محو زندگی در دنیای مجازی!

معصومه حسینی ـ امروزه و بویژه پس از دوران کرونا کمتر دوره‌همی‌های خانوادگی برگزار می‌شود و اگر هم برگزار شود کوچک و بزرگ بعد از یک گفت‌وگوی بسیار کوتاه سرها در گوشی می‌رود و سکوت است که در دوره‌همی‌ها حکمفرما می‌شود! اگر والدی هم بخواهد در برابر فرزند خود مقاومت کند، پس از مواجه با لجبازی و فریادهای و اصرارهای کودک تسلیم می‌شود. البته ناگفته نماند برخی از والدین از کودکان خود در اعتیاد به فضای مجازی نیز پیشی گرفته‌اند و چه بسیاری از خانواده‌ها که با ورود بی‌ضابطه به فضای مجازی و اینترنت از هم پاشیده شده است و مردم هر روز در تنهایی خود بیشتر غرق می‌شوند. همین استفاده بیش از اندازه و بدون محدودیت از فضای مجازی زندگی اجتماعی کودکان را به خطر می‌اندازند.

اثرات منفی جسمانی و روانی فضای مجازی

سعید حدادی کارشناس ارشد روانشناسی بالینی معتقد است که فضای مجازی سبک جدید زندگی را به انسان‌ها تزریق کرده است. وی به معایب استفاده از فضای مجازی اشاره می‌کند و می‌گوید: در ابعاد فردی پیدایش فضای مجازی اثرات منفی جسمانی و بیماری‌های روان که مهم‌ترین آن ایجاد افسردگی و کاهش عزت نفس و الگوبرداری کورکورانه از زندگی دیگران است در پی دارد.

این کارشناس ارشد بالینی ادامه می‌دهد: بیشترین تاثیر فضای مجازی در ابعاد فردی، همین آسیب‌های روانی و تغییر سبک زندگی است.

فضای مجازی منجر به ناهنجاری می‌شود

حدادی بر این باور است که تغییرات فرهنگی و اجتماعی در پی استفاده از فضای مجازی منجر به ناهنجاری در جامعه می‌شود و این تغییرات حتی در انتخاب نوع پوشش نیز تاثیر می‌گذارد.

وی تصریح می‌کند: عدم بینش و آگاهی از کسب و کار در محیط مجازی، فرد را دچار شکست می‌کند و این امر مشکلات اقتصادی زیادی در پی دارد .

ارتباطات در فضای مجازی عمیق نیست

حدادی با تاکید بر اینکه فضای مجازی در تعاملات فرد تاثیرگزار است می‌گوید: استفاده بدون آگاهی از فضای مجازی به تعاملات بین‌فردی آسیب وارد می‌کند و ارتباطات موثر، شکل نمی‌گیرد. البته ممکن است ارتباطات گسترده شده باشد اما عمیق نیست .

این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی می‌افزاید: در حال حاضر اینترنت تبدیل به یک ارزش شده است و فردی که از دنیای اینترنت آگاهی نداشته باشد و آن را بلد نباشد بی‌سواد محسوب می‌شود و این امر آشنایی از روی آگاهی و دانش را می‌طلبد و نه یک الگوبرداری کورکورانه .

کاهش معنویات در بین جوانان از اثرات تقلید کورکورانه در فضای مجازی است

وی تصریح می‌کند: یکی دیگر از معایب استفاده از فضای مجازی قبض و بست باورها است. کارشناسان مذهبی اعتقاد دارند وقتی افراد در فضای مجازی در برابر هجمه عظیمی از اعتقادات و باورهای مردمی در کیلومترها فاصله قرار می‌گیرند اگر آشنایی بدون آگاهی و بینش باشد منجر به تغییرات ناگهانی باورهای فرد می‌شود که این باورها متناسب با فرهنگ و باورهای فرد و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند نیست. یکی از این اثرات را در کاهش معنویت در بین نوجوانان و جوانان می‌بینیم که بدون نظارت و آگاهی و سواد رسانه‌ای وارد این فضا می‌شوند.

حدادی در ادامه به مزایای اینترنت و فضای مجازی اشاره و می‌گوید: آموزش اینترنت و فضای مجازی با ظرفیت‌هایی موجود و کنار گذاشتن تمام ابعاد زمانی و مکانی، یادگیری را متحول می‌کند به عنوان مثال در دوران کرونا اگر اینترنت نبود بحث آموزش به طور کل مختل می‌شد و می‌توان گفت یکی از رایج‌ترین کاربرد اینترنت همین آموزش و پژوهش است .

وی بیان می‌کند: اینترنت در بحث شهروند الکترونیکی و ارائه خدمات ارتباطی و بحث دولت الکترونیک نقش مهمی در زندگی دارند. همچنین در اقتصاد و تجارت الکترونیک در بحث ایجاد شغل به صورت مستقیم و غیرمستقیم کمکی شایانی به کسب و کار خانگی کرده است.

