همه چیز درباره ویروس HPV

نفیسه کلهر

طبق آمار غیررسمی این روزها ابتلا به HPV روز به روز در حال افزایش است و این ویروس هر روز عده بیشتری را مبتلا می‌کند.

درباره راه‌های درمان و پیشگیری این ویروس با فاطمه مرادیها متخصص زنان و زایمان مصاحبه‌ای داشتیم او که موارد زیادی از این بیماری را درمان کرده در این گفت‌وگو به ابعاد مختلف تعریف، درمان و پیشگیری از ابتلا به این ویروس با نام علمی (human papilloma virus) HPV یا همان ویروس پاپیلومای انسانی پرداخته است.

£ لطفا اگر آماری از شیوع این ویروس در جامعه امروز ما هست، بفرمایید.

بیشتر افراد نمی‌دانند به ویروس HPV مبتلا هستند، در نتیجه تعیین دقیق میزان شیوع این ویروس در ایران و جهان ممکن نیست؛ با وجود این، آمارهایی در این باره وجود دارد:

به‌طور کلی، حدود ۳۱ درصد جمعیت جهان به یکی از انواع HPV و ۲۱ درصد جمعیت جهان به یکی از انواع پرخطر HPV مبتلا هستند،HPV شایع‌ترین عفونت مقاربتی در ایالات متحده است.

در سطح جهانی، ویروسHPV عامل حدود ۴.۵ درصد از کل موارد سرطان است.

در گذشته تصور می‌شد که کشورهای خاورمیانه، از جمله ایران، به دلیل ساختارهای اجتماعی محافظه‌کارانه کمتر در معرض این ویروس هستند. اما با تغییر رفتارهای جنسی در میان جوانان و افزایش روابط پیش از ازدواج، نگرانی‌ها در خصوص گسترش عفونت HPV و افزایش بدخیمی‌های ناشی از آن در حال رشد است. نبود یک برنامه واکسیناسیون گسترده و تداوم تابوهای فرهنگی پیرامون بیماری‌های مقاربتی، از مهم‌ترین چالش‌های کنترل این ویروس در ایران محسوب می‌شوند.

£ لطفا در ابتدا بفرمایید زگیل تناسلی چیست؟

زگیل تناسلی (genital wart) یک عفونت مقاربتی شایع است، یعنی از طریق ارتباط جنسی منتقل می‌شود. زگیل‌‌های تناسلی معمولاً به صورت یک برآمدگی کوچک یا گروهی از برجستگی‌ها در ناحیه تناسلی (روی فرج، واژن و آلت تناسلی)، مقعد یا پوست نزدیک این نواحی ظاهر می‌شوند. آن‌ها می‌توانند به رنگ پوست، صورتی یا قهوه‌ای باشند، همچنین می‌توانند صاف باشند یا مانند گل‌کلم برآمده به نظر برسند.

£ روش‌های انتقال این ویروس چیست؟

ویروس HPV در درجه اول از طریق تماس پوست به پوست، به‌‌خصوص تماس جنسی منتقل می‌شود. با این حال روش‌های مختلفی برای انتقال ویروس HPV وجود دارد، از جمله:

انتقال ازطریق بریدگی، خراش یا پارگی کوچک روی پوست؛ انتقال عفونت HPV تناسلی از طریق رابطه جنسی، رابطه مقعدی و تماس پوستی در ناحیه تناسلی.

ویروس عامل زگیل‌های تناسلی معمولاً از طریق تماس پوستی در زمان رابطه جنسی منتقل می‌شود و برای انتقال آن حتماً نباید دخول صورت بگیرد.

انتقال عفونت‌های HPV عامل ضایعات دهانی یا سیستم تنفسی فوقانی از طریق رابطه جنسی دهانی؛ انتقال HPV عامل زگیل تناسلی از مادر باردار به نوزاد در هنگام زایمان (در موارد نادر، عفونت می‌تواند باعث ایجاد توده غیرسرطانی در حنجره کودک شود)؛ تماس مستقیم با زگیل یا لمس کردن چیزی که در تماس با زگیل بوده است.

