ضایعات زراعت محتاج اکسیر صنایع تبدیلی

آرش صالحی ـ سالانه بیش از ۴ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی در استان قزوین تولید می‌شود که در صورت توجه به استقرار صنایع تبدیلی و مدیریت کشت به فرآیند مهم در زمینه توسعه اقتصادی استان قزوین منجر می‌شود. بخش کشاورزی علاوه بر اینکه در ایجاد اشتغال تاثیر دارد در تامین امنیت غذایی مردم هم حرف اول را می‌زند و شکوفایی اقتصاد منوط به توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی است. ایجاد صنایع تبدیلی یکی از مهمترین ابزارها جهت توسعه بخش کشاورزی است که به افزایش تولیدات، بهره‌وری، ایجاد فرصت‌های شغلی و تامین اقلام و مواد غذایی مختلف زندگی منجر می‌شود. همواره صنایع تبدیلی یکی از ارکان مهم اقتصادی است؛ چرا که با تبدیل مواد اولیه به محصولات نهایی نه ‌تنها ارزش افزوده بالایی را ایجاد می‌کنند، بلکه عاملی اساسی در ایجاد اشتغال، توسعه فناوری و کاهش وابستگی به واردات هستند. صنایع تبدیلی نقش بسیار مهمی در اقتصاد هر کشور دارند، زیرا نه تنها به افزایش ارزش افزوده مواد اولیه کمک می‌کنند، بلکه منجر به اشتغال‌زایی، توسعه فناوری و ارتقا سطح معیشت جامعه می‌شوند. اما با توجه به آخرین آمارهای وزارت جهاد کشاورزی 35 درصد محصولات کشاورزی به ضایعات تبدیل می‌شود که همین آمار تکان‌دهنده ضرورت توسعه صنایع تبدیلی کشاورزی را روشن می‌کند.

ارزش افزوده محصولات به استان‌های دیگر می‌رود

یک کارشناس مهندسی کشاورزی در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت با یادآوری اینکه صنایع تبدیلی مزیت‌های بسیاری از جمله افزایش ذخایر غذایی و کاهش ضایعات دارد، گفت: چون با تبدیل مواد اولیه به محصولات نهایی، می‌توان از فاسد شدن و هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کرد و شرایط بهتری برای تأمین نیازهای غذایی جامعه فراهم کرد و همچنین ماندگاری محصول کشاورزی بالا می‌رود و ارزش افزوده روی محصولات کشاورزی را شاهد هستیم.

افشین رحمانی اضافه کرد: یعنی در فصل تولید میوه می‌توان آن را با قیمت مناسب خرید و فرآوری کرد و در فصل مناسب که بازار به محصول نیاز دارد، آن را به بازار عرضه کرد و به این ترتیب از هدر رفتن و دورریز محصولات کشاورزی جلوگیری به عمل آورد.

وی ادامه داد: بسیاری از کشورهای توسعه یافته با وجود تولید کم، به بخش صنایع تبدیلی توجه جدی دارند و موفق هم بودند و در این میان شاخه اول صنایع تبدیلی، فرآوری محصولات کشاورزی است و در این میان هر محصولی که در بخش کشاورزی تولید می‌شود فرآوری کنیم، جزو صنایع تبدیلی کشاورزی است.

این مهندس کشاورزی با اشاره به اینکه کشاورزی شغل رایج مردم روستایی استان قزوین است، گفت: در این میان شهرستان‌هایی مثل بویین‌زهرا و الموت تنوع محصولات کشاورزی خوبی دارند که می‌توان از این فرصت برای این فرآوری این محصولات استفاده کرد.

رحمانی تصریح کرد: با این وجود متأسفانه کمبود صنایع تبدیلی در استان قزوین باعث شده تا بخش عمده‌ای از این محصولات به صورت تازه‌خوری به استان‌های همجوار و حتی کشورهای همسایه صادر و ارزش افزوده آن نصیب دیگران شود.