عدم رضایتمندی زوجین در زندگی زناشویی و طلاق عاطفی

این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی اظهار می‌کند: فضای مجازی نکات مثبت و منفی دارد اما کفه نکات منفی بیشتر است و نرم‌افزارهای خاص تاثیرات منفی‌اش در خانواده و زوجین بیشتر از تاثیرات مثبت آن بوده است .

وی ایجاد مقایسه‌های ناسالم تحت تاثیر در فضای مجازی را از جمله تاثیرات منفی در خانوادها و زوجین می‌داند و می‌گوید: زوجین زندگی‌های ایده‌آل روتوش شده و غیرواقعی دیگران را در فضای مجازی می‌بینند و با زندگی خود مقایسه می‌کنند و احساس ناکافی بودن و عدم رضایت می‌کنند که در ادامه کاهش رضایت زندگی زناشویی را به دنبال دارد.

حدادی تاکید می‌کند: زوجین در فضای مجازی تصاویر بی‌عیب و نقصی از زندگی دیگران می‌بینند و باز هم آنرا با زندگی خود مقایسه می‌کنند و همین امر باعث تضعیف اعتماد به نفس و عزت نفس می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: در ادامه، روحیه ایده‌آل‌گرایی در زندگی زوجین اتفاق می‌افتد و فرد تحت تاثیر فضای مجاز، طرف مقابل را بی‌عیب و نقص می‌خواهند و تصویری بی‌عیب و نقص از طرف مقابل در ذهن خود می‌سازند و اگر فرد خلاف انتظارت رفتار کند ممکن است پرخاشگر شوند و یا فرد احساس تنهایی ‌کند و وقتی فرد احساس کمبود پیدا کند، این امر سبب افزایش استرس و اضطراب می‌شود.

وی یک دیگر از معایب فضای مجازی را ترویج زندگی مصرفی می‌داند و بیان می‌کند: به نمایش گذاشتن زندگی لوکس و اشرافی و مصرف‌گرایی در فضای مجازی افراد را به سمت خرید وسایل لوکس و ایده‌آل‌گرایی می‌برد و ارتباطات بی‌بندوبار و افزایش تنوع‌طلبی شکل می‌گیرد .

این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی می‌افزاید: تمامی این اتفاقات باعث کاهش اشتیاق نسبت به همسر و سردی روابط می‌شود و منجر به طلاق عاطفی و یا وارد شدن به رابطه سوم می‌‌گردد تا جایی که باید گفت زندگی بسیاری با افزایش استفاده از فضای مجازی از بین رفته است و متاسفانه این اتفاق آرام آرام رخ می‌دهد.

افزایش آگاهی والدین و کلاس‌های آموزشی، راه مقابله با اثرات منفی فضای مجازی

حدادی در پاسخ به این سوال که برای کاهش و یا پیشگیری از تاثیرات منفی فضای مجازی چه باید کرد می‌گوید: بخشی از امر پیشگیری بر عهده دولت و حاکمیت است. یکی از این موارد شکل‌گیری تفریحات سالم است. اگر جوانی تفریح سالم نداشته باشد به سمت فضای مجازی می‌رود.

وی ادامه می‌دهد: برگزاری کلاس‌های آموزشی در ادارات می‌تواند موثر باشد همچنین نکته مهم این است که والدین باید به روز باشند و از بچه‌ها عقب نباشند و از اینترنت و فضای مجازی آگاهی داشته باشند. مدارس می‌توانند با برگزاری کلاس آموزشی سطح آگاهی والدین و دانش‌آموزان را ارتقا دهند.

حدادی اظهار می‌کند: خانواده باید ایجاد جذابیت کند و خانواده‌ای که هیچ برنامه‌ای برای تفریح بچه‌ها نداشته باشد فرزند بیشترین تفریحات و وقت خود را در همین رفتن به فضای مجازی می‌بیند.

این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی ادامه می‌دهد: آموزه‌های دینی می‌توانند در کاهش آسیب‌های فضای مجازی بسیار کمک کننده باشند. همچنین افراد می‌توانند دنبال سرگرمی‌های جدید و علایق خود بروند. می‌توان گفت  بزرگ‌ترین مزایای فضای مجازی می‌تواند برای آموزش و افزایش آگاهی باشد و منجر به بهبود روابط شود البته اگر آگاهی و دانش استفاده از آن را آموزش دیده باشند.

حدادی در خصوص نقش والدین در کاهش آسیب‌های فضای مجازی بر فرزندان اظهار می‌کند: حتما والدین به روز باشد او با ادبیات به روز آشنایی داشته باشند. باید آموزش ببینند و در خصوص فضای مجازی با بچه‌ها صحبت کنند و قوانینی در خانه برای استفاده از فضای مجازی داشته باشند و دسترسی کودک و نوجوان را به فضای مجازی محدود کنند و با فرزندان خود بیشتر وقت بگذرانند.