انفاس بهاری قزوین در سینه تاریخ!
- شناسه خبر: 58525
- تاریخ و زمان ارسال: 21 اردیبهشت 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
امید مافی
آدینه اردیبهشتی که رسید، قزوین دوباره نفس کشید و دوباره ریههایش را پر از هوای تازه کرد. پنجاهبدر فرصت مغتنمی بود تا قزوین در جغرافیای جهان دوباره پوست بیندازد و دوباره برنا شود.
برای ساکنان شهر حمدا… مستوفی، پنجاهبدر فقط یک روز خشک و خالی در تقویم نیست و به یقه روزهای دیگر سال سنجاق نمیشود. اینگونه است که خاک پاک سرزمین مادری آغوش میگشاید و میزبان فرزندانش میشود. فرزندانی که بر سینه مادر میدوند و با تبسم چشمهایشان، بهار را نقاشی میکنند.
از خانجون خستهجانی که در پیچ پیرانه سری همچنان دستمالهای سربندی را با عطر نان و نعنا و پونه به یاد دارد، تا کودکان قد و نیم قدی که اولین بادبادک زندگیشان را به آسمان میسپارند. پنجاهبدر رشتهای نامریی است که نسلها را به هم میدوزد و شمعی بر شمعدان خاطرات میگذارد.
آنجا در باغستان چشمنوازی که قاصدک و پروانه از چین دامنش پر میکشند، زیر سایه درختان پسته و بادام، پیر و جوان یک نفس بهار را هجی میکنند و باور دارند که پنجاهبدر دریچهای است هر چند کوچک به روی شادیهای بزرگ.
پنجاهبدر برای ساکنان پایتخت صفویان تنها آیین گریز از دیوارهای خانه نیست، که جشن پیوند با ریشههاست. وقتی آقاجون خاطرات کودکی را میان هیمههای گداخته میچیند و نوهها با چشمان درخشان به قصههای دیر و دور گوش میسپارند، زمان برای لحظهای میایستد تا زیر گوشهایمان نجوا کند: این است جاودانگی یک فرهنگ!
در پنجاهمین روز ربیع در قزوین، چشمهها کهنترین ترانههای زمین را زمزمه کردند و درختان بادام شاهد بازی کودکان بودند و این روز بر جا مانده از ته و توهای تاریخ به یادمان آورد که نه تنها وارث این سرزمین، که نگهبانان لهیب مقدس آیینهایش هستیم و دوان و شتابان و خرامان در پهندشت سبز شهر به دنبال آرزوهایمان میگردیم.
فصلی جدید از یک آیین ماندگار
آیین پنجاهبدر در قزوین، یکی از کهنترین و منحصر بهفردترین سنتهای مذهبی ـ فرهنگی ایران است که هرساله در روز نوزدهم اردیبهشت ماه (پنجاهمین روز سال) با شکوه خاصی برگزار میشود. این آیین زیبا که ریشه در اعتقادات عمیق مردم قزوین دارد، نه تنها به عنوان میراثی فرهنگی زنده نگهداری شده، بلکه در سالهای اخیر به ابزاری موثر در تقویت همبستگی اجتماعی و حتی دیپلماسی فرهنگی بینالمللی تبدیل شده است. امسال اما قزوین پنجاهبدر شکوهمندی را سپری کرد و با حضور سفرای چند کشور خارجی و اجرای برنامههای متنوع فرهنگی، گامی بلند در مسیر دیپلماسی اقتصاد پایدار برداشت.
