چرا قزوین به یک نقشه آمادگی برای بحران نیاز دارد؟

کشورهای مختلف، از اروپای شمالی گرفته تا شرق آسیا، سال‌هاست با طراحی برنامه‌های جامع برای مقابله با شرایط اضطراری، تلاش کرده‌اند تاب‌آوری مردم خود را تقویت کنند.

بروشورها و کمپین‌های عمومی در کشورهایی نظیر سوئد، آلمان، ژاپن و کره جنوبی، مردم را به ذخیره آب و غذا، یادگیری مهارت‌های اولیه امداد و شناخت سیستم‌های هشدار عمومی تشویق کرده‌اند. اما ما در قزوین، چقدر برای روز مبادا آماده‌ایم؟

خانه‌ها، نخستین خط دفاع

در بسیاری از کشورها، شهروندان موظف‌اند در خانه خود آمادگی لازم برای حداقل یک هفته زندگی بدون وابستگی به زیرساخت‌های شهری را فراهم کنند، این آمادگی شامل ذخیره آب آشامیدنی، مواد غذایی فاسد‌نشدنی، وسایل گرمایشی مستقل از برق، چراغ قوه، رادیوی باتری‌خور، دارو، لوازم بهداشتی و حتی توالت اضطراری است.

در قزوین نیز این رویکرد می‌تواند گامی موثر برای کاهش فشار بر امدادگران در ساعات اولیه بحران باشد، آموزش شهروندان برای داشتن «کوله بحران» یا «جعبه اضطراری» یک نیاز فوری است.

نقش کلیدی شهرداری‌ها

در کشورهای پیشرو، شهرداری‌ها در زمان بحران مسئول تامین خدمات پایه همچون آب، غذا، پناهگاه و مراقبت از سالمندان و بیماران‌اند؛ این نهادها نه‌تنها برنامه تخلیه اضطراری و نقشه پناهگاه‌های امن را در اختیار مردم قرار می‌دهند، بلکه زیرساخت‌هایی همچون مخازن آب و انبارهای استراتژیک نیز در اختیار دارند.

شهرداری‌های استان نیز باید با تمرین‌های منظم و شبیه‌سازی سناریوهای بحران، آمادگی خود را ارتقا دهند و هم‌زمان مردم را در این فرآیند مشارکت دهند.

آژیرها، پیامک‌ها و رادیوهای اضطراری

در کشورهایی مانند ژاپن و آلمان، سیستم‌های هشدار عمومی چندلایه‌اند: آژیرهای فضای باز، پیامک‌های منطقه‌ای، اعلان‌های اضطراری تلویزیون و رادیو و اپلیکیشن‌های هشدار خطر؛ در قزوین اما هنوز چنین سیستم هماهنگ و قابل اتکایی برای هشدار سریع عمومی وجود ندارد.

ضروری است زیرساخت‌های هشدار عمومی به‌ گونه‌ای طراحی شوند که حتی در صورت قطع برق یا اینترنت نیز بتوانند به مردم اطلاع‌رسانی کنند.

بحران فقط فیزیکی نیست

در کشورهای اروپایی، علاوه بر آمادگی فیزیکی، به جنبه روانی بحران نیز توجه ویژه می‌شود، آموزش مقابله با شایعات، تشخیص اخبار جعلی، حفظ آرامش در مواجهه با اخبار نگران‌کننده و تربیت رسانه‌ای کودکان، بخش مهمی از آمادگی روانی است.

در استان قزوین نیز ارتقای سواد رسانه‌ای مردم به‌ویژه در شرایط بحران، باید جدی گرفته شود.

مسئولیت عمومی، نه فقط دولتی

برخلاف تصور رایج، در بسیاری از کشورها وظیفه‌ی آمادگی تنها بر دوش دولت نیست؛ شهروندان، سازمان‌های مردم‌نهاد، شرکت‌های خصوصی و حتی انجمن‌های محلی، در برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های مقابله با بحران نقش دارند، در قزوین هم می‌توان با الگوبرداری از این مدل، یک «شبکه تاب‌آوری مردمی» برای حمایت از اقشار آسیب‌پذیر ایجاد کرد.

تجربه سایر کشورها، زنگ هشدار برای قزوین

کشورهایی مانند سوئد، نروژ و فنلاند با چاپ بروشورهای اطلاع‌رسانی، شهروندان را از سنین پایین با مفاهیم «دفاع مدنی» و «آمادگی شخصی» آشنا کرده‌اند. در ژاپن، کودکان از دوران دبستان آموزش می‌بینند که در هنگام زلزله چه کنند. در تایوان، شبیه‌سازی‌های حمله سایبری و جنگ ترکیبی بخشی از تمرین‌های ملی است.

قزوین اگرچه در حال حاضر با جنگ یا حمله مستقیم مواجه نیست، اما زلزله، سیلاب، کمبود انرژی، حملات سایبری به زیرساخت‌ها یا حتی ناآرامی‌های اجتماعی، تهدیداتی واقعی‌اند که نیاز به آمادگی دارند.

یک پیشنهاد: قزوین، نخستین استان آماده کشور؟

آیا نمی‌توان قزوین را به نخستین استان پیش‌گام در آمادگی مردمی برای بحران تبدیل کرد؟ ایجاد یک پویش اطلاع‌رسانی عمومی، آموزش خانواده‌ها، تدوین نقشه پناهگاه‌ها، ارتقای زیرساخت‌های هشدار و تمرین‌های سالانه، می‌تواند الگویی برای سایر استان‌ها باشد.

آمادگی، هزینه نیست؛ سرمایه‌گذاری برای حفظ جان، امنیت و آرامش مردم است.