ممکن است ویروس هیچ علامتی نداشته باشد یا علائم آن ظاهر و ناپدید شود. شما تا زمانی که ویروس را دارید، صرف‌نظر از داشتن یا نداشتن علائم، بیمار هستید. به‌عنوان مثال، حتی اگر زگیل تناسلی شما ظاهر نشده باشد، به‌شرطی‌که ویروس هنوز در بدن شما باشد، می‌توانید HPV را منتقل کنید. به‌محض اینکه سیستم ایمنی شما ویروس را از بین ببرد، دیگر آن را منتقل نمی‌کنید.

£ چرا این ویروس خطرناک است و باید جدی گرفته شود؟

زگیل‌های تناسلی حاصل گونه‌هایی از ویروسHPV هستند که بر روی ناحیه‌ی تناسلی و مقعد رشد می‌نمایند و در صورتی که شخص ارتباط جنسی دهانی با فرد آلوده به ویروس داشته باشد امکان رشد این عفونت در دهان، لب‌ها، زبان و گلو نیز وجود دارد.

همچنین زگیل تناسلی، واژن و مقعدی می‌توانند باعث ایجاد عفونت‌ها و بیماری‌های مهلکی مانند انواع سرطان از جمله سرطان دهانه‌ی رحم و واژن در زنان شوند.

از شایع‌ترین سرطان‌هایی که به همراه زگیل تناسلی، واژن و مقعدی با ابتلا به تیپ‌های پرخطر ویروس HPV به وجود می‌آیند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ـ سرطان دهانه‌ی رحم

ـ سرطان واژن

ـ سرطان دهانه‌ی واژن

ـ سرطان مقعد

ـ سرطان آلت تناسلی مردان

ـ سرطان حنجره

ـ سرطان دهان

ـ سرطان زبان

£ لطفا توضیح دهید که آیا تمام انواع ویروس HPV بلافاصله ایجاد زوائد بدشکل می‌کنند؟

خیر، بعضی از افراد می‌توانند ویروس این بیماری را بدون داشتن زگیل تناسلی و بدون آن که بدانند، در بدن خود حمل کنند و با رابطه جنسی آن را به دیگران منتقل کنند.

£ لطفا توضیح دهید که آیا ابتلا به این ویروس قابل درمان است؟

هیچ درمان قطعی برای HPV و از بین بردن ویروس در بدن وجود ندارد و درمان‌هایی که به آن‌ها اشاره می‌شود فقط برای برداشتن زگیل‌ها کاربرد دارند. توجه داشته باشیم برداشتن زگیل‌های قابل مشاهده لزوماً انتقال عفونت زمینه‌ای HPV را کم نکرده و ویروس را از بدن خارج نمی‌کنند. البته عفونت HPV در حدود هشتاد درصد از افراد مبتلا در عرض هجده تا بیست‌وچهار ماه به طور خود‌به‌خود بهبود پیدا می‌کند.

برای برداشتن ضایعات زگیل‌های تناسلی چند روش درمانی مختلف وجود دارد، و پزشک معالج می‌تواند در انتخاب مناسب‌ترین روش به ما کمک کند.

£ درمان HPV  از چه روش‌هایی ممکن است؟

بیشتر داروها، لوسیون‌ها یا ژل‌هایی هستند که طبق تجویز و دستور پزشک معالج به صورت موضعی روی زگیل‌ها قرار می‌گیرند.

سایر روش‌هایی که ممکن است برای برداشتن ضایعه‌های زگیل تناسلی به کار بروند عبارتند از: کرایوتراپی (سرمادرمانی)، الکتروکوتری، عمل جراحی و لیزر.

با وجود آن‌که دارویی برای درمان قطعی عفونت HPV در دسترس نیست، بعضی از مکمل‌ها با تقویت سیستم‌ایمنی می‌توانند در این زمینه کمک‌کننده باشند.