نماز باران زیر سقف شهر
آیین پنجاهبدر قزوین دارای پیشینهای کهن است که به گفته پژوهشگران، ممکن است به دوران پیش از اسلام و آیینهای زرتشتی مرتبط باشد. این مراسم در اصل، آیینی برای طلب باران و شکرگزاری از نعمتهای الهی بوده است. در گذشته، هنگامی که شهر با خشکسالی مواجه میشد، مردم در پنجاهمین روز سال به دشتها و باغهای اطراف میرفتند و با اقامه نماز باران، از خداوند طلب رحمت میکردند. یک تاریخپژوه در این باره میگوید: «قزوینیها در سالیان کهن بهویژه دوره اسلامی، هنگامی که با خشکسالی روبرو میشدند در پنجاهمین روز سال، آن هم در هنگام آخرین روزهای نیاز باغستان و مزارع کشاورزی به آبیاری، عصرگاهان از دروازههای شهر میگذشتند و در مصلیهای قزوین با ایستادن به نماز، دستان حاجت خود را به آسمان آبی اجابت گره میزدند.» حالا مراسم پنجاهبدر به رویدادی بدل شده که پیوند عمیقی بین نسلهای مختلف قزوین ایجاد میکند. در همین راستا در آدینهای خاطرهانگیز خانوادهها به باغهای سنتی قزوین به ویژه منطقه مصلی (در حاشیه خیابان راهری) رفتند و با برپایی بساطی ساده، ساعتهایی را در کنار یکدیگر سپری کردند. از مهمترین آیینهای این روز میتوان به اقامه نماز باران، پخت و توزیع نذورات مانند آش رشته و دیماج، سنگچسبانی به دیوار آبانبار مصلی که در آن مردم به ویژه بانوان، سنگ یا مهر کوچکی را به دیوار میفشارند، اشاره کرد.
پنجاهبدر کاملا متفاوت
اما امسال آیین پنجاهبدر قزوین از محدوده یک مراسم محلی فراتر رفت و به رویدادی بینالمللی تبدیل شد. با حضور سفرا و نمایندگان کشورهای مختلف از جمله بنگلادش، مالزی، اوگاندا، سیرالئون و سریلانکا، این آیین شعفانگیز به بستری برای دیپلماسی فرهنگی و اقتصادی پایدار مبدل گشت، و غبار از چهره شهر میرعماد زدود.
محمد نوذری، استاندار قزوین، در این باره تاکید کرد: «پنجاهبدر قزوین فرصتی طلایی برای معرفی جاذبههای گردشگری و فرهنگی استان در سطح کشور و بینالملل میباشد و حضور مهمانان خارجی، بهویژه از تاجیکستان، زمینهساز گسترش روابط فرهنگی و دیپلماسی میان دو ملت همزبان خواهد بود.»
نماینده عالی دولت در جای دیگر افزود: «این مراسم علاوه بر جنبههای دینی، فرصتی برای معرفی آئینهای ایرانی به سراسر جهان است و حضور نمایندگان کشورهای آفریقایی و آسیایی میتواند در شناساندن قزوین به عنوان شهری با جذابیتهای گردشگری موثر باشد. بیمداهنه حضور سفرای خارجی در پنجاهبدر امسال، پنجرهای جدید به سوی فرصتهای اقتصادی و گردشگری قزوین گشود.»
در همین رابطه معاون عمرانی استانداری قزوین تصریح کرد: «برگزاری چنین برنامههایی میتواند جایگاه قزوین را در عرصه توریسم تثبیت کرده و به رونق اقتصادی استان کمک کند.»
سفیر بنگلادش نیز پس از بازدید از قزوین و حضور در مراسم پنجاهبدر گفت: «قزوین بناهای تاریخی بسیاری دارد اما هر خارجی که به ایران میآید به شیراز و اصفهان و مشهد میرود و به نظر میرسد این شهر کمتر شناخته شده است.»
***
مخلص کلام اینکه به نظر میرسد زنده نگه داشتن آیین پنجاهبدر و شکوه بخشیدن به آن علاوه بر افزایش نشاط شهروندی، میتواند در پاک کردن گرد و خاک و نسیان از سیمای شهری که دوستش داریم، نقشی مهم ایفا کرده و درهای جدیدی به سوی تحول و تطور بگشاید. دگردیسی قزوین با نسخه پنجاهبدر اتفاق مبارکی است که با ورود مسئولان و شور و شوق شهروندان محقق شده و البته این داستان ادامه دارد.
