آسیبهای مجریگری در قزوین
- شناسه خبر: 66871
- تاریخ و زمان ارسال: 26 شهریور 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
آرش صالحی ـ حرفه مجریگری، به عنوان یکی از پرطرفدارترین و در عین حال چالشبرانگیزترین مشاغل در صنعت رسانه و هنر ایران محسوب میشود. این گزارش به بررسی آسیبهای ساختاری، آموزشی و اخلاقی این حرفه پرداخته و راهکارهایی برای بهبود وضعیت موجود ارائه میدهد. بر اساس مطالعات انجامشده، نبود سیستم آموزشی استاندارد، گزینش غیرتخصصی و پیامدهای شهرت ناگهانی از جمله مهمترین چالشهای پیشروی مجریان در ایران است. یکی از عوامل مهم و تعیینکننده در موفقیت یا شکست یک برنامه تلویزیونی، مجری آن برنامه است. مجری است که میتواند با بهرهگیری از هنر و خلاقیت خود به برنامه هویت ببخشد و تبدیل به نقطه قوت اصلی آن شود. سیمای استانی قزوین نیز در چند سال اخیر مجریان گوناگونی را به فضای رسانهای و به ویژه سیمای ملی معرفی کرده که بعضی از آنها امروز از مجریهای موفق کشور محسوب میشوند. با این همه، کمبودها و ضعفهایی در اجراهای تلویزیونی استان دیده میشود که رفع آنها میتواند به افزایش کیفیت برنامههای سیمای قزوین کمک کند.
ویژگیهای لازم مجریهای سیما
یکی از مجریان باسابقه سیمای مرکز قزوین درباره ویژگیهای یک مجری تلویزیونی عنوان کرد: از جمله مهمترین شاخصههای یک مجری خوب، داشتن چهره، ظاهر مناسب (فتوژنیک بودن) و صدای خوب است که البته در تلویزیون اهمیت قیافه و لباس مناسب از صدای خوب بیشتر است.
محمدرضا جباری با بیان اینکه یک مجری توانا باید از سواد و معلومات مرتبط با حوزه تخصصی خود بهرهمند باشد، گفت: اگر چه لازم نیست که مجری بر تمامی اطلاعات و رخدادهای حوزهای مانند ورزش احاطه کامل داشته باشد، ولی حتما باید اطلاعات اولیه را داشته و از یک آگاهی مقدماتی برخوردار باشد.
وی داشتن توانایی ارتباط برقرار کردن با بیننده را از خصوصیات مهم یک مجری سیما دانست و اضافه کرد: میزان تجربه، سواد و همین طور نوع بیان و شخصیت مجری نقش تعیین کنندهای در این موضوع دارند. ضمن اینکه راستگویی، سادگی، شفافیت در کلام و ادبیات مناسب لازمه برقراری ارتباط صمیمی با مخاطبین تلویزیون هستند.
جباری با ذکر این نکته که نباید مجری خودش را زیاد هزینه کند، ادامه داد: زیاد دیده شدن مجری در تلویزیون اصلا خوب نیست و وقتی بیننده یک مجری را در برنامههای مختلفی مشاهده میکند، از دیدن چهره و شنیدن صدای او خسته میشود. بنابراین بهتر است که مجریهای سیما به جای کمیت به کیفیت در اجرا اهمیت بدهند.
آسیبهای موجود
این گوینده قزوینی با تاکید بر لزوم نگاه تخصصی به اجراهای تلویزیونی، عنوان کرد: یکی از مواردی که در شبکههای استانی از جمله سیمای قزوین رعایت نمیشود، بهکارگیری مجریان در حوزههای تخصصی و برنامههای مشخص است. به عنوان نمونه نباید از مجری برنامههای شاد مانند طنز یا مسابقه در برنامههای جدی یا مذهبی استفاده کرد.
جباری با بیان اینکه از نظر کمیت و تعداد مجری در سیمای قزوین کمبودی نداریم، گفت: با این حال در تقسیم برنامهها بین مجریهای بومی خوب عمل نمیکنیم و به برخی مجریان، اجرای چند برنامه را محول میکنیم که چندان منطقی نیست. همچنین باید در زمینه انتخاب مجری برای برنامههای سیمای استانی خوشسلیقهتر باشیم.
وی مجری را ویترین یک برنامه تلویزیونی توصیف کرد و افزود: با وجود نقش تعیینکننده مجریان در موفقیت برنامههای سیما و با توجه به اینکه مجریگری یک حرفه کاملا تخصصی است، این روزها در حیطه گزینش و ورود افراد به عرصه اجراهای تلویزیونی سختگیری نمیشود و همین امر باعث افت سطح فنی و هنری آنها شده است.
جباری با ذکر اینکه بحث آموزش در حیطه مجریگری چندان جدی گرفته نمیشود، ادامه داد: در زمینه گویندگی و اجرای تلویزیونی، دورههای آموزشی زیادی وجود دارد که در آنها به صورت تخصصی بر روی مواردی مانند ادبیات اجرا، نحوه خواندن متن، فن بیان و حتی فیزیک صدای مجری کار میشود تا مجریان کارکشتهای تربیت شوند.
استفاده از گویش قزوینی
این کارشناس رسانه با یادآوری اینکه سبک و شیوه هر اجرای تلویزیونی را موضوع برنامه تعیین میکند، گفت: به عنوان مثال در برنامههای اجتماعی و شاد باید از زبان محاورهای و در برنامههای خبری باید از بیان رسمی و به اصطلاح ادبیاتی استفاده کنیم. ضمن اینکه بسته به نوع مهمان و روز پخش برنامه روش اجرا تفاوت میکند.