£ به جز زگیل تناسلی، وجود ویروس HPV در بدن چه عوارض دیگری دارد؟

بیش از ۱۰۰  نوع از ویروس پاپیلومای انسانی وجود دارد که خیلی از آن‌ها مشکلی ایجاد نمی‌کنند. بعضی از انواع ویروس HPV منجر به ایجاد زگیل در سایر قسمت‌های بدن به جز اندام تناسلی می‌شوند و بعضی از آن‌ها می‌توانند منجر به ایجاد زگیل‌های تناسلی ‌شوند. بعضی از آن‌ها و انواع پرخطر آن می‌توانند منجر به ایجاد سرطان دهانه رحم، واژن، فرج، مقعد، دهان یا زبان و گلو شوند.

£ بیمار چه مدت باید تحت درمان باشد؟ و آیا بعد از بهبودی هم نیاز است که تحت نظر پزشک باشد؟

ویروس HPV درمان ندارد، اما علائم بیماری قابل‌درمان است. از طرفی، ویروس اچ پی وی همیشه با علائم همراه نیست؛ به همین دلیل، تنها راه برای اطمینان از وضعیت شما، انجام آزمایش‌های منظم پزشکی است. ارزیابی HPV مخصوص مردان وجود ندارد، اما زنان با توجه به سن و سابقه انجام پاپ‌اسمیر می‌توانند در مورد روش‌های غربالگری HPV با پزشک متخصص زنان و زایمان مشورت کنند.

£ آیا اغلب بیماران شما درمان را تا انتها ادامه می‌دهند؟

با توجه به امکانات مناسب درمانی و سطح علمی بالا در بیمارستان‌های دولتی کشور و با توجه به حمایت از برنامه‌های غربالگری و پیشگیری از سرطان در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، اکثر بیمارانی که تشخیص بیماری در آنها قطعی می‌شود درمان خود را  ادامه می‌دهند.

£ راه‌های پیشگیری از ابتلا به این ویروس چیست؟

مهمترین راهکار پیشگیری از ابتلا به این ویروس تزریق واکسن در سن آغاز فعالیت‌های جنسی می‌باشد. همچنین راهکارهای دیگری برای جلوگیری از ابتلا به این ویروس وجود دارد که از جمله آنها می‌توانیم به این موارد اشاره کنیم:

ـ استفاده از کاندوم

ـ خودداری از رابطه با افرادی که علائم زگیل واژن، تناسلی و مقعدی دارند.

ـ خودداری از رابطه با شرکای جنسی متعدد

ـ ترک سیگار زیرا که افراد سیگاری احتمال بیشتری برای ابتلا و یا عود مجدد این بیماری را دارند.

ـ ختنه

£ در کشورهای پیشرفته‌تر برای مقابله با HPV چه اقداماتی صورت می‌گیرد و چقدر با کشور ما متفاوت است؟

در بسیاری از کشورهای پیشرفته واکسیناسیون عمومی علیه HPV انجام می‌شود ولی در ایران، جزو برنامه واکسیناسیون کشوری نمی‌باشد.

در کشور ما دستورالعمل جامعی در رابطه با پیشگیری و تشخیص زودهنگام و غربالگری سرطان دهانه رحم در حال اجرا می‌باشد که کمک بسیاری در تشخیص افراد مبتلا به HPV در مراحل اولیه و شروع درمان به موقع در آنها کرده است.

£ شما به عنوان پزشک چه پیشنهاداتی برای دولت‌ها دارید تا از شیوع بیشتر این ویروس در جامعه پیشگیری کنند؟

آموزش علمی در مورد بیماری و روش‌های پیشگیری از آن ، از سنین پایین در دبیرستان‌های دخترانه و پسرانه و همچنین به‌طور وسیع در سطح جامعه حمایت از واکسیناسیون گروه‌های در معرض خطر.