آب مروارید؛ نشانی از پیری

ترجمه: ا. امیردیوانی

همه می‌دانند که یکی از پدیده‌های کهنسالی، آب مروارید است. ولی آیا به راستی چنین چیزی صحت دارد؟ آمار و ارقام نمایانگر آنند که فقط حدود 5/4 درصد از آمریکاییان بین 50 تا 60 سالگی به این عارضه یعنی تقریبا 50 درصد آنان بر اثر بیماری یاد شده دچار کمی و یا تاری دید می‌شوند.

آیا بالا رفتن سن، علت واقعی این عارضه است؟ و آیا حقیقتا آب مروارید، جزو جدایی‌ناپذیر سالخوردگی شمرده می‌شود؟

دکتر ایروین اچ روزبزگ، مدیر مرکز پژوهش‌های تغذیه در انسانی سالمندان در تافتس، در پی بررسی شماری از سالمندان چنین می‌گوید: «آب مروراید هم همچون بسیاری از عوارض کهنسالی، مستقیما بر اثر کمبود ویتامین‌ها به ویژه ضداکسیدانها پدید می‌آید.»

آریف‌بار می‌گوید: دیگر بنیان‌ها (رادیکال‌ها)ی آزاد مخرب اکسیژن دست به کار شده‌اند و عدسی چشم را هدف قرار داده‌اند. بنیان‌های مزبور، پیامد اکسید شدن بر اثر نور و انرژی تشعشی (فتواکسیداسیونی) هستند که به علت قرار گرفتن در معرض اشعه فرابنفش یا نورخورشید پدیدار می‌گردد و بر عدسی چشم لطمه می‌زنند. این واکنش، طبیعی است، لیکن بعد از گذشت چندین سال، به واسطه اکسیده کردم پروتئین‌ها، آسیب‌رسانی به گلبلولین عدسی چشم (کریستالین) و سرانجام کدر ساختن عدسی، ضایعه ایجاد می‌کنند. مگر اینکه عدسی چشم فرد، اندوخته بسنده‌ایاز ضد اکسیدانها داشته باشد تا بتواند کریستالین لطمه دیده را ترمیم نماید. در چنین حالتی است که عدسی کدر نمی‌شود.

به قول پزشک نامبرده، علتش تقریبا معلوم است. پاره‌ای مطالعات حاکی از آنند که آب مروراید کسانی را مبتلا می‌سازد که ویتامین‌های ضداکسیدان بسیار اندکی مصرف می‌کنند و بر عکس افرادی را در بند خود اسیر نمی‌کند که از این مواد نهایت درجه بهره‌مند شده باشند. به نظر می‌آید که به ویژه ویتامین «ث» اثر چشمگیری در جلوگیری از مرض مورد بحث دارد. دکتر روزبزگ بر پایه یکی از تحقیقاتش اعلام می‌دارد آمریکایی‌هایی که فقط یک سوم ویتامین «ث» مصرف می‌کنند، در قیاس با آنانی که حداکثر استفاده را از آن به عمل می‌آورند، 14 برابر بیشتر مستعد ابتلا به آب مروارید می‌باشند. وانگهی کم‌مصرفی ویتامین «ایی» احتمال دچار شدن به آب مروارید را سه برابر می‌افزاید افرادی که چندان گرایشی به مصرف بتاکاروتن ندارند، با افزایش سن، یک و نیم برابر فزون‌تر در معرض خطر ابتلا به عارضه مورد بحث قرار دارند.

به موجب پژوهش دیگری که به تازگی در دانشگاه ایالتی نیویورک در استونی بروک انجام پذیرفت، پژوهندگان دریافتند که مصرف نسبتا فراوان ضد اکسیدان‌ها توسط یک گروه حدود 1400 نفری بین 40 تا 70 سال باعث شد که میزان ابتلایشان به آب مروارید کاهش یابد. در ضمن اشخاصی که هم‌زمان با افزایش سن لااقل هفته‌ای یک‌بار و به مدت یک سال مکمل‌های مولتی ویتامین مصرف می‌کنند، به نسبت افرادی که ویتامین مصرف نمی‌کنند، کمتر دستخوش آب مروارید می‌گردند.

