آنچه زنان ورزشکار باید درباره قاعدگی بدانند

زهره قطب‌الدینی

ایجاد تعادل بین تمرینات پرفشار ورزشی با شرایط قاعدگی در میان زنان ورزشکار، موضوعی مهم در سلامت زنان در ورزش محسوب می‌شود.

برخلاف عقاید و باورهای گذشته انجام فعالیت‌های بدنی برای زنان می‌تواند در دوره قاعدگی و پیش از آن بسیار مفید باشد و سلامت زنان را به ارمغان بیاورد.

همچنین ورزش کردن در دوره قاعدگی باعث می‌شود که گردش خون بهبود یافته و گرفتگی و درد قاعدگی کاهش یابد.

از آنجایی که خلق و خوی افراد در دوره قاعدگی به دلیل فعالیت زیاد هورمون استرس کورتیزول تغییر می‌کند ممکن است انجام فعالیت بدنی در این دوره مختل شود و یا بالعکس تقویت گردد.

با این حال، سلامت تغذیه در دوره قاعدگی و ورزش یکی از موضوعات قابل توجهی است که بسیار کم به آن پرداخته  شده است. در این میان زنان ورزشکاری وجود دارند که اهمیت و توجه به آنان بسیار حائز اهمیت است. این دسته با توجه به آنکه فعالیت بدنی شدیدتری نسبت به زنان غیر ورزشکار دارند باید به سلامت قاعدگی، تغذیه قاعدگی و ورزششان دقت فراوانی داشته باشند.

در ادامه به برخی از موضوعات حیاتی قاعدگی و ورزش زنان می‌پردازیم.

بنابر مقالات منتشر شده سمیرا پورمیرزایی، یکی از نویسندگان مقالات علمی در مورد ورزش زنان، زنان ورزشکار را در سه دسته تقسیم بندی می‌کند که عبارتند از:

ـ زنان ورزشکار نخبه: زنانی که در مسابقات کشوری شرکت کردند و حداقل سابقه ۳ سال فعالیت منظم در تیم تخصصی داشته باشند.

ـ زنان ورزشکار غیر نخبه: زنانی که در سطوح پایین‌تر فعالیت می‌کنند و در سال گذشته در فعالیت‌های ورزشی دانشگاه شرکت کردند و سابقه یک سال حضور در رشته تخصصی را داشته‌اند.

ـ زنان غیر ورزشکار: زنانی که در طول ۲ سال گذشته هیچگونه تمرین منظمی را انجام نداده‌اند.

تغذیه زنان ورزشکار

به طور کلی تغذیه زنان ورزشکار به علت قاعدگی نسبت به تغذیه مردان ورزشکار تفاوت‌هایی دارد البته این تفاوت‌ها به علل دیگری از جمله تفاوت‌های فیزیولوژیکی و نیازهای بدنی زنان و مردان مرتبط است.

همان‌گونه که مشخص شده مهم‌ترین مواد مغذی برای بدن زنان مقادیر مناسب آهن، کلسیم، ویتامین E، امگا ۳، منیزیم، ویتامین دی و اسید فولیک است.

زنان ورزشکار نیز مانند سایرین به این مواد نیاز دارند اما ممکن است به علت‌های گوناگون به مقدار کافی این مواد مغذی را دریافت نکنند و قاعدگی آنان تحت کمبود ویتامین‌ها و مواد مغذی مناسب دچار اختلال شود.

بنابر تعاریف ارائه ‎شده زنان دسته اول و دوم نسبت به زنان غیرورزشکار فعالیت‌بدنی بیشتری داشته و تمرینات سنگین‌تر و فشرده‌تری را انجام می‌دهند.

بنابراین تغذیه و سلامت قاعدگی آنان تحت تاثیر این فعالیت‌های شدید بدنی قرار می‌گیرد.

همانند هر فعالیت دیگری، ورزش کردن، فایده مطلق نیست و در کنار مزایایی که برای ورزشکار دارد ممکن است آسیب‌های جسمانی و روانی نیز به ورزشکار تحمیل کند.

علاوه بر این ورزش و تغذیه نامناسب برای زنان ورزشکار سلامت قاعدگی و باروری آنان را در معرض خطر قرار می‌دهد.

زنان ورزشکار به طور گسترده در معرض اختلال تغذیه قرار می‌گیرند؛ چرا که در مقایسه با افراد عادی این زنان تحت فشار بیشتری برای داشتن وزن مناسب شکل بدنی ایده‌آل متحمل می‌شوند.

انتظارات فرهنگی و اجتماعی از آنان بیشتر است و این شرایط باعث می‌شود تا زنان ورزشکار بر تغذیه خود حساس شده و در نتیجه دچار اختلالات تغذیه‌ای شوند و آثار سوء آن به مرور زمان نمایان شود.