواند برای خانواده‌هایی که تمایل به فرزندآوری دارند، مفید باشد. با این حال، برای افرادی که از نظر فرهنگی اساساً تمایلی به فرزندآوری ندارند حمایت‌های اقتصادی چندان اثرگذار نخواهد بود.

وی در بخش دیگری از سخنانش دو حوزه مهم قابل مداخله را درمان ناباروری و پیشگیری از سوانح و حوادث برشمرد و گفت: در استان قزوین ظرفیت لازم برای ارائه خدمات کامل درمان ناباروری وجود دارد و بخش‌های تخصصی، دانشگاهی و خصوصی می‌توانند این خدمات را تا حدود زیادی پوشش دهند.

این مسئول با اشاره به نقش مهم تصادفات در مرگ‌ومیر گروه‌های جوان و میانسال، تأکید کرد: در این سنین که نقش مهمی در ساختار جمعیتی دارند، حوادث و سوانح از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده هستند و پویش‌هایی مانند «نه به تصادف» می‌تواند در کاهش تلفات بسیار مؤثر باشد.

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین در پایان خاطرنشان کرد: یکی از چالش‌های مهم امروز این است که مرجعیت رسانه‌ای مردم در موضوعاتی مانند سبک زندگی و فرزندآوری از فضای رسمی و در اختیار دستگاه‌ها خارج شده و به منابعی منتقل شده است که کنترل و اثرگذاری بر آن‌ها دشوارتر است.

قافله باشی با بیان اینکه حوزه دانشگاه علوم پزشکی به‌تنهایی نمی‌تواند این بحران را مدیریت کند؛ یادآورشد: بخش مهمی از مسأله جمعیت به تغییر نگرش خانواده‌ها و زوجین بازمی‌گردد و این موضوع فقط به یک جنس خاص محدود نیست. در برخی خانواده‌ها زنان تمایل به فرزندآوری دارند، اما همسران مانع می‌شوند و در برخی موارد نیز بالعکس است؛ بنابراین نگاه خانواده به فرزندآوری باید به‌صورت کلی دگرگون شود.

وی تأکید کرد: اگر قرار باشد این بحران به شکل پایدار کنترل شود، باید در سطحی کلان به اقدامات فرهنگی اثرگذار دست زد، هر چند این مسیر، فرآیندی زمان‌بر و دشوار است.

این مسئول با اشاره به نقش بهبود شرایط معیشتی و اقتصادی یادآور شد: اگر وضعیت زندگی و اقتصاد خانواده‌ها بهتر شود، ممکن است رفتار فرزندآوری نیز تغییر کند و روند رشد جمعیت بهبود یابد.

سرپرست دانشگاه علوم پزشکی استان قزوین با اشاره به برخی تجربیات گذشته، خاطرنشان کرد: در مقطعی، با وجود بهبود نسبی شرایط اقتصادی، شاهد تغییراتی در وضعیت فرزندآوری بودیم و این نشان می‌دهد که اقتصاد نیز می‌تواند در کنار فرهنگ، نقش مؤثری داشته باشد./ی