فیلتر سیگار رایج‌ترین زباله‌ی شهری

علیرضا صفاری ـ دانشجوی دکتری کشاورزی ـ کارشناس سازمان عمران شهرداری قزوین

فیلتر سیگار بخشی از سیگار است که در انتهای آن قرار می‌گیرد و هنگام مصرف، دود از داخل آن عبور می‌کند. هدف اصلی فیلتر، کاهش ورود بخشی از ذرات و مواد حاصل از احتراق به دهان مصرف‌کننده است. بخش عمده فیلترهای سیگار از ماده‌ای به نام «سلولز استات» ساخته می‌شود. سلولز استات نوعی پلاستیک است که از نظر ظاهری شبیه الیاف طبیعی دیده می‌شود، اما در واقع یک ماده پلاستیکی با قابلیت تجزیه بسیار کند است. به همین دلیل وقتی یک ته سیگار در طبیعت رها می‌شود، ممکن است سال‌ها در محیط باقی بماند. فیلتر سیگار یک مرکز تجمع مواد سمی داخل سیگار است. البته میزان ورود مواد سمی درون فیلتر به بدن بستگی به نوع فیلتر نیز دارد. در کل بر اثر پک‌های عمیق به سیگار، انتهای فیلتر ضعیف می‌شود و احتمال ورود مواد سمی به بدن و قرار گرفتن روی سطح ریه بیشتر می‌شود. البته مواد سمی موجود در مواد دخانی نظیر سیگار تنها متوجه افرادی نیست که به‌طور مستقیم آن را استعمال می‌کنند بلکه فیلتر سیگارهایی که در فضای باز بر زمین انداخته می‌شوند به مرور زمان تجزیه و سموم آن در سطح فضا پراکنده می‌شود و ایجاد عارضه می‌کند.

بسیاری از افراد تصور می‌کنند بخش اصلی آلودگی ناشی از مصرف سیگار مربوط به دود آن است؛ در حالی که یکی از مهم‌ترین پسماندهای زیست‌محیطی جهان، فیلتر سیگار یا همان ته سیگار است. این زباله کوچک که روزانه هزاران عدد از آن در خیابان‌ها، پارک‌ها، سواحل، فضای سبز و محیط‌های شهری رها می‌شود، یکی از رایج‌ترین انواع پسماند در سراسر جهان به شمار می‌رود. اگرچه فیلتر سیگار در نگاه اول زباله‌ای کوچک و بی‌اهمیت به نظر می‌رسد، اما می‌تواند سال‌ها در طبیعت باقی بماند و آثار مخربی بر خاک، آب، حیوانات و محیط زیست داشته باشد. دور انداختن ته سیگار، باعث ورود مقادیر بسیاری از سموم به محیط می‌شود، چرا که فیلتر سیگار دارای فلزات سنگین و ترکیبات بسیار سمی با غلظت بالاست و سیگاری‌هایی که ته‌سیگار خود را دور می‌اندازند، سالانه مقدار قابل توجهی آرسنیک وارد چرخه حیات می‌کنند. موادی که سالانه سبب مرگ میلیون‌ها پرنده و آبزیان ساکن در تالاب‌ها، دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و دریاهای آزاد می‌شوند. چرخه شومی که البته در زنجیره غذایی در نهایت به انسان هم بازمی‌گردد. پرندگان ته سیگار را با غذا اشتباه می‌گیرند و آنها را می‌خورند و بعد از مدتی به علت سمی بودن این ماده، جان خود را از دست می‌دهند.ته سیگارهایی که در رودخانه‌ها و رودها و آب‌های جاری و… رها می‌شوند علاوه بر سمی کردن آب‌ها، جان آبزیان را هم می‌گیرد.

تک تک شهرهای ایران با مشکل انداختن ته‌ سیگار در خیابان‌‌ها یا جوی‌‌ها مواجه هستند افراد سیگاری یا از مضرات فاجعه‌بار سیگار مطلع نبوده و یا با وجود قرار داشتن سطل‌های زباله در چند قدمی‌شان، مسئولیت کامل جمع‌آوری زباله سیگار خود را به عهده شهرداری می‌دانند!

جمع‌آوری ته سیگار یکی از هزینه‌های پنهان مدیریت شهری است که سالانه هزینه زیادی به مجموعه‌های خدماتی تحمیل می‌کند. اگر به اطراف خود دقت کنید، احتمالا در پیاده‌روها، کنار جداول خیابان، پارکینگ‌ها، ورودی ساختمان‌ها و حتی فضاهای سبز تعداد زیادی ته سیگار مشاهده خواهید کرد. دلیل این موضوع ساده است، بسیاری از افراد هنگام پایان مصرف سیگار، نزدیک‌ترین محل برای رها کردن آن را انتخاب می‌کنند. اگر سطل یا مخزن مخصوصی وجود نداشته باشد، ته سیگار مستقیماً روی زمین انداخته می‌شود.

اگر در نهایت برخی کشیدن سیگار را چیزی دلپذیر می‌دانند، فارغ از ضررهای آن برای فرد، اما میزان آسیبی که ته سیگارهای مصرف شده به طبیعت می‌زند، غیرقابل چشم‌پوشی است.