خط فقر بالا رفت، دهکها پایین نیامد
- شناسه خبر: 74684
- تاریخ و زمان ارسال: 7 دی 1404 ساعت 00:30
- بازدید :
نگار موحد
پس از اعلام اجرای کالابرگ و انتشار خبر حذف سه دهک برخوردار جامعه از فهرست یارانهبگیران در آینده نزدیک، موج تازهای از اعتراضها به دهکبندی یارانهها شکل گرفته است؛ اعتراضهایی از سوی شهروندانی که نه خانه دارند، نه خودرو و نه درآمد پایدار، اما در آمارهای رسمی «برخوردار» شناخته شدهاند. آنچه بیش از همه به چشم میآید، شکاف آشکار میان دادههای رسمی و واقعیت معیشت مردم است.
این در حالی است که وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی این اقدام را قانونی و در راستای هدفمندسازی یارانهها دانسته و اعلام کرده حذف یارانه حدود ۲۹ میلیون نفر تا پایان سال ۱۴۰۴ اجرایی خواهد شد؛ اما آنچه مردم روایت میکنند، تصویری متفاوت از این سیاست ارائه میدهد.
وحید که در دهک هشت قرار دارد این دهکبندی را ناعادلانه میداند و در گفتوگو با خبرنگار ولایت میگوید: برادرم مجرد است، خانه ندارد، ماشین ندارد و تنها داراییاش یک موتورسیکلت است. حتی بیمه و حقوق ثابت هم ندارد، اما در دهک دهم ثبت شده است!
این روایت تنها یکی از دهها نمونهای است که این روزها در فضای عمومی و شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود و نشان میدهد دهکبندی یارانهها تا چه اندازه با زندگی واقعی مردم فاصله دارد.
روایت دیگری از یک شهروند زن نیز همین تناقض را عیان میکند. محدثه میگوید: خانوادهشان فاقد بیمه تأمین اجتماعی است، خانهای به نامشان نیست، مستأجر هستند و تنها یک خودرو دارند. شغل همسرش بهگونهای است که گردش حساب بالایی ایجاد میکند، اما سود واقعی آن حتی هزینههای جاری زندگی را هم پوشش نمیدهد. با این حال، آنها در دهک هشتم قرار گرفتهاند. تناقض زمانی پررنگتر میشود که به گفته او، خانوادهای دیگر از نزدیکانش با داشتن دو خودروی گرانقیمت، یک خانه چندمیلیاردی و دو حقوق ثابت دولتی، در دهک پایینتری طبقهبندی شدهاند.
شهروندان بسیاری میگویند نه ملک دارند، نه خودرو و نه پسانداز معنادار، اما بهدلیل شاخصهایی مانند گردش حساب بانکی یا برخی دادههای ثبتی، در دهکهای بالا قرار گرفتهاند.
همزمان، اعتراضها به شبکههای اجتماعی نیز کشیده شده است. یک حقوقدان جوان نوشته است: موجودی حساب بانکیام چند میلیون تومان است، خودرو و ملک ندارم و گردش حسابم وضعیت مناسبی ندارد؛ با این حال در دهک دهم قرار گرفتهام.
یک رزیدنت پزشکی نیز گفته است بدون داشتن دارایی مشخص و با حقوق محدود دوران رزیدنتی، در دهک دهم قرار گرفته است؛ موضوعی که به گفته او هیچ نسبتی با واقعیت زندگیاش ندارد.
در واکنشی دیگر، یکی از شهروندان با لحنی طعنهآمیز نوشته است: بدون داشتن خودرو، موتور یا حتی یک متر زمین، ظاهراً جزو برخوردارترین دهک جامعه محسوب شدهام!
برخی دیگر نیز از مشکلات فنی سامانه ثبت اعتراض گلایه دارند. حسن میگوید: برای اعتراض به سایت مراجعه کردیم و تصورمان این بود که کافی است وضعیتمان را توضیح دهیم تا این اشتباه اصلاح شود، اما هر بار که اطلاعاتمان را وارد میکردیم و دکمه ثبت را میزدیم، با صفحه خطا مواجه میشدیم. سایت کار نمیکرد؛ انگار سیستم نهتنها ما را اشتباه قضاوت کرده، بلکه حتی راهی برای شنیدن صدایمان هم باقی نگذاشته بود. ما در آمارها ثروتمند محسوب میشویم، اما در زندگی واقعی برای رسیدن به آخر ماه میجنگیم. بهراستی کدامیک واقعیت دارد؛ عددها یا اضطراب شمردن صفرهای پول برای بنزین موتور؟
در میان این اعتراضها، طنز تلخ به زبان مشترک معترضان تبدیل شده است؛ طعنههایی که از «برخوردار شدن ناگهانی» تا «دهک دهم شدن با حساب خالی» را دربرمیگیرد.
پشت این شوخیها اما واقعیتی جدی پنهان است: اتکای صرف به دادههای خام بانکی و داراییهای ظاهری، بدون درنظر گرفتن ناپایداری شغل، تورم، هزینه مسکن و شکاف عمیق میان دستمزد و معیشت.
کارشناسان هشدار میدهند در شرایطی که خط فقر برای یک خانواده سهنفره بیش از ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان برآورد میشود، طبقهبندی بخش بزرگی از جامعه در دهکهای «برخوردار» نهتنها به عدالت نزدیک نیست، بلکه به فرسایش سرمایه اجتماعی و تشدید بیاعتمادی عمومی دامن میزند.
دهکبندی یارانهها، اگرچه روی کاغذ بر اساس عدد و داده تعریف میشود، اما در عمل با زندگی انسانهایی سر و کار دارد که معیشتشان با اضطراب، ناپایداری و حسابوکتاب روزمره گره خورده است. بیتوجهی به این واقعیت، یارانه را از ابزار حمایت اجتماعی به عامل نارضایتی بدل میکند؛ جایی که «دهک بالا» دیگر نشانه رفاه نیست، بلکه برچسبی است بر جیبهای خالی.