سایه تاریک بحران آب بر کشاورزی و صنایع تبدیلی

همچنین یک باغدار الموتی در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت با اشاره به توسعه نیافتن صنایع تبدیلی در این شهرستان گفت: با سرمایه‌گذاری در ایجاد واحدهای فرآوری و بسته‌بندی محصولات باغی می‌توان ضمن افزایش ماندگاری و کیفیت محصولات زمینه را برای صادرات آنها با برند الموت فراهم کرد.

بابک امامقلی اضافه کرد: یکی از چالش‌های پیش روی باغداران الموتی کمبود آب و فرسودگی شبکه‌های آبیاری است؛ چرا که کاهش بارندگی‌ها در سال‌های اخیر و نوسازی نشدن سیستم‌های سنتی آبیاری باعث شده بسیاری از باغ‌ها با خطر خشک شدن رو‌به‌رو شوند.

این باغدار با اشاره به معضل کاهش آب در منطقه به ویژه در روستاهای شهرستان الموت گفت: مسئله و مشکل اصلی امروز ما تأمین آب است و با این وضعیت نگهداری باغ‌های چندین ساله هم به یک دغدغه مهم تبدیل شده است؛ چه برسد به اینکه به توسعه باغ‌ها فکر کنیم.

تغییر کاربری باغ‌ها به مزارع پرورش ماهی

امامقلی افزود: استفاده از روش‌های نوین آبیاری مانند آبیاری قطره‌ای و بارانی می‌تواند به صرفه‌جویی در مصرف آب و افزایش راندمان تولید کمک کند؛ کمبود آب، آسیب جدی و جبران‌ناپذیر به درختان می‌زند؛ چون درخت مثل دیگر محصولات نیست و رشد آن زمان‌بر است و اگر نتوانیم باغ‌ها را سیراب کنیم، ضربه زیادی به تولید خواهد زد.

وی ادامه داد: تغییر کاربری باغ‌ها به مزارع پرورش ماهی یکی دیگر از تهدیدهای جدی برای باغداری است و با توجه به سودآوری بالای پرورش ماهی برخی از باغداران اقدام به تغییر کاربری اراضی خود کرده‌اند که این امر می‌تواند در بلندمدت به کاهش سطح زیر کشت باغ‌ها و از بین رفتن این میراث ارزشمند منجر شود.

صدور ۱۴ پروانه بهره‌برداری صنایع تبدیلی

از سوی دیگر، مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین از صدور ۱۴ فقره پروانه بهره‌برداری صنایع تبدیلی کشاورزی با ظرفیت تولید ۱۴۳ هزار و ۸۰۰ تن در سال گذشته خبر داد و گفت: این پروانه‌ها با هدف جذب ۱۹۱ هزار و ۱۰۰ تن مواد خام کشاورزی صادر شده‌اند.

وی اضافه کرد: سرمایه‌گذاران بخش خصوصی برای راه‌اندازی این واحدهای تولیدی 7 هزار و ۲۱۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال هزینه کرده‌اند که با بهره‌برداری از آن‌ها زمینه اشتغال ۲۹۴ نفر در استان فراهم شده است.

مدیر صنایع تبدیلی و غذایی سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به زمینه‌های فعالیت واحدهای تولیدی جدید گفت: پروانه‌های بهره‌برداری صادر شده در زمینه‌های تولید و بسته‌بندی قهوه و دانه‌های بو داده، بسته‌بندی خشکبار و غلات و خوراک دام بوده است. همچنین ۴۷ فقره جواز تأسیس صنایع تبدیلی و غذایی با ظرفیت تولید ۳۱۱ هزار و ۶۰۰ تن در سال گذشته صادر شده است.

عقب‌ماندگی قزوین در توسعه صنایع تبدیلی

نماینده ادوار تاکستان در مجلس شورای اسلامی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت با بیان اینکه ظرفیت بخش کشاورزی در استان قزوین آن طور که باید توسعه پیدا نکرده است، گفت: باید جهاد کشاورزی قزوین با صادرکنندگان عرصه تجارت محصولات کشاورزی بیشترین همکاری را داشته باشد.

