دفتر دوم «جستارهایی درباره قزوین» منتشر شد

دفتر دوم «جستارهایی درباره قزوین» به کوشش مرتضی میرحسینی با تقدیم به سید مهدی مجابی و مهرزاد پرهیزکاری از سوی انتشارات سرو سخنگو منتشر و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

به گزارش ولایت، مجموعه «جستارهایی درباره قزوین» با هدف معرفی تاریخ، فرهنگ و هنر قزوین با نگاهی پژوهش محور و محققانه منتشر می‌شود. جلد نخست این دفتر در سال 1403 و دفتر دوم آن نیز در واپسین روزهای سال 1404 منتشر شد.

این مجموعه با انتشار مقاله‌هایی از پژوهشگران مختلف می‌کوشد آن بخش از تاریخ و هویت قزوین را که مغفول مانده و کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند را به مخاطبان و علاقه‌مندان به تاریخ قزوین معرفی کند.

همانند دفتر نخست، دفتر دوم «جستارهایی درباره قزوین» نیز با پیشگفتاری از استاد سیدمحمد بهشتی به زیور طبع آراسته شده است که بخشی از آن به شرح زیر است.

باغستان قزوین روایت تدبیر بی‌قراری 

در یک نگاه کلی می‌توان اظهار داشت که ایران سرزمین بی‌قراری است. برای درک ابعاد این بی‌قراری مثالی می‌زنم؛ در سال ۹۸ رئیس ستاد حوادث غیرمترقبه اعلام کرد که در آن سال ۵۸۰۰ رویداد طبیعی در ایران اتفاق افتاده است؛ یعنی پنج هزار و هشتصد زلزله، سیل، طوفان، ریزگرد، رانش و لغزش زمین و همه این‌ها یعنی بی‌قراری. به ظاهر بی‌قراری منافی ایجاد تعادل و احداث سکونتگاه است، لیکن در محیط بیابانی از خلال همین فعل و انفعالات است که ظرفیت‌هایی به دید و دسترس نزدیک و محیط بینابینى مستعد سکونت می‌شود. در محیط بی‌قرار حیات، همسایه تهدیدات و تلاطماتی مثل زلزله سیل و رانش زمین است چرا که منابع نیز رهاورد همین بی‌قراری‌ها است!

اما بروز بی‌قراری در شهر قزوین چگونه است و رهاورد آن برای قزوین چه بوده است؟ شهر قزوین در مرتبه طبیعی همواره با دو تهدید روبه‌رو بوده؛ نخست زلزله و دیگری سیل‌های دفعی. زمانی که رودخانه‌های شهر قزوین را که در بعضی فصول سال جریان دارد مطالعه می‌کنیم مانند دیزج و ارنزک و زویار … متوجه می‌شویم که این‌ها در بیشتر سال‌ها حداقل یکی دو مرتبه سیل وحشتناکی را به سمت شهر روانه می‌کنند. به لحاظ تاریخی هم وقتی قزوین کهن را مطالعه می‌کنیم رد آن را در چند لکه مثل مدینه عتیق، مدینه مبارک و مدینه موسی ـ هسته‌های اولیه شهر قزوین ـ می‌یابیم. وجود این چند لکه بدان معنا است که با شهری پیوسته طرف نبوده‌ایم.»

مقدمه دفتر دوم «جستارهایی درباره قزوین» به قلم مرتضی میرحسینی نوشته شده است که در بخشی از آن آمده است.

«سرانجام پرونده دفتر دوم با همراهی و تلاش نویسندگان و پژوهشگران گرامی به انجام رسید. در این شماره بر آن شدیم تا با رویکردی منسجم و حرفه‌ای گامی محکم‌تر از دفتر اول برداریم. هدف اصلی این مجموعه جستارها، تولید متونی با کیفیت و جزئی‌نگر درباره لایه‌های پنهان فرهنگ و تاریخ سرزمین قزوین است؛ متونی که فراتر از کلی‌گویی به بررسی دقیق و پژوهشی موضوعات مختلف می‌پردازند و چشم‌اندازی فرهنگی و اجتماعی را بازتاب می‌دهند. اما همچنان رویکرد و نگاه فرهنگی و اجتماعی به سرزمین قزوین چشم‌انداز اصلی این مجموعه جستارها است. تنوع و تکثر زیر شاخه‌ها و موضوعات این چشم انداز زمینه مشارکت گسترده‌تر پژوهشگران را فراهم آورده و امکان بررسی عمیق و جزئی‌نگر حوزه‌های مختلف را میسر می‌سازد. برخی کوشش‌های مهم دیگر، از جمله جستارهای محیط زیستی، اقتصادی، زبان‌شناسی و باستان‌شناسی، به تنهایی بخشی از موضوعات درخور این مجموعه را پوشش می‌دهند. دفتر دوم شامل چهار بخش اصلی است: مقالات و جستارها، کتاب‌شناسی، اسناد و عکس‌های تاریخی و همچنین تاریخ شفاهی و روایت‌ها. بخش مقالات و جستارها با تمرکز بر جنبه‌های متنوع و چند لایه سرزمین و شهر قزوین امکان مطالعه تحلیلی و عمیق را فراهم می‌آورد و طیف گسترده‌ای از موضوعات را در بر می‌گیرد؛ از تاریخ سکونت و یافته‌‌های باستان‌شناسی، بافت و محلات تاریخی شهر، معماری و باغستان، موسیقی، فرش و صنایع دستی، آیین‌ها و مناسبات اجتماعی، تا تحولات فرهنگی و اجتماعی. از آنجا که بسیاری از موضوعات ظرفیت تبدیل شدن به یک مقاله کامل را ندارند استفاده از فرم جستار به پژوهشگران آزادی عمل بیشتری برای پرداختن به موضوعات کمتر بررسی شده و نانوشته می‌دهد. زمینه‌ای که در دفتر اول آغاز شده و اکنون با انسجام بیشتری ادامه یافته است.»

سیدمهدی خطیبی، مهرزاد پرهیزکاری، نفیسه کلهر، سید فاطمه طالبی اعضای شورای راهبردی دفتر دوم «جستارهایی درباره قزوین» را بر عهده داشته‌اند.

این کتاب با حمایت مالی نارون سنتر و شرکت مهندسین تحکیم بنا، با شمارگان 750 نسخه و به قیمت 560 هزار تومان منتشر شده است.