از ضعف در نمایشنامه تا پیشرفت در کارگردانی و بازیگری

مصاحبه: سارا افشار

تنظیم: محمدرضا مقدم

«مجید یوسفی» بازیگر و طراح صحنه و فارغ التحصیل طراحی صحنه از دانشگاه سوره، «سهند خیرآبادی» نویسنده، کارگردان و دارای دکترای فلسفه هنر، «مسعود ملکوتی‌نیا»، استاد دانشگاه و مدیر فرهنگی با مدرک کارشناسی ارشد کارگردانی داوری این دوره از جشنواره تئاتر استان را بر عهده داشتند.

سطح جشنواره تئاتر قزوین فراتر از انتظار بود

مجید یوسفی، داور بیست‌وهفتمین جشنواره تئاتر استان با اشاره به سطح کیفی آثار حاضر در این رویداد، جشنواره امسال را فراتر از انتظار ارزیابی کرد.

مجید یوسفی، بازیگر تئاتر و تصویر و از داوران بیست‌وهفتمین جشنواره تئاتر استان، درباره حضور خود در این جشنواره گفت: از سال ۱۳۸۹ فعالیت حرفه‌ای‌ام را در حوزه تئاتر آغاز کرده‌ام. فارغ‌التحصیل رشته طراحی صحنه از دانشگاه سوره هستم و در این سال‌ها در نمایش‌های متعددی از جمله «لانچر پنج»، «مجلس ناهید»، «محیط زیست»، «فرق از وسط»، «سرزمین‌های شمالی»، «بعد از اتفاق»، «پذیرایی»، «نسل آخر»، «جشن بیخودی»، «مایبُر» و آثار دیگر به‌عنوان بازیگر حضور داشته‌ام. در حوزه تصویر نیز در سال‌های اخیر در سریال‌هایی «مگه تموم عمر چندتا بهاره» به کارگردانی سروش صحت، «جان‌سخت» به کارگردانی مصطفی تقی‌زاده و «تاسیان» به کارگردانی تینا پاکروان فعالیت داشته‌ام.

وی با اشاره به فعالیت‌هایش در زمینه طراحی صحنه افزود: در کنار بازیگری، سال‌ها در حوزه طراحی صحنه نیز فعال بوده‌ام و طراحی صحنه فیلم‌های کوتاه متعددی و همچنین فیلم‌های سینمایی «تمارض» و «زمستان بود» را برعهده داشته‌ام.

یوسفی درباره حضورش به‌عنوان داور در جشنواره تئاتر استان اظهار کرد: بسیار خوشحالم که در کنار داوران محترم، آقایان ملکوتی و خیرآبادی، در جشنواره تئاتر استان حضور داشتم. سطح کیفی جشنواره واقعا فراتر از انتظار ما بود. تصور می‌کردیم با جشنواره خوبی مواجه شویم، اما نه در این حد. آثاری دیدیم، کیفیت بالایی داشتند و همین موضوع کار داوری را بسیار سخت کرد.

این داور جشنواره ادامه داد: با توجه به تعداد بالای آثار خوب، جلسه داوری دشواری داشتیم.

یوسفی یکی از نکات مثبت جشنواره را نگاه فکری گروه‌ها دانست و گفت: آنچه برای من بسیار خوشحال‌کننده است این است که گروه‌های نمایشی قزوین صرفا به اجرای یک متن نمایشی بسنده نکردند، بلکه در آثارشان صاحب فکر و نگرش هستند و تلاش کردند دیدگاه خود را با مخاطب در میان بگذارند. همین داشتن ایده و جهان‌بینی، ارزشمند است؛ حال میزان موفقیت آن در تاثیرگذاری بر مخاطب موضوعی است که باید بررسی شود.

او در پایان با اشاره به بازیگران حاضر در جشنواره بیان کرد: دیدن تعدادی بازیگر بسیار توانمند و درجه یک در این جشنواره برای من شگفت‌انگیز بود. بازیگرانی با استعداد و مسلط که امیدوارم به‌زودی وارد جریان حرفه‌ای تئاتر و تصویر شوند و شاهد اتفاقات درخشان‌تری برای آن‌ها باشیم.

