سپهبد «علی‌ محمد قرنی» نخستین فرمانده ارتش انقلاب روح‌ا…

محمدرضا رجایی‌پور

ارتشبد علی‌ محمد قرنی یکی از برجسته‌ترین فرماندهان نظامی ایران در دوران پهلوی و از چهره‌های تاثیرگذار در جریان انقلاب اسلامی بود. او در سال ۱۲۹۴ در تهران متولد شد و پس از طی دوران تحصیلات نظامی به درجات بالای ارتش رسید. قرنی به عنوان فردی مصمم، وطن‌‌پرست و پایبند به اصول نظامی شناخته می‌شد. او در طول دوران خدمت خود همواره بر انضباط، شجاعت و کارآمدی نیروهای مسلح تاکید فراوان داشت. شخصیت کاریزماتیک و قاطع او احترام زیادی را در میان زیردستان و همکارانش برانگیخته بود. از جمله مهم‌‌ترین مسئولیت‌‌های سپهبد قرنی؛ فرماندهی لشکر گارد شاهنشاهی بود. در این سمت او نقش کلیدی در حفظ امنیت و نظم پایتخت داشت. او همچنین در عملیات‌های مختلفی برای سرکوب شورش‌ها و حفظ یک پارچگی کشور مشارکت داشت. دانش نظامی بالا و تجربیات عملی او را به یکی از استراتژیست‌های زبده ارتش تبدیل کرده بود. با اوج‌‌گیری انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ سپهبد قرنی به دلیل مواضع مستقل و عدم تمایل به سرکوب خونین معترضان از سوی رژیم پهلوی تحت فشار قرار گرفت. او با درک حساسیت شرایط و تلاش برای جلوگیری از خونریزی بیشتر، تلاش‌هایی را برای تعدیل اوضاع انجام داد. این مواضع هر چند از دیدگاه ملی‌‌گرایانه قابل تقدیر بود اما او را در معرض اتهامات و بدبینی برخی جناح‌های سیاسی در کشور قرار داد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران سپهبد قرنی به دلیل مواضع و سوابق نظامی‌اش با اتهاماتی روبرو شد. در نهایت در تاریخ ۱۷ اردیبهشت ۱۳۵۸ او در مقابل منزلش در تهران مورد سوء قصد قرار گرفت و به شهادت رسید. مسئولیت این ترور را سازمان مجاهدین خلق ایران (منافقین) بر عهده گرفتند. شهادت او ضایعه‌ای برای جامعه نظامی ایران و نقطه پایانی بر زندگی یکی از فرماندهان پر افتخار در این سرزمین بود.

ارتشبد علی‌ محمد قرنی نامی آشنا در تاریخ نظامی ایران تجسمی از تعهد؛ شجاعت و میهن‌‌پرستی بود. او که در سال ۱۲۹۴ خورشیدی در پایتخت تهران دیده به جهان گشود دوران پر فراز و نشیب حیات حرفه‌ای خود را وقف خدمت به ایران کرد و تا بالاترین درجات نظامی ترقی یافت. شخصیت منحصر به فرد؛ دانش استراتژیک و سوابق درخشان او وی را به یکی از ارکان مهم ارتش ایران در دوران پهلوی تبدیل کرد. سپهبد قرنی به عنوان فردی قاطع، با اراده و پایبند به اصول اخلاقی و نظامی شناخته می‌شد. او روحیه‌ای وطن‌‌پرستانه داشت و همواره منافع ملی را بر هر ملاحظه دیگری ترجیح می‌داد. در محیط نظامی او به سخت‌‌گیری در رعایت انضباط و بالا بردن سطح کارایی نیروها شهرت داشت اما در عین حال از احترام و تکریم زیردستان خود غافل نبود. فرماندهی او با اتکا به دانش روز، تجربه‌های عملی و درک عمیق از مسائل استراتژیک همراه بود. او معتقد بود که ارتش باید نیرویی کارآمد؛ منسجم و کاملا حرفه‌ای باشد و همواره تلاش می‌کرد تا این ایده‌آل را در یگان‌های تحت امر خود محقق سازد. در نهایت دوران پر تنش زندگی قرنی به نقطه پایانی تلخ و اندوهباری رسید.

در صبحگاه ۱۷ اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۸ هنگامی که سپهبد علی‌ محمد قرنی قصد خروج از منزل خود را داشت مورد هجوم مسلحانه قرار گرفت. ترور او در مقابل دیدگان حیرت‌ زده مردم و در یکی از خیابان‌های پایتخت ضربه‌ای سهمگین به جامعه نظامی و سیاسی کشور وارد کرد. انگیزه این ترور که از سوی عاملان به انقلابی خوانده شد در واقع واکنشی به سوابق نظامی و مواضع قرنی در دوران پیش و پس از انقلاب تلقی می‌گردد. شهادت سپهبد قرنی نه تنها پایان زندگی مردی بود که تمام عمر خود را وقف خدمت به کشور کرده بود بلکه حادثه‌ای تلخ در تاریخ انقلاب اسلامی محسوب می‌شد که نشان‌ دهنده عمق شکاف‌ها و درگیری‌‌های سیاسی آن دوران بود.

یاد و خاطره او به عنوان یکی از فرماندهان نظامی شجاع و وطن‌‌پرست ایران همواره در تاریخ ماندگار خواهد ماند.