بار گران توسعه گردشگری شهری در قزوین

آرش صالحی ـ یکی از شعارهایی که مدیریت ‌شهری قزوین همواره مطرح کرده، «قزوین مقصد جذاب گردشگری» است که طی سالیان اخیر این شعار با تغییرات مختلفی بارها از سوی مدیران شهری و استانی تکرار شده است. با این حال نگاهی به وضعیت جذب گردشگر در شهر قزوین چه در ایام پرسفری همچون عید نوروز و چه در سایر فصول نشان می‌دهد قزوین در رقابت با سایر کلان‌شهرها عملکرد قابل دفاعی در جذب گردشگر نداشته است. در حالی که محورهای مواصلاتی استان قزوین به واسطه مرتبط کردن و متصل کردن ۱۴ استان به همدیگر و نزدیکی به پایتخت پرترددترین محورهای مواصلاتی کشور هستند و این پرسش همچنان پابرجا است که چرا گردشگران از قزوین عبور می‌کنند، اما کمتر به داخل این شهر می‌آیند و از جذابیت‌های تاریخی و فرهنگی آن دیدن می‌کنند؟ آنچه در ابتدای امر به نظر می‌رسد این است که تبلیغات مناسبی برای معرفی و شناساندن جاذبه‌های گردشگری شهر قزوین صورت نگرفته است، اما بی‌تردید تبلیغات تنها حلقه گمشده توسعه گردشگری شهری در قزوین نیست.

اهمیت استفاده از شیوه‌های خلاق برای جذب گردشگر

یک کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت با بیان اینکه خلاقیت عنصری با اهمیت در رونق اقتصادی است، گفت: برای درآمدزایی پایدار، سرمایه‌گذاری در حوزه‌های مختلف و گردش مالی در حوزه‌های مختلف، مناسب‌ترین راه‌حل بوده و حوزه گردشگری است که می‌توان با بازآفرینی فضای شهر آن را پررنگ کرد.

سیروس سلیمی‌فر اضافه کرد: شناخت جاذبه‌های گردشگری می‌تواند برای شهروندان و گردشگران بسیار جذابیت داشته باشد، در سال‌های اخیر عدم اطمینان شهروندان نسبت به خدمات ارائه ‌شده توسط شرکت‌های خصوصی و آژانس‌های گردشگری فضای نه‌چندان مناسبی را ایجاد کرده است.

این کارشناس شهرسازی با بیان اینکه شهرداری قزوین می‌تواند از این فرصت استفاده کند تا با استفاده از تجارب سایر کشورها در این زمینه برنامه‌ریزی سفرهای کوتاه‌مدت درون شهری را تنظیم کند، عنوان کرد: به این ترتیب شهرداری می‌تواند به ارائه این نوع خدمات به شهروندان برای گذران اوقات فراغت و گردشگران برای بازدید و تفریح در شهر بپردازد.

سلیمی‌فر با اشاره به شیوه‌های خلاق رونق‌بخشی به گردشگری شهری افزود: ایجاد فضاهای ویژه برای گفتگوها و تعاملات و تجارب شهری، ایجاد و ترغیب برای فعالیت کاربری‌های خدماتی و پذیرایی برای شهروندان و گردشگران، برگزاری فعالیت‌ها و جشنواره هنری (تئاتر خیابانی، اجرای نمایش‌های بومی-محلی) از جمله این راهکارها است.

وی ادامه داد: توسعه و گسترش هرچه بیشتر گردشگری شهری و گردشگری خلاق، هویت بخشیدن به فضاهای تاریخی شهری و تورهای شهرگردی و توسعه اقتصادی و رونق فعالیت‌های شهری از دیگر راهکارها محسوب می‌شود.

لزوم راه‌اندازی سازمان گردشگری در شهرداری

از سوی دیگر، نایب‌رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر قزوین نیز کمبود سازمان مستقل گردشگری در شهرداری قزوین را از علل توسعه‌نیافتگی گردشگری شهر قزوین دانست و گفت: اختصاص بخشی از بودجه در سرفصل‌های آتی شهرداری قزوین به موضوع گردشگری می‌تواند تا حدودی در حوزه تقویت و توسعه زیرساخت‌های گردشگری شهر قزوین موثر باشد.

فاطمه اشدری تصریح کرد: تا امروز و با توجه به مطالعات زیادی که در این زمینه انجام شده و با وجود داشتن افراد توانمند، تحصیل‌کرده و متخصص در این حوزه اقدام شایسته‌ای صورت نگرفته است و سازمان مستقل در شهرداری قزوین که موضوعات گردشگری را مدیریت کند، وجود ندارد.

این عضو شورای شهر قزوین اضافه کرد: حوزه گردشگری شهرداری، مسئولیت مستقلی ندارد که بتوانیم برای این موضوع مهم پروژه‌های مهم و زیرساخت‌ها را تعریف کرده و مهم‌تر از همه در جهت فرهنگ‌سازی برنامه‌ریزی کنیم. به طور قطع سرمایه‌گذاری در حوزه گردشگری در ایجاد درآمدهای پایدار تاثیر زیادی خواهد داشت و شاهد رونق صنعت گردشگری در شهر تاریخی قزوین خواهیم بود.

اشدری بی‌توجهی به زیرساخت‌های گردشگری را از دیگر آسیب‌های گردشگری شهری در قزوین دانست و گفت: برای نمونه ماهیت سعدالسلطنه به عنوان بزرگ‌ترین مقصد گردشگری در شهر قزوین به دلایل مختلف دچار خدشه و آسیب شده است.

وی ادامه داد: مجموعه تاریخی و فرهنگی سعدالسلطنه به دلایل مختلف از جمله کرونا و تغییرات پیاپی مدیران دچار آسیب شده است و به عنوان بزرگ‌ترین مقصد گردشگری ماهیت خود را از دست داده است.

