بازار گران لوازمالتحریر در آستانه ماه مهر
- شناسه خبر: 67005
- تاریخ و زمان ارسال: 29 شهریور 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
آرش صالحی ـ با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی جدید (مهر ۱۴۰۴) بازار لوازمالتحریر در ایران با چالشهای متعددی روبرو شده است. افزایش قیمتها، کاهش قدرت خرید خانوارها، وابستگی به محصولات وارداتی و نظارت ناکافی بر بازار از جمله مسائل اصلی هستند. این روزها قیمتهای درجشده روی لوازمالتحریر رنگ را از رخسار والدین کمدرآمد و حقوقبگیران پرانده است و شاید خیلی از خانوادهها مجبور هستند بهجای تهیه عمده این لوازمالتحریر خریدهای خود را به خریدهای تدریجی و روزانه تبدیل کنند تا به یکباره هزینه سنگینی را تحمل نکنند. در این میان همچنان جای خالی نظارت اثرگذار از سوی دولت احساس میشود و اجرای طرحهایی مانند راهاندازی فروشگاه پاییزه اگر چه مفید، اما دایره؛ اثر بسیارمحدودی دارند و قادر نیستند که رضایت مردم و خانوادهها را جلب کنند. این گزارش به بررسی جامع وضعیت فعلی بازار لوازمالتحریر، عوامل مؤثر بر قیمتها، تأثیرات بر جامعه و راهکارهای ممکن میپردازد.
آمار و ارقام قیمتی
یک فروشنده لوازمالتحریر در گفتوگو با خبرنگار ولایت با اشاره به افزایش کلی قیمتها در بازار نوشتافزار گفت: قیمت لوازمالتحریر نسبت به شهریور سال گذشته به طور متوسط ۳۰ درصد افزایش یافته است که البته کمتر از نرخ تورم نقطه به نقطه کشور کمتر است.
محمدحسین صفوی درباره قیمت اقلام خاص این روزها بیان کرد: کولهپشتی بین ۱ تا ۱۰ میلیون تومان قیمت دارد و قیمت جامدادی از ۲۵۰ هزار تومان شروع شده و تا ۴ میلیون تومان هم میرسد. بنابراین پک (بسته) کامل نوشتافزار تا ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و کولهپشتی با کیف غذا و جامدادی تا ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمتگذاری شدهاند.
وی ادامه داد: بنابراین برای یک دانشآموز مقطع ابتدایی، حداقل هزینه تهیه لوازمالتحریر حدود ۳ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان برآورد میشود که معادل بیش از 50 درصد حداقل حقوق یک کارگر است.
عوامل افزایش قیمتها و نقش قطعی برق
این فعال بازار نوشتافزار علت اصلی افزایش قیمتها را نوسانات نرخ ارز دانست و گفت: از آنجا که بسیاری از مواد اولیه مانند کاغذ، چوب مداد و مغز مداد وارداتی هستند، نوسانات قیمت ارز تأثیر مستقیمی بر قیمت تمامشده دارد.
صفوی با اشاره به مشکلات تولید داخلی افزود: یکی از مشکلات، قطعی مکرر برق در تابستان ۱۴۰۴ بود که باعث کاهش تیراژ تولید و افزایش هزینههای تولیدکنندگان شد. از طرفی تورم عمومی بیش از 40 درصدی بر کلیه بخشها از جمله لوازمالتحریر تأثیر گذاشته است.
وی ادامه داد: علت دیگر وابستگی به واردات است، چرا که افزایش سهم کالاهای وارداتی با بستهبندی جذاب و قیمتهای گزاف، قیمتها را به طور کلی بالا برده است.
فشار اقتصادی بر خانوارها
گرانی در بازار نوشتافزار و لوازمالتحریر موجب شده که بسیاری از خانوادهها به دلیل محدودیت بودجه تنها وسایل ضروری را تهیه کنند و از خرید اقلام غیرضروری اجتناب ورزند. خانوادههای کمدرآمد با چالشهای مضاعفی روبهرو هستند، به طوری که خرید لوازم التحریر ساده نیز برای آنها به دغدغهای بزرگ تبدیل شده است.
تأثیر بر دانشآموزان
یک دانشآموز هنرستانی در گفتوگو با خبرنگار ولایت با اشاره به اثرات گرانی بر دانشآموزان رشتههای هنری گفت: دانشآموزان هنری و هنرستانی به دلیل نیاز به ابزارهای تخصصی (مانند مداد طراحی، رنگهای اکریلیک، بوم نقاشی) فشار مالی بیشتری متحمل میشوند.
امیرعباس برزگر اضافه کرد: هزینه این وسایل گاهی معادل کل هزینه لوازمالتحریر یک دانشآموز در رشتههای دیگر است. در هر صورت خرید لوازمالتحریر و چاپ جزوات به یک چالش مالی تبدیل شده است.
این بازار برای دانشجویان هم مشکلساز شده و برخی اساتید، دانشجویان را به خرید کتابهای خاص یا چاپ جزوات مجبور میکنند که هزینههای اضافی بر آنها تحمیل میکند.
بازتابهای اجتماعی
اما در فضای کاهش قدرت خرید، بسیاری از خانوادهها مجبور به حذف اقلام غیرضروری از سبد خرید هستند. با این حال، شکلگیری فضای همیاری تحمل مشکلات را تا حدودی آسانتر کرده است، به صورتی که برخی مدارس و مؤسسات خیریه با ایجاد «بازارچه مهر» سعی در جمعآوری لوازم التحریر برای دانشآموزان کمبضاعت دارند.