گفتنی است که انسان با مصرف مواد فوق، دیگر به استحاله لکه زرد شبکیه چشم که به نابینایی می‌انجامد، مبتلا نمی‌شود. مایکل اس. کامینکی برحسب مطالعه اخیر خویش در دانشکده بینایی‌سنجی دانشگاه پاسیفیک در اورگون گزارش داد که 92 درصد مردان و زنان مبتلا به استحاله لکه زرد، دچار کمبود حداقل یک ماده مغذی حاوی ضداکسیدان بودند. هفتاد و پنج درصدشان بیشتر فاقد موادی همچون ویتامین «ایی» روی و سلنیوم بودند. پژوهش‌ها حکایت از آن دارند که تمامی افراد بیش از 55 سال لااقل فاقد یکی از ضداکسیدان‌های اصلی که تصور می‌رود از پیدایش استحاله لکه زرد پیشگیری می‌کنند، می‌باشند و سه چهارم آنان از هر سه یعنی ویتامین «ایی»، روی و سلنیوم بی‌بهره‌اند.

تحقیقی که به وسیله موسسه ملی چشم صورت گرفت، ثابت کرد کسانی که مواد حاصل از میوه و سبزی موسوم به کاروتنویید و نیز بتاکاروتن به وفور درخونشان یافت می‌شد، در مقایسه با افرادی که مقدار ماده مزبور درخونشان در کمترین حد بود، صرفا یک سوم احتمال ابتلا به استحاله لکه زرد را داشتند. حتی مصرف میزان متوسطی از کاروتنویید، این احتمال را به نیم کاهش می‌دهد. بر اساس گفته‌های پژوهشگران سویسی، نوعی کاروتنویید موسوم به لوتیین احتمالا دارای قدرت خاصی است. به موجب آزمایش‌های ایشان، میزان تراکم، لوتیین در لکه زرد ـ آن بخش از چشم که عمل دید را عهده‌دار می‌باشد ـ فراوان است.

بنابر دیدگاه آنان، ضد اکسیدان لوتیین و سایر کاروتنوییدها علیه بنیان‌های آزاد اکسیژن که با تخریب لکه زرد، به از بین رفتن قدرت بینایی منجر می‌شوند، به رویارویی می‌پردازند. سبزی‌های سرشار از لوتیین عبارتند از کلم برگی، اسفناج و برگ‌های کلم سبز.

آزمایش‌های به عمل آمده روی جانوران نمایانگر آنند که ویتامین‌های «ایی»، «ث» و بتاکاروتن مانع استحاله لکه زرد می‌گردند.

¢ چه کنیم تا با افزایش سن، قدرت بیناییمان را حفظ کنیم؟

 مولتی ویتامین مصرف کنید: استفاده از مکمل ویتامین حاوی مواد کانی یک دفعه در روز احتمال ابتلا به آب مروارید را تا میزان 27 درصد می‌کاهد. این یافته جالب، ثمره پژوهش انجام یافته به وسیله دانشگاه هاروارد بر روی تقریبا 18 هزار پزشک مرد، در طول مدت ده سال است. پژوهشگران دانشگاه ملبورن استرالیا، طی مطالعه دیگری پی بردند که استفاده طولانی مردها از مکمل‌های ویتامین، پیشرفت آب مروارید را کند می‌سازد.

استفاده از ویتامین «ث»: مطابق پژوهش دیگری که  در کانادا به اجرا در آمد، مردمی که مکمل‌های ویتامین «ای» و «ث» می‌خوردند، کمتر مستعد ابتلا به آب مروارید می‌شوند. پژوهندگان تافتس معتقدند کاربرد روزانه 500 میلی‌گرم ویتامین «ث» ممکن است برای جلوگیری از آب مروارید بسنده باشد و با استفاده فزون‌تر آن، مقدار پیشگیری افزون نخواهد شد. برای هیچ‌کس قطعی نیست که موثرترین اندازه ویتامین «ایی» و بتاکاروتن جهت رویارویی با آب مروارید چقدر است. بر حسب این تحقیق، مکمل‌های ویتامین «سی» به منزله عوامل جلوگیری کننده از آب مروارید اعلام شدند. زنانی که روزی 250 تا 500 میلی‌گرم ویتامین «ث» مصرف کردند، به نسبت افرادی که از این بابت بی‌بهره بودند، فقط یک دوم احتمال ابتلا به آب مروارید را دارا بودند.

خوردن انواع سبزی‌ها: به موجب مطالعه اخیر در «مجله پزشکی بریتانیا» اسفناج از سبزی‌هایی است که مانع ابتلا شمار زیادی از زنان سالخورده به آب مروارید می‌شود. امکان دارد دلیلش این باشد که اسفناج منع غنی بتاکاروتن است. مصرف خوراک‌های برخوردار از ماده ذکر شده، از سوی زنان، سطح ابتلا به این مرض را تنها به 40درصد رسانید.

ماخذ: کتاب stop Aging