تئاتر قزوین در حوزه کارگردانی و بازیگری پیشرفت کرده، اما با فقر نمایشنامه مواجه است

سهند خیرآبادی، نویسنده و کارگردان تئاتر و از داوران بیست و هفتمین جشنواره تئاتر استان قزوین با اشاره به وضعیت تئاتر استان قزوین، مهم‌ترین چالش این حوزه را ضعف جدی در زمینه نمایشنامه‌نویسی و مبانی نظری تئاتر دانست.

سهند خیرآبادی که به تازگی نمایش «هم این، هم آن» با بازی گلاب آدینه و نورا هاشمی اجرا کرد، درباره فعالیت‌های اخیر خود گفت: در کنار کارگردانی این نمایش، آثاری نیز در حال حاضر در تهران و دیگر شهرها روی صحنه هستند که نویسندگی آن‌ها را برعهده داشته‌ام؛ از جمله نمایش «کازابلانکا» به کارگردانی شیما محمدی، «راسو» با بازی بهاره رهنما و ایوب آقاخانی، «رختکن شماره ۱۶» و همچنین نمایش «مختلف‌الاضلاع» که در کرمان روی صحنه رفت.

او با اشاره به حضورش در جشنواره تئاتر استان قزوین اظهار کرد: جدا از میزبانی بسیار خوب جشنواره، در حوزه تخصصی تئاتر چند نکته اساسی وجود دارد. نخست اینکه تئاتر شهرستان، از جمله قزوین، همچنان با فقر نمایشنامه مواجه است. نمایشنامه به‌عنوان جوهره و پایه اصلی شکل‌گیری یک اثر نمایشی، نیازمند توجه جدی‌تری است.

خیرآبادی دومین چالش تئاتر قزوین را ضعف در مبانی نظری دانست و افزود: احساس می‌کنم هنوز در آثار نمایشی، فقر آموزش مبانی تئاتر وجود دارد. مفاهیم ابتدایی مانند مونولوگ، دیالوگ، پرولوگ، اپیلوگ و حتی ساختارهای مدرن‌تر باید به‌صورت آموزشی و جدی در این شهر تدریس شود.

این نویسنده و کارگردان با تاکید بر ضرورت عبور از تئاتر رئالیستی گفت: به‌نظر من تئاتر قزوین هنوز واحد تئاتر رئالیستی را پاس نکرده است. اگر این مرحله به‌درستی طی نشود، در ورود به سایر ژانرها و مکاتب نمایشی نیز با مشکلات اساسی مواجه خواهیم شد. منظور من تئاتر رئالیستی از ایبسن، استریندبرگ و چخوف تا امروز است؛ البته تئاتر کلاسیک و رمانتیک نیز همچنان باید مورد توجه قرار گیرد.

او در عین حال به نقاط قوت تئاتر قزوین اشاره و بیان کرد: در حوزه بازیگری، به‌ویژه بازیگری زنان، اتفاقات بسیار خوبی در قزوین رخ داده است. همچنین حوزه کارگردانی به‌شکل محسوسی رو به پیشرفت است. کارگردانان به تصویر، قاب‌بندی و ترکیب صحنه اهمیت می‌دهند و تصاویر زنده و قابل قبولی خلق می‌کنند که می‌تواند به شکل‌گیری یک هنر مترقی منجر شود.

خیرآبادی در پایان تاکید کرد: با این حال تا زمانی که نمایشنامه قوی شکل نگیرد، این توانمندی‌ها به‌طور کامل به دل مخاطب نمی‌نشیند. قصه و متن باید ابتدا مخاطب را قانع کند تا سایر عناصر اثر نیز پذیرفته شوند. امیدوارم تئاتر قزوین همچنان مسیر رو به رشد خود را ادامه دهد و در جشنواره تئاتر فجر نیز بدرخشد.

جشنواره تئاتر استان قزوین جلوه‌ای از اصالت فرهنگی و تنوع چشمگیر هنری بود

مسعود ملکوتی‌نیا، مدرس دانشگاه و داور باسابقه جشنواره‌های تئاتری، سطح کیفی آثار حاضر در بیست‌وهفتمین جشنواره تئاتر استان را قابل توجه و مایه مباهات دانست.