اقدامات نظارتی
اما در حوزه نظارت بر بازار نوشتافزار هم سازمان صمت وارد میدان شده است. مدیرکل صمت استان قزوین در گفتوگو با خبرنگار ولایت با اشاره به اجرای طرح ویژه بازرسی گفت: در استان قزوین بازرسان صنعت، معدن و تجارت (صمت) با حضور میدانی در بازار، روند قیمتگذاری و کیفیت کالاها را رصد میکنند.
محسن رستمی افزود: هدف این طرح جلوگیری از گرانفروشی و عرضه کالای بیکیفیت است. همچنین شهروندان میتوانند تخلفات را از طریق سامانه ۱۲۴ گزارش دهند تا در کوتاهترین زمان ممکن پیگیری شود.
چالشهای نظارتی و تولیدی
با این حال، کارشناسان اعتقاد دارند که چالشهای تولید و نظارت بر بازار لوازمالتحریر مشکلات عدیدهای را به خانوارها تحمیل کرده است.
یک کارشناس اقتصادی در گفتوگو با خبرنگار ولایت نظارت ناکافی را از مشکلات بازار نوشتافزار برشمرد و گفت: نبود نظارت مؤثر و گسترده در سطح کشور یکی از چالشهای اصلی است. از طرفی احتمال عرضه کالاهای تقلبی یا بیکیفیت در شرایط افزایش قیمتها وجود دارد.
مسعود کثیریفر با اشاره به وضعیت تولید داخلی این نوع محصولات اضافه کرد: یکی از مسائل در این حوزه کاهش رقابتپذیری است، به طوری که کالاهای داخلی از نظر طرح و رنگ و کیفیت اغلب قادر به رقابت با محصولات وارداتی نیستند. ضمن اینکه افزایش هزینههای تولید، مشکلات واردات مواد اولیه و قطعی برق به توانایی تولیدکنندگان داخلی لطمه زده است.
تسلط محصولات وارداتی
این کارشناس با بیان اینکه بازار نوشتافزار و لوازم مدرسه پر از کالاهای وارداتی شده است، گفت: قفسههای فروشگاهها مملو از کالاهای خارجی با بستهبندیهای جذاب و قیمتهای گزاف است.
وی ادامه داد: در این میان دانشآموزان هم به سمت محصولات با شخصیتهای کارتونی خارجی جذب میشوند که این امر نه تنها بر اقتصاد بلکه بر فرهنگ نیز تأثیر میگذارد.
راهکارهای کوتاهمدت
این کارشناس اقتصادی با اشاره به راهکارهای کوتاهمدت مدیریت بازار نوشتافزار گفت: راهکار نخست خرید هوشمندانه است و خانوادهها باید سعی کنند از فروشگاههای معتبر و دارای جواز کسب خرید کنند تا از مشکلات ناشی از کالاهای تقلبی جلوگیری شود.
کثیریفر افزود: راهکار دوم استفاده از جایگزینهای دیجیتال است، به صورتی که دانشجویان و دانشآموزان میتوانند از نسخههای دیجیتال جزوات و کتابها استفاده کنند تا هزینه چاپ کاهش یابد.
وی ادامه داد: راهکار دیگر حمایت از دانشآموزان کمبضاعت است و گسترش فضاهایی مانند «بازارچه مهر» میتواند به کاهش بار مالی خانوادههای نیازمند کمک کند.
راهکارهای بلندمدت
این کارشناس همچنین درباره راهکارهای بلندمدت مدیریت بازار لوازمالتحریر گفت: راهکار اصلی در این بخش حمایت از تولید داخلی است، به طوری که دولت و نهادهای مربوطه باید با حمایت از تولیدکنندگان داخلی در راستای بهبود کیفیت و طراحی محصولات و کاهش هزینههای تولید عمل کنند.
کثیریفر اضافه کرد: راهکار بعدی کنترل و نظارت مؤثر است و نظارت دقیقتر بر شبکه توزیع و قیمتگذاری و برخورد قاطع با سودجویان ضروری است. راهکار دیگر کاهش وابستگی به واردات است و باید در این حوزه با سرمایهگذاری در تولید داخلی مواد اولیه وابستگی به نرخ ارز کاهش پیدا کند.
وی ادامه داد: در نهایت هم باید آموزش و فرهنگسازی را جدی بگیریم، چرا که ترویج فرهنگ استفاده از کالای داخلی و آموزش مدیریت مالی به خانوادهها میتواند تأثیرگذار باشد.
جمعبندی
وضعیت بازار لوازم التحریر در آستانه سال تحصیلی جدید نشاندهنده چالشهای عمیق اقتصادی و ساختاری است. افزایش قیمتها، کاهش قدرت خرید خانوارها، تسلط محصولات وارداتی و نظارت ناکافی از جمله مشکلات اصلی هستند. با این حال، وجود همیاری اجتماعی و اقدامات نظارتی هرچند محدود امیدوارکننده هستند. برای حل پایدار این مسئله و مدیریت مطلوب بازار لوازمالتحریر راهکارهای بلندمدتی مانند حمایت از تولید داخلی، کاهش وابستگی به واردات و نظارت مؤثر ضروری به نظر میرسد. علاوه بر این، همکاری بین نهادهای دولتی، تولیدکنندگان و جامعه مدنی میتواند به کاهش فشار بر خانوادهها و تضمین دسترسی همه دانشآموزان به لوازمالتحریر مناسب کمک کند.
