انتظارات بخش کشاورزی قزوین از رئیس جمهور آینده؟

عملکرد معکوس دولت‌ها در حوزه حمایت و نظارت

یک کشاورز قزوینی در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت با بیان اینکه دولت در طول دهه‌های اخیر برای حمایت و نظارت در حوزه کشاورزی معکوس عمل کرده است، گفت: در واقع هر وقت نیاز به دولت برای حمایت در مواقع بحرانی داشتیم، دستمان خالی مانده و هر وقت نظارت به معنی توزیع عادلانه فرصت‌های این بخش بوده، دولت باز هم پاسخگو نبوده است.

منوچهر برزگر اضافه کرد: دولت زمانی می‌تواند روی همراهی کشاورزان حساب باز کند که در خسارت‌ها و بحران‌های مختلف در کنار کشاورزان قرار بگیرد، اما بی‌اعتنایی در این حوزه موجب می‌شود کشاورزان هم به حرف دولت برای اجرای طرح اصلاح و تغییر الگوی کشت توجه نکنند.

وی با انتقاد از سوگیری دولت‌ها در نگاه به کشاورزان تصریح کرد: در واقع دولتی‌ها به دلیل تنبلی در حوزه نظارت بیشتر به دنبال این هستند که فقط با یک بخش محدود از کشاورزان که اسم آنها را کشاورزان نمونه می‌گذارند، ارتباط بگیرند و سایر کشاورزان را نادیده بگیرند. البته بماند که حرف همان نمونه‌ها را هم گوش نمی‌دهند.

برزگر یادآور شد: برای یک بدنه اداری راحت‌تر این است که با تعداد اندکی کشاورز رودررو باشد، اما باید چتر مشورتی دولت در حوزه کشاورزی بخش بیشتری را در بربگیرد که در این زمینه باید تعاونی‌ها و اتحادیه‌ها به بازی گرفته شوند.

دولت فقط کارشناس حوزه کشاورزی نیست

این کشاورز هم‌استانی با اشاره به بحران آب در بخش کشاورزی استان قزوین افزود: در شرایطی دولت‌های اخیر برخی کشاورزان را به رعایت الگوی کشت تشویق می‌کنند که هنوز تکلیف خود را با دارندگان چاه‌های آب پرمصرف مشخص نکرده و در واقع پای عمل از کشاورزان صاحب جای پای سیاسی خواهش می‌کند و به کشاورزان خرده‌پا تحکم می‌کند.

برزگر ادامه داد: در همه جای دنیا روندها و فرآیندهای بخش کشاورزی به کمک اتحادیه‌ها و اصناف مردمی کشاورزان اصلاح می‌شود، اما اینجا دولت در حالی که دستی در کشاورزی ندارد، خود را کارشناس بالفطره می‌داند و کشاورزی که در سخت‌ترین شرایط برای تولید غذای کشور جان می‌کند را مجبور به قبول یک‌طرفه نظریات کارشناسی خود می‌کند.

وی یادآور شد: اگر دولت از نگاه یک‌طرفه و از بالا به پایین به بخش کشاورزی فاصله بگیرد،‌ آن‌وقت می‌توان امید داشت که کشاورزی مبتنی بر سیاست‌گذاری مردم‌محور در ریل واقعی خود قرار بگیرد.

دولت بساط آبیاری‌های سنتی را جمع کند

اما یک مهندس کشاورزی در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت «آب» را شاه‌بیت غزل چالش‌های بخش کشاورزی استان قزوین دانست و گفت: آنچه که از دولت آینده انتظار می‌رود این است که با اختصاص اعتبارات جدی به این حوزه، کشور را به سمت جهش در حوزه آبیاری نوین و بسیار کم‌مصرف سوق دهد.

علیرضا محمدی افزود: با توجه به خرد شدن زمین‌های کشاورزی دولت باید برنامه جدی برای تجمیع اراضی کشاورزی در قالب تشکیل اتحادیه‌ها و تعاونی‌های کشاورزی داشته باشد تا با مشارکت این اتحادیه‌ها و پرداخت وام‌های بانکی حمایتی بساط آبیاری‌های خسارت‌بار مانند آبیاری غرقابی را جمع کند.

وی ادامه داد: امروز در کشورهایی که وضع آبی به مراتب بهتر از ما دارند، آبیاری هوشمند جای آبیاری مدرن را هم گرفته و با تلفیق حسگرهای الکترونیک و اپلیکیشن‌های تلفن‌همراه امکان کنترل از راه دور آبیاری در باغات و مزارع محقق شده و با این‌حال ما هنوز در تحقق آبیاری زیرسطحی ساده هم کار خاصی صورت ندادیم.

آبیاری هوشمند راه نجات است

این مهندس کشاورزی با اشاره به نقش آبیاری هوشمند در تغییر الگوی کشت و ترویج کشت‌های جایگزین گفت: در همه جای دنیا کسی از پایان کشت هندوانه سخن نمی‌گوید و به جای آن آبیاری هوشمند و دقیق هندوانه را در کنار کشت محصول باکیفیت و بدون دورریز مبنا قرار می‌دهند تا از هدررفت بیخود آب جلوگیری کنند.

محمدی با بیان اینکه جنگیدن با نیاز و خواسته‌های مردم منطقی نیست، تصریح کرد: گفتن اینکه خربزه و هندوانه نکارید،‌ ساده است، اما واقعیت این است که مردم ما نمی‌توانند در هوای داغ تابستان قید خوردن این میوه‌های جالیزی را بزنند، بنابراین بهتر است از دستور دادن دوری کنیم و به سمت کشت کم‌آب‌بر این محصولات در گلخانه‌ها با آبیاری هوشمند باشیم.