ملکوتی‌نیا، داور این دوره از جشنواره تئاتر استان، با اشاره به پیشینه خود در داوری جشنواره‌های مختلف گفت: سال‌هاست به ‌عنوان مدرس دانشگاه و داور در جشنواره‌های گوناگون حضور دارم؛ از جمله داور بخش نمایشنامه‌نویسی سه دوره جشنواره سراسری سودای عشق، داور جشنواره استان البرز و عضو هیات انتخاب جشنواره تئاتر فجر در سال گذشته.

او درباره آثار ارائه‌ شده در جشنواره استان قزوین اظهار کرد: در این چند روز، مجموعه‌ای متنوع، متعدد و متفاوت از آثار نمایشی به ما ارائه شد؛ آثاری که از گونه‌های امپرسیونیستی، شکل‌گرا و تجریدی تا نمایش‌های شادی‌آور ایرانی، آثار رئالیستی، اکسپرسیونیستی، بهره‌مند از موتیف‌های فولکلور و شیوه‌های نمایش ایرانی را دربر می‌گرفت.

ملکوتی‌نیا با تاکید بر کیفیت آثار افزود: قالب کلی آثار از سطح خوب به بالا بود؛ در بازه‌ای میان متوسط رو به بالا تا بسیار خوب. برخی آثار به‌قدری جذاب و تاثیرگذار بودند که موجب درگیری کامل حواس دیداری و شنیداری مخاطب می‌شدند و در لایه‌های زیرین خود، مفاهیم و اندیشه‌هایی قابل تأمل داشتند.

این داور جشنواره ادامه داد: با مجموعه‌ای از بازیگران توانمند، ایده‌های خلاقانه کارگردانی، موسیقی‌های مؤثر، طراحی صحنه، نور، لباس و مهندسی صدای قابل توجه مواجه بودیم. رنگ‌آمیزی بصری صحنه‌ها و دقت در جزئیات اجرایی باعث شده بود حتی مخاطبان غیرتئاتری نیز با اشتیاق به تماشای آثار بنشینند؛ تا جایی که در برخی اجراها، ظرفیت سالن پاسخگوی استقبال مخاطبان نبود.

او با مقایسه این جشنواره با تجربه‌های پیشین خود گفت: در سال‌های مختلف و در جغرافیای گوناگون کشور آثار بسیاری دیده‌ام؛ حتی در بخش مرور جشنواره تئاتر فجر که طی آن بیش از ۲۸۰ اثر مورد بررسی قرار گرفت. اما میزان جذابیتی که در آثار این استان طی این چند روز مشاهده کردم، بدون اغراق، قابل توجه و درخور تحسین بود.

ملکوتی‌نیا ریشه این کیفیت را در فرهنگ و تاریخ قزوین دانست و تصریح کرد: این آثار ناشی از اصالت، فرهنگ و تاریخ دیرین و قابل افتخار شهر قزوین است. هنر از بطن زندگی و فرهنگ مردمان یک سرزمین می‌جوشد و چنین کیفیتی به‌صورت اتفاقی یا صرفا بر پایه شانس شکل نمی‌گیرد.

او در پایان با تاکید بر ضرورت تداوم این مسیر گفت: امیدوارم این روند رو به رشد ادامه پیدا کند و هنر نمایش بیش از پیش در سبد فرهنگی خانواده‌ها قرار گیرد. همچنین حمایت جدی تصمیم‌گیران و متولیان فرهنگی از این هنر ضروری است؛ هنری که توانسته مردم را به سالن‌ها بکشاند و تجربه‌ای زنده و اثرگذار برای مخاطبان رقم بزند.

بیست‌وهفتمین جشنواره تئاتر استان قزوین با حضور گروه‌های نمایشی منتخب، از ۲۵ تا ۲۷ آبان‌ماه ۱۴۰۳ در دو بخش صحنه‌ای و خیابانی برگزار شد.

در این دوره از جشنواره، دو نمایش «اسب‌های طاعون» و «موش‌ها و آدم‌ها» به‌ عنوان آثار برگزیده استان به دبیرخانه جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر معرفی شدند.