رجب رحمانی افزود: با این همه، ظرفیت بخش کشاورزی آن‌طور که باید توسعه پیدا نکرده و باید جهاد کشاورزی استان قزوین با صادرکنندگان و فعالان عرصه تجارت محصولات کشاورزی بیشترین همکاری را داشته باشد تا فراوری محصولات کشاورزی تقویت شود.

وی با اشاره به مشکلات فرآروی ایجاد و توسعه واحدهای فرآوری در استان قزوین ادامه داد: کمبود نقدینگی و نداشتن تجربه کافی برای حضور در بازارهای جهانی، عدم حمایت دولت از سرمایه‌گذاران باعث شده تا صنایع تبدیلی به جایگاه خود نرسند.

این نماینده ادوار مجلس با ذکر اینکه ظرفیت‌های استان قزوین در بخش کشاورزی خوب است، گفت: باید محصولات را در منطقه فرآوری کنیم تا قابلیت ارزش افزوده ایجاد شده تا منافع ارزش افزوده عاید استان هم شود و استان قزوین در حوزه ایجاد واحدهای صنایع تبدیلی عقب‌ماندگی دارد.

رحمانی اضافه کرد: توسعه صنایع تبدیلی در گرو بهره‌گیری از همه ظرفیت‌ها است و گسترش صنایع تبدیلی عوائد بیشتری از تولید را نصیب کشاورزان می‌کند و باید توسعه صنایع تبدیلی در استان مدیریت شود و طی سال جاری باید توسعه صنایع تبدیلی محصولات کشاورزی به جد مورد توجه قرار گیرد.

سرمایه‌گذاران برای تنوع فرآوری محصولات کشاورزی اقدام کنند

همچنین رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی قزوین در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت با بیان اینکه در زمینه صنایع تبدیلی و تولید محصولات کشاورزی باید در استان جهاد کشاورزی مدیریت لازم را مد نظر قرار دهد، گفت: برای تحقق این مهم لازم است از تمام ظرفیت‌ها استفاده شود.

مهدی عبدیان بر لزوم حمایت دولت از سرمایه‌گذاران برای ورود به بخش صنایع تبدیلی کشاورزی تأکید کرد و افزود: باید زیر ساخت‌های لازم برای توسعه صنایع تبدیلی در استان برای سرمایه‌گذاران فراهم شود.

وی ادامه داد: متاسفانه در زمینه فرآوری محصولات کشاورزی تنوع کمی داریم و در این میان باید توجه به صنایع تبدیلی جزو برنامه مهم جهاد کشاورزی باشد. و سرمایه‌گذاران به تنوع فرآوری محصولات کشاورزی مختلف اقدام کنند و در این خصوص باید برنامه‌ریزی‌های لازم مد نظر قرار گیرد.

لزوم راه‌اندازی نهضت رسانه‌ای توسعه صنایع تبدیلی

با توجه به آنچه در گزارش شرح داده شد، به نظر می‌رسد توسعه صنایع تبدیلی می‌تواند از 35 درصد محصولات کشاورزی که به ضایعات تبدیل می‌شود، ثروت تولید کرده و در ضمن با افزایش کیفیت و فرآوری تولیدات کشاورزی بازارهای صادراتی محصولات باغی و زراعی را توسعه دهد و به همین خاطر با توجه به در حاشیه قرار گرفتن صنایع تبدیلی باید یک نهضت رسانه‌ای و تبلیغاتی برای توسعه صنایع تبدیلی و سوق دادن سرمایه‌گذاران به این حوزه شکل بگیرد و نباید هیچ‌گاه از یاد ببریم که اگر در صنایع تبدیلی محصول استاندارد و بهداشتی تولید کنیم، حتماً بازاری برای صادرات این محصولات پیدا خواهیم کرد، چرا که غذای سالم و استاندارد یکی از نیازهای تشدیدشونده انسان در دوران معاصر است.