بروکراسی ناکارآمد؛ قوز بالای قوز تولید
- شناسه خبر: 58607
- تاریخ و زمان ارسال: 22 اردیبهشت 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
آرش صالحی ـ رهبر معظم انقلاب اسلامی هر ساله با تعیین شعار سال، نقشه راهی برای جهتگیریهای کلان کشور ترسیم میکنند و توجه مسئولان و مردم را به اولویتهای حیاتی اقتصاد، فرهنگ و اجتماع معطوف میسازند. در سالهای اخیر محوریت شعارها بیشتر بر تقویت تولید ملی و توسعه سرمایهگذاریهای مولد متمرکز بوده است. این در حالی است که اقتصاد ایران همچنان با چالشهایی چون تورم، تحریم و ناترازیهای ساختاری دست به گریبان است و توسعه سرمایهگذاری مولد به عنوان راهبردی کلیدی برای عبور از بحرانها شناخته میشود. با این حال در استان قزوین موانع متعددی پیش روی سرمایهگذاری در بخش تولید قرار دارد؛ موانعی که از بیثباتی سیاستهای کلان و ضعف فرهنگ سرمایهگذاری تا جذابیت بازارهای غیرمولد و ناکارآمدیهای بانکی و اداری گسترده شده است. نظام مدیریت دولتی ما آماده استقبال از سرمایهگذار و جذب او برای حضور در عرصه تولید و صنعت نیست. در این گزارش به بررسی مهمترین چالشهای تولید در حوزه نظام اداری و راهکارهای پیشنهادی برای رفع این چالشها میپردازیم.
نبود تخصص لازم و مانعتراشیهای اداری
یک تولیدکننده و فعال صنعتی در گفتوگو با خبرنگار ولایت ضمن تاکید بر اهمیت سرمایهگذاری برای تولید، نگاه محدود به این مفهوم را مورد انتقاد قرار داد و گفت: سرمایهگذاری تنها ساخت پروژههای عمرانی نیست؛ بلکه سرمایهگذاری در نیروی انسانی، فرهنگ عمومی، فناوریهای نوین و حفظ هویت ملی نیز جزئی از این مفهوم است.
سجاد سلیمانی ناکارآمدی برخی مدیران، نبود تخصص لازم و مانعتراشیهای اداری را از موانع جدی در مسیر سرمایهگذاری دانست و تصریح کرد: سرمایهگذار فقط به دنبال کسب درآمد نیست، بلکه اشتغال ایجاد میکند و نقش توسعهای در اقتصاد ایفا میکند. بنابراین باید به سرمایهگذار به چشم موتور محرک اقتصاد نگاه شود، نه یک فرد کاسب.
وی عوامل دیگری چون نبود برنامهریزی راهبردی، فضای سیاسی ملتهب و تحلیلهای صفر و صدی در مواجهه با مسائل اقتصادی را از دلایل شکست برنامههای توسعهای معرفی کرد و افزود: بازمهندسی جدی نظام سرمایهگذاری و برنامهریزی در استان قزوین و البته در کل کشور ضروری است تا بتوان به استانداردهای جهانی در این عرصه نزدیک و نزدیکتر شد.
این تولیدکننده ادامه داد: همچنین افزایش مشارکت مردمی برای سرمایهگذاری از طریق بستههای تشویقی، تأمین امنیت روانی، حمایت واقعی از بخش خصوصی و ثبات اقتصادی و سرمایهگذاری گسترده در تربیت نیروی انسانی متخصص از راهکارهای کلیدی رفع موانع پیش رو است.
سلیمانی یادآور شد: البته ممکن است تحریم و فرار سرمایهگذاران خارجی نیز باعث شده باشد که با فرآیندهای جهانی تسهیلگری در تولید و سرمایهگذاری، ناآشنا باشیم. بنابراین دولت باید در این بخش سازمانی یادگیرنده باشد.
اهمیت سرمایهگذاری مولد
یک کارشناس اقتصادی نیز در گفتوگو با خبرنگار ولایت سرمایهگذاری مولد را «تخصیص منابع در بخشهای واقعی اقتصاد مانند تولید کالا و خدمات دارای ارزش افزوده» تعریف کرد و گفت: سرمایهگذاری مولد با تجمیع سرمایه، استفاده از نیروی کار و ارتقای بهرهوری، محرک اصلی رشد پایدار اقتصادی است.
مسعود کثیریفر فعالیتهای غیرمولد همچون دلالی و سفتهبازی را در نقطه مقابل سرمایهگذاری مولد دانست و تأکید کرد: فعالیتهای غیرمولد، در نهایت سودی برای اقتصاد ملی ندارند و حتی به تخریب ظرفیتهای تولیدی منجر میشوند.
وی با اشاره به اینکه سرمایهگذاری مولد نیازمند بازده مناسب، امنیت و انعطافپذیری است، اضافه کرد: بنابراین تصمیمگیریهای آگاهانه، تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری، پذیرش ریسک منطقی و بهرهبرداری از منابع مازاد به شدت ضرورت دارد.
این کارشناس نقش دانشگاهها را در ترویج فرهنگ سرمایهگذاری حیاتی دانست و ادامه داد: پیشنهاد میکنم از ظرفیت پایاننامهها، انجمنهای علمی و برگزاری نشستهای تخصصی برای ارتقای این فرهنگ بهره گرفته شود و همچنین ادبیات سرمایهگذاری باید بومی شده و متناسب با واقعیتهای اقتصادی کشور تدوین شود.
