سایه سنگین گرانی بر سنت دیرینه شب یلدا!
- شناسه خبر: 74214
- تاریخ و زمان ارسال: 30 آذر 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
قیمتها از مرز حیرت گذشتهاند
گزارشهای میدانی از بازارهای مختلف حکایت از افزایشی سرسامآور دارد. برای توصیف این وضعیت رسانهها از واژههایی مانند «پرواز قیمت» و «گذشتن از مرز حیرت و عقل» استفاده کردهاند.
یک فروشنده آجیل در قزوین در گفتوگو با خبرنگار ولایت با بیان اینکه آجیل و خشکبار که ستون اصلی سفره یلداست، بیشترین فشار قیمتی را تجربه کردهاند، گفت: بر اساس اعلام انجمن صنفی مربوطه قیمت برخی اقلام خشکبار رشد ۱۰۸ درصدی داشته است.
احمدرضا کریمی اضافه کرد: قیمت هر کیلوگرم آجیل درجه یک یلدایی (شامل پسته، بادام، فندق، توت، کشمش و باسلوق) برای فروش خردهفروشی کیلویی یک میلیون و سیصد هزار تومان تعیین شده است. همچنین بادام هندی درجه یک کیلویی 1/200/000 تا 1/500/000 میلیون تومان و مغز گردو نیز ۶۰۰ تا ۸۵۰ هزار تومان قیمت خورده است.
رکوردزنی قیمت میوه
از سوی دیگر، یکی از میوهفروشان خیابان سعدی قزوین در گفتوگو با خبرنگار ولایت با ذکر اینکه میوههای سنتی نیز از گرانی در امان نماندهاند، گفت: در حال حاضر انار درجه یک بین 120 تا 150 هزار تومان قیمت دارد و قیمت انار مرغوب دماوند تا کیلویی 200 هزار تومان هم به فروش میرسد.
محسن مایانی تصریح کرد: همچنین قیمت پرتقال و نارنگی در بازه ۶۰ تا 130 هزار تومان است که بسته به نوع و کیفیت این قیمتها متفاوت است.
هزینه یک شب یلدا ساده
برآوردها نشان میدهد هزینه برگزاری یک شب یلدا حتی به شکل بسیار ساده و برای یک خانواده کوچک افزایش چشمگیری داشته است. به طوری که هزینه برپایی مراسم شب یلدا در یک سبد اقتصادی برای خانواده سهنفره بین ۶۵۰ تا ۸۳۵ هزار تومان و هزینه شب یلدا در سبد درجه یک برای همین خانواده بین 1/150/000 تا 1/380/000 میلیون تومان است.
نظر مسئولان: از هشدار تا واگذاری به «وجدان فروشندگان»
مسئولان و مقامات صنفی، علل و راهحلهای این وضعیت را از زوایای مختلف تحلیل کردهاند: مسعود سلیمانی، دبیر انجمن تأمین و بستهبندی آجیل و خشکبار هشدار داده که ادامه این روند، آجیل شب یلدا را «بیش از پیش به کالایی لوکس» برای خانوارها تبدیل میکند. وی عوامل متعددی از جمله «نابسامانیهای ارزی»، «افزایش هزینههای تولید» و «کاهش قدرت خرید» را دلیل اصلی میداند.
از سوی دیگر، غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، در اظهار نظری که با واکنشهای گستردهای مواجه شد، گفت: «قیمت محصولات شب یلدا بستگی به وجدان و انصاف فروشندگان دارد». این اظهارات در فضای مجازی با انتقاد شدید کاربران روبهرو شده است.
در مقابل، قاسم نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران با تفکیک میان «گرانی» و «گرانفروشی» تاکید کرده است که مشکل اصلی از حلقههای بالادستی (واردکنندگان و تولیدکنندگان) ناشی میشود که قیمت مواد اولیه را افزایش دادهاند. وی توضیح میدهد: «تولیدکننده زمانی که برای سفارش مجدد مواد اولیه اقدام میکند، با افزایش قیمت مواجه میشود… مواد اولیه تولید با ارز و نوسانات آن گره خورده است».
نگرانی تعزیرات قزوین درباره خروج غیرمجاز مرغ
اما تعزیرات حکومتی استان قزوین در آستانه شب یلدا از خروج غیرقانونی مرغ از استان نگران است و در اینباره به متخلفان هشدار داده است. علیرضا حسنپور، مدیرکل تعزیرات حکومتی قزوین با اشاره به افزایش تقاضا در آستانه شب یلدا، نسبت به خروج غیرمجاز گوشت مرغ از استان هشدار داده و میگوید: برای تأمین پایدار نیاز بازار استان، هرگونه جابهجایی و خروج گوشت مرغ بدون مجوز قانونی تخلف محسوب میشود.