باغستان، محور گردشگری شهری قزوین باشد

همچنین رئیس کمیسیون شهرسازی، املاک و حقوقی شورای اسلامی شهر قزوین در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت بر لزوم استفاده از ظرفیت بی‌نظیر باغستان سنتی قزوین تاکید کرد و گفت: با ساختن «بوستان باغستانی قرادآباد» برای گردشگران، از ظرفیت‌های باغستان استفاده خواهد شد و یک فرصت جدید برای جذب گردشگر فراهم می‌شود.

مهری‌السادات تقوی افزود: باغستان باید محور و قلب گردشگری قزوین باشد و در این راستا کمیسیون بانوان شورای شهر قزوین طرح گردشگری باغستان و مادر و کودک را کلید زد که مورد استقبال قرار گرفته و تداوم خواهد یافت.

این عضو شورای اسلامی شهر قزوین با اشاره به اهمیت احداث بوستان قرادآباد در فضای باغستان ادامه داد: با ایجاد این بوستان در فضای باغستانی می‌توانیم گردشگری باغستان را قوت ببخشیم و شرایط را برای حضور بیشتر گردشگران داخلی و خارجی مهیا کنیم.

بافت فرسوده با رویکرد گردشگرپذیری نوسازی شود

رئیس شورای اسلامی شهر قزوین نیز به بی‌توجهی به ظرفیت خانه‌های تاریخی در تملک شهرداری قزوین اشاره کرد و گفت: وظیفه مدیریت شهری این است که در حفظ، نگهداری و احیای خانه‌های تاریخی در تملک اقدام کند و برای تبدیل کردن آنها به مقصد گردشگری طرح‌های ویژه اجرا کند.

علی فرمانی با اشاره به اهمیت نوسازی بافت فرسوده در توسعه گردشگری شهری قزوین تصریح کرد: نوسازی بافت‌های فرسوده باید با رویکرد توسعه گردشگری و اقتصاد محله‌ای روی دهد و در این راستا توجه به احداث واحدهای بوم‌گردی نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

کمبود امکانات در اماکن تفرجگاهی قزوین

رئیس شورای شهر قزوین همچنین با اشاره به کمبود زیرساخت‌های گردشگری و اماکن تفرجگاهی در قزوین خاطرنشان کرد: نمی‌توانیم شعار قزوین مقصد گردشگری را بدهیم، اما برای زیرساخت‌های گردشگری و تفریحی کاری انجام ندهیم.

فرمانی اضافه کرد: در راستای جذب گردشگر ضرورت دارد تا شهرداری نسبت به ایجاد تنوع و جذابیت‌های خاص در فضاهای تفریحی و تفرجگاهی به ویژه دهکده طبیعت بوستان باراجین اقدام کند.

وی ادامه داد: به هر حال منطقه نمونه گردشگری باراجین و دهکده طبیعت یک فرصت کم‌نظیر در حوزه گردشگری شهری است که بایستی شاهد ایجاد جذابیت‌های جدید در آن باشیم. در ضمن باید در این منطقه گردشگری زیرساخت‌های تفریحی و رفاهی گسترده‌تری برای گردشگران و مسافران ایجاد شود.

رئیس شورای اسلامی شهر قزوین تاکید کرد: سخنان ما نافی اقدامات و فعالیت‌های صورت‌گرفته در منطقه گردشگری نمونه باراجین و دهکده طبیعت نیست، اما در حال حاضر آن شرایط آرمانی و مطلوبی که باید باشد، در آن دیده نمی‌شود.

لزوم تقسیم وظایف دقیق بین شهرداری و میراث‌‌فرهنگی

اما یک کارشناس گردشگری در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت دوگانگی بین سیاست‌های شهرداری و اداره‌کل میراث فرهنگی و گردشگری را از دیگر علت‌های توسعه‌نیافتگی گردشگری در شهر قزوین دانست و گفت: به نظر می‌رسد در این حوزه باید نقشه‌راهی تعریف شود تا نقش شهرداری و اداره‌کل میراث به خوبی مشخص گردد تا تداخل وظایف ایجاد نشود و هر دستگاهی جزیره‌ای عمل نکند.

احمدرضا عبادی با بیان اینکه شهرداری قزوین توان کافی مالی برای ساماندهی به وضعیت گردشگری شهر را دارد، افزود: بنابراین اداره‌ کل میراث فرهنگی می‌تواند در ایامی مانند نوروز تمرکز کار اجرایی خود را در شهرستان‌ها بگذارد تا بخش‌های محروم از گردشگر استان، بیشتر دیده شده و در معرض جذب گردشگر قرار بگیرند.

وی ادامه داد: در عین حال شهرداری و مدیریت شهری قزوین باید در مناسبت‌های مهمی مانند نوروز یا تعطیلات تابستانی از ظرفیت بسیار گسترده‌تری برای پذیرایی از گردشگران استفاده کند و در این میان تعریف و اجرای فستیوال‌ها و کارناوال‌ها باید در دستور کار شهرداری قرار بگیرد تا گردشگران بتوانند در یک فضای شاد و جذاب در شهر قزوین گردش کنند و با خاطره خوب سایر همشهریان خود از سایر استان‌ها را به این شهر بیاورند.

ضرورت اجرای طرح‌های کلان گردشگری در شهر قزوین

با این همه به نظر می‌رسد شهر قزوین باید ضمن ایجاد سازمان مستقل گردشگری در مجموعه شهرداری قزوین طرح‌های بزرگ‌تر و کلان‌تری برای توسعه گردشگری شهری طراحی و اجرا کند که برگزاری جشنواره‌های بزرگ هنری در سطح ملی و جهانی می‌تواند از جمله این اقدامات باشد.