بخشی از چالشهای سرمایهگذاری
یکی از فعالان بخش کشاورزی استان قزوین نیز در گفتوگو با خبرنگار ولایت به بیان مشکلات ملموس سرمایهگذاری در تولید پرداخت و گفت: در شرایط فعلی ریسک سرمایهگذاری در بخش تولید بسیار بالاتر از فعالیتهای سوداگرانه است.
سید عبدالمجید موسوی بیثباتی سیاستها، تصمیمات ناگهانی دولت، جذابیت بالای بازارهای غیرمولد مانند خرید و فروش کالا و خدمات و ضعفهای زیرساختی در بخش انرژی را از چالشهای اساسی در این زمینه دانست.
وی با اشاره به بازار مرغ و نهادههای دامی توضیح داد: تخم مرغ تولیدی ۶۰ هزار تومان هزینه دارد اما با قیمت ۲۵ هزار تومان فروخته میشود. در مقابل خرید و فروش سویا در مدت کوتاه سود ۱۰۸ درصدی دارد. طبیعی است که سرمایهگذار ترجیح دهد به جای تولید به دلالی بپردازد.
این فعال اقتصادی با اشاره به مشکلات جذب تسهیلات بانکی به ویژه برای پروژههای تولیدی افزود: بانکها تمایلی به پرداخت وام ندارند و نرخهای سود پیشنهادی بسیار بالا عملاً مانع سرمایهگذاری میشود. همچنین بانکها در شرایط تورم بالا ترجیح میدهند منابع مالی را در پروژههای خودشان سرمایهگذاری کنند تا اینکه آن را در اختیار تولیدکنندگان قرار دهند.
موسوی ادامه داد: در کل، نظام بانکی ما باید با رویکرد حمایت از تولید و سرمایهگذاری بازطراحی شود و بعد هم قوانین بانکی بر مبنای این بازطراحی جدید تغییر کنند و البته بهترین نشانه در این زمینه حذف نرخهای سنگین سود بانکی است.
چین؛ شابلونی برای نشان دادن ضعفهای مدیریت تولید در کشور
از سویی دیگر، یک کارشناس ارشد مدیریت صنعتی در گفتوگو با خبرنگار ولایت با مقایسه فضای تولید و صنعت در کشورهای ایران و چین گفت: امروز چین میتواند مانند شابلونی برای نشان دادن ضعفهای مدیریت تولید ما عمل کند.
محمدصادق بحرینی اضافه کرد: امروز برای سرمایهگذاری در حوزه تولید و صنعت در چین، مجوزها ظرف یک هفته صادر میشود و سرمایهگذار میتواند در شهرک یا ناحیه صنعتی مورد نظر خود مستقر شود و در ضمن میزان اراضی صنعتی به حدی است که بحثی به مانند کمبود زمینهای صنعتی در این کشور به ندرت مطرح میشود.
وی ادامه داد: البته سازوکار تعاملی مناسبی هم بین چینیها در این زمینه وجود دارد که خود تولیدکنندگان میتوانند در تعامل با هم فضای تولیدی و صنعتی خود را به اشتراک بگذارند و یا در صورت نیاز به فضای بزرگتر برای تولید نسبت به ادغام دو یا چند شرکت اقدام کنند، که این روحیه همکاری در بین تولیدکنندگان ما کمتر به چشم میخورد.
این کارشناس تولید با اشاره به سهولت فضای کسبوکار در چین نسبت به ایران گفت: به هر حال روال سرمایهگذاری در چین بسیار قانونمند و جاافتاده است و موضوعاتی مانند تأمین آب، برق و گاز برای تولید و یا اخذ تسهیلات بانکی در این کشور مطرح نیست و اتصال تولید به بازار هم به بهترین شکل وجود دارد.
بحرینی افزود: با توجه به اینکه چین طی دهههای اخیر پایتخت تولید در جهان بوده و محصولات برندهای مطرح جهان مانند اپل را تولید کرده، یک سهولت باورنکردنی از فضای سرمایهگذاری بینالمللی در این کشور وجود دارد که اگر در ایران بتوانیم بخشهایی از آن را عیناً کپی کنیم، باز هم گامهای بلندی برای توسعه تولید برخواهیم داشت.
وی ادامه داد: در شرایطی که مدیران دولتی ما از ضرورت بهکارگیری تجارب جهانی برای رشد فضای سرمایهگذاری در تولید میگویند، اما کمترین آشنایی با این تجارب ندارند و به همین خاطر اگر برنامه مسافرتی برای آشنایی با این تجربیات در کشورهایی مانند چین برای آنها ترتیب داده شود، شاید بتواند ذهنیت آنها را در این بخش متحول سازد.
ماهیت ساختاری و مدیریتی موانع سرمایهگذاری مولد
جمعبندی نظرات کارشناسان و فعالان اقتصادی در این گزارش نشان میدهد که موانع سرمایهگذاری مولد در قزوین ماهیتی ساختاری، مدیریتی و فرهنگی دارد. از نبود ثبات سیاستی و جذابیت فعالیتهای دلالی گرفته تا مشکلات زیرساختی، ضعف حمایت بانکی و بیاعتمادی متقابل دولت و بخش خصوصی، همگی موانع جدی هستند. به نظر میرسد برای تحقق شعار «سرمایهگذاری برای تولید» باید رویکردی بنیادین در سیاستگذاری اقتصادی کشور اتخاذ شود. ثبات تصمیمات، رفع موانع ساختاری، حمایت مؤثر از بخش خصوصی و بازسازی اعتماد فعالان اقتصادی از اولویتهای اصلی در این مسیر به شمار میرود.