وی اضافه میکند: پایش روزانه بازار در قالب گشتهای مشترک نشان از تلاش برخی سودجویان برای انتقال غیرقانونی گوشت مرغ به خارج از استان دارد و این مرجع با استفاده از اختیارات ویژه و همکاری دستگاههای نظارتی اجازه التهاب بازار مرغ در شب یلدا را نمیدهد.
مدیرکل تعزیرات قزوین تامین امنیت غذایی را اولویت سازمانی برشمرده و تصریح میکند: اجازه التهاب بازار مرغ در شب یلدا را نمیدهیم و واحدهای تولیدی، توزیعی، حمل و نقل ملزم به رعایت ضوابط قانونی، و پرهیز از هرگونه اقدام خارج از شبکه رسمی توزیع هستند.
به گفته مدیرکل تعزیرات قزوین، هرگونه حمل و جابهجایی مرغ بدون مجوز قانونی، تخلف آشکار محسوب میشود و پرونده متخلفان بدون اغماض و با قاطعیت رسیدگی خواهد شد.
کارشناسان اقتصادی: نظارت مقطعی کافی نیست
سهراب رضایی، کارشناس اقتصاد خرد معتقد است در شرایطی که تورم سالانه مواد غذایی بیش از ۴۰ درصد است، انتظار رونق فصلی واقعبینانه نیست.
وی در گفتوگو با خبرنگار ولایت تاکید میکند: سیاستهای کنترلی کوتاهمدت باید با کاهش هزینههای تولید، بهبود توزیع و حمایت هدفمند از دهکهای پایین همراه شود؛ وگرنه تقاضا برنمیگردد. بدون مهار پایدار گرانی، نه نظارت مقطعی و نه سنتهای دیرینه قادر به بازگرداندن رونق به بازار نخواهند بود.
تأثیر بر بازار و خانوارها؛ رکود و تغییر الگوی مصرف
اما گرانی سنگین شب یلدا تأثیر مستقیمی بر رفتار مصرفکنندگان و روحیه کسبه گذاشته است. مسعود کثیریفر، کارشناس اقتصادی مهمترین وجه این تأثیر کاهش تقاضا برای خرید ارزاق عمومی و کالاهای اساسی میداند و میگوید: بررسیهای میدانی در برخی بازارها حاکی از کاهش ۵۰ درصدی فروش است.
وی با اشاره به تغییر الگوی خرید برای چلهنشینان شب یلدا میافزاید: مشتریان به جای خریدهای کلی، به صورت «کیلویی و نیمکیلویی» و با حسابوکتاب بسیار خرید میکنند. از طرفی این گرانی منجر به نارضایتی فروشندگان شده و به همین خاطر یکی از آجیلفروشان چند روز پیش به من گفت که مشتریان بیشتر وقتها فقط قیمت میپرسند و بدون خرید میروند. رکود در بازار کاملاً محسوس است.
راهکارهای ارائهشده و نظارتها
مسئولان از اجرای طرحهای نظارتی ویژه از نیمه آذر تا اوایل دی ماه خبر دادهاند. در استانهایی مانند قزوین تیمهای بازرسی برای کنترل قیمتها و برخورد با متخلفان فعال شدهاند.
سازمانهای میادین میوه و ترهبار نیز با عرضه مستقیم کالا سعی کردهاند قیمت را کاهش دهند. به گفته مهدی بختیاریزاده، مدیرعامل سازمان میادین میوه و ترهبار تهران، قیمت آجیل و میوه در این میادین تا ۶۰ درصد ارزانتر از سطح شهر است. با این حال در شهر قزوین خبری از عرضه آجیل با قیمت ارزانتر نیست و جای خالی بازار عرضه مستقیم محصولات شب یلدا در این روزها خالی است.
جمعبندی
شب یلدا ۱۴۰۴ بیش از آنکه جشنی برای گردهمایی و شادی باشد، آینه تمامنمای فشار معیشتی بر خانوارها شده است. گرانی بیسابقه که ریشه در مسائل کلان اقتصادی دارد، نه تنها سفرهها را سبک کرده، بلکه سنتی دیرپا را تحت تأثیر قرار داده است. به نظر میرسد تا زمانی که چالشهای ساختاری اقتصاد از جمله نوسانات ارزی و تورم مهار نشود، آیینهای ملی نیز در امان نخواهند بود.