آسیب نگاه سطحی به احیای دشت قزوین

یک کارشناس اقتصادی هم در گفت‌وگو با خبرنگار ولایت حفاظت از منابع خاکی را یکی از دغدغه‌های مهم بخش کشاورزی دانست و گفت: طرح احیای دشت قزوین و دشت‌هایی مانند ا…‌آباد طرح‌های بسیارکلانی هستند که به نظر می‌رسد اسیر نگاه‌های سطحی و غیرعملیاتی موجود در دولت شده‌اند.

مسعود کثیری‌فر با ذکر اینکه کنترل برداشت از سفره‌های آب زیرزمینی دشت قزوین در دولت چهاردهم باید به صورت جدی‌تر دنبال شود، اضافه کرد: با توجه به کاهش نزولات جوی باید فکری به حال مدیریت آب‌های سطحی بکنیم و بیخود اجازه ندهیم که آب‌‌های سطحی ناشی از بارش‌های موجود تبخیر شده و هدر برود.

وی ادامه داد: همچنان بخش کشاورزی حدود 88 درصد منابع آبی دشت قزوین را مصرف می‌کند و جالب اینکه هیچ حرکت قابل‌توجهی هم برای افزایش ارزش افزوده این بخش صورت نگرفته است و در واقع آب به ثمن بخش در حوزه کشاورزی مصرف و در واقع هدر می‌رود و از آن‌طرف هم ارز‌آوری خوبی در این حوزه نداریم تا بتوانیم کشاورزی مکانیزه، هوشمند و دانش‌بنیان را توسعه دهیم.

کشاورزی دانش‌بنیان تسهیلات می‌خواهد، نه شعار

این کارشناس با بیان اینکه دولت شعار کشاورزی دانش‌بنیان می‌دهد، اما حاضر نیست با کشاورزان دارای تجربه موفق در این حوزه طرح‌های مشترک اجرا کند، تصریح کرد: وقتی می‌خواهیم کشاورزی را دانش‌بینان و کم‌آب‌بر کنیم، یعنی باید بر اساس سطح موفقیت هر کشور در این حوزه به او تسهیلات مختلف بانکی، ارزی و صادراتی بدهیم.

کثیری‌فر افزود: در این زمینه اتاق بازرگانی هم باید پای کار بیاید، به این معنی که اگر کشاورزی به سمت کشت دانش‌بنیان رفت و راندمان تولید را نسبت به مصرف آب بالا برد، به او کارت بازرگانی و سایر تسهیلات برای صادرات محصولش داده شود و از نگاه‌های تنگ‌نظرانه در این حوزه جدا شویم.

وی ادامه داد: وقتی موفقیت کشاورزان در توسعه کشاورزی دانش‌بنیان و هوشمند مبنای اعطای تسهیلات آنها باشد، طی مدت کوتاهی این نوع کشاورزی همه‌گیر می‌شود، اما همچنان تسهیلات ما به جیب کشاورزانی می‌رود که میزان بیشتری زمین دارند و نه کشاورزانی که درصد بهره‌وری بیشتری دارند.

جوان‌سازی کشاورزان

این اقتصاددان با بیان اینکه جوان‌سازی سن کشاورزان باید دستور کار دولت آینده باشد، تصریح کرد: باید کارگاه‌های ترویج کشاورزی به سمت جذب دانشجویان این حوزه بروند و از افراد علاقه‌مند با سنین پایین برای کاهش معدل سنی کشاورزان بهره بگیرند، چرا که یکی از معضلات ما پیرسالی کشاورزان در آینده نزدیک است.

کثیری‌فر اضافه کرد: در حوزه تبلیغات و رسانه‌ هم باید کشاورزان جوان و موفق معرفی شوند و البته باید به چنین کشاورزانی عرصه برای فعالیت در صنایع تبدیلی و تکمیلی هم داده شود، چرا که این صنایع موجب رشد ارزش افزوده تولیدات کشاورزی می‌شوند و برای مثال نمی‌توان از کشاورز انتظار داشت همه گوجه‌فرنگی خود را به صورت تازه‌خوری بفروشد.

وی قطع دست دلالان را علاج توسعه و ترویج کشاورزی دانست و ادامه داد: تا زمانی که بخش توزیع 70 درصد قیمت یک محصول و کشاورز 30 درصد قیمت آن را صاحب شود، صحبت از ترویج کشاورزی و توسعه معنادار تولید در این بخش شوخی بیش نیست و باید با کمک شهرداری‌ها بازارهای عرضه مستقیم توسط خود کشاورزان ایجاد کنیم.

به‌کارگیری تجربیات روز جهان

با این همه به نظر می‌رسد کشاورزی استان قزوین نیازمند یک آسیب‌شناسی تطبیقی بر مبنای تجارب کشورهای پیشرفته است و بهتر این است که تجربیات روز جهان در این بخش به کار گرفته شوند و برای عملی کردن این تجربیات باید بدنه مردمی بخش کشاورزی به بازی گرفته شوند و هر گونه تصمیمات غیرمیدانی در اتاق‌های دربسته وزارت‌خانه و سازمان جای خود را به تصمیمات میدانی مبتنی بر رضایت کشاورزان بدهند.