جباری با تاکید بر ضرورت قوی بودن همه اجزا و مختصات یک برنامه تلویزیونی، اضافه کرد: در صورتی که در یک برنامه، پرداخت سوژه و محتوا مناسب نبوده، دکور استودیو جذاب نباشد و یا از گزارشهای ضعیف و مصاحبه شونده معمولی در آن استفاده شود، مجری هر چقدر هم که توانا باشد، نمیتواند باعث موفقیت برنامه شود.
وی در پاسخ به سوالی مبنی بر استفاده مجریهای سیمای استان از گویش قزوینی بیان کرد: با توجه به اینکه اقوام دیگری مانند تات، ترک، کرد و لر هم در استان قزوین زندگی میکنند، باید مطالعه بیشتری در این زمینه انجام شود. البته برای حفظ این میراث معنوی ضرورت دارد در بعضی از برنامههای اجتماعی به لهجه قزوینی صحبت شود.
علاقه زیاد قزوینیها به مجریگری
یکی دیگر از مجریهای شناخته شده سیمای مرکز استان، داشتن قدرت بالای بداههگویی را از خصوصیات یک مجری توانا دانست و گفت: یک مجری خوب باید در عین متعهد بودن به کار خود، از صفاتی مانند غرور، خودخواهی، چاپلوسی و تملق به دور باشد. همچنین در پشت و جلوی دوربین شخصیت یکسانی از خود ارائه کند.
سیدحسین بینیاز با اشاره به لزوم تناسب بین نوع برنامه و لباس مجری، افزود: وقتی یک مجری به روستایی میرود تا در مورد مشکلات آن روستا گزارش تهیه کند، قطعا نمیتواند از پوشش رسمی مثل کت و شلوار استفاده نماید. ضمن اینکه در برنامههای زنده و ترکیبی مانند جنگهای شبانه یا صبحگاهی ضروری است که از لباسهایی با رنگهای متنوع بهره بگیریم تا از لحاظ دیداری چشم بیننده خسته نشود.
وی با بیان اینکه تقلید صرف در مجریگری خوب نیست، عنوان کرد: البته هر مجری میتواند با الگوبرداری دقیق از مجریان موفق ایران و جهان به ارتقای کیفیت کار خود کمک کند. ولی برای صاحب سبک شدن در این حرفه به خلاقیت، مطالعه و همچنین توجه به نقدهای همکاران خود احتیاج داریم.
بینیاز با یادآوری علاقه زیاد جوانان هم استانی به شغل مجریگری در صداوسیما، ادامه داد: سالانه شمار زیادی از جوانهای قزوینی به صداوسیمای استان مراجعه میکنند، بدون اینکه دورههای تخصصی را گذرانده باشند، برای حضور در این حرفه آزمون میدهند که همین مساله سبب میشود افراد کمی جذب سازمان شوند.
آسیبهای آموزشی و ساختاری
این کارشناس اجرای تلویزیونی با اشاره به ضعف سیستم آموزشی دانشگاهی در حوزه مجریگری گفت: عدم وجود رشته دانشگاهی تخصصی یکی از این ضعفهاست، به طوری که در ایران هیچ رشته دانشگاهی مستقلی برای مجریگری وجود ندارد و آموزشها محدود به کلاسهای فن بیان و دورههای کوتاهمدت غیراستاندارد است.
بینیاز اضافه کرد: یکی از این موارد عدم آموزش اصول روانشناسی ارتباطات است و بسیاری از مجریان با اصول روانشناسی مخاطب و هوش هیجانی آشنا نیستند. همچنین مهارتهای ضروری مانند کنترل اضطراب، بداههگویی و مدیریت موقعیتهای غیرمنتظره به صورت سیستماتیک آموزش داده نمیشود.
آسیبهای بازار کار و اقتصادی
با این همه بخش مهمی از آسیبهای مجریگری مربوط به بازار کار و امنیت شغلی است، به طوری که بیشتر شاغلان در این حوزه معتقدند پایین بودن میزان تولیدات رسانهای کفاف اشتغال همه مجریان دارای مجوز را نمیدهد و بخش اعظمی از مجریان تلویزیون عملا بیکار هستند.
در حوزه نبود امنیت شغلی هم بحث قراردادهای موقت از مشکلات بزرگ مجریان است و اکثر مجریان به صورت قراردادی و پروژهای استخدام میشوند و از امنیت شغلی پایینی برخوردارند. در نهایت مجریان وابستگی به محبوبیت دارند، به این معنی که ادامه کار مجریان شدیدا به میزان محبوبیت و مقبولیت آنها نزد مخاطبان وابسته است که این امر خود عامل ناامنی شغلی است.
لزوم برگزاری جشنواره مجری برتر سال استان قزوین
یک شهروند قزوینی نیز با اشاره به استفاده بیش از حد از مجری در برنامههای سیمای استانی، گفت: آنچه که در برنامههای شبکه قزوین مشاهده میشود، این است که بار اصلی پیش بردن برنامه به دوش مجری گذاشته شده است و سایر بخشهای برنامه از تنوع و کیفیت لازم بیبهره هستند.
افشین برزگر در این باره بیان کرد: برخی از مجریهای قزوینی وقتی از تجربه و تبحر بالایی برخوردار میشوند، برای کار به تهران میروند و در شبکههای سراسری حضور پیدا میکنند که همین مساله باعث میشود که هر چند سال یک بار، سطح اجراهای تلویزیونی در قزوین افت کند.
وی ضرورت توجه به خواستههای بینندگان هم استانی را یادآور شد و ادامه داد: یکی از راههایی که میتواند سطح مجریهای سیمای قزوین را ارتقا دهد، ایجاد رقابت بین آنها از طریق برپایی جشنواره انتخاب بهترین مجری سال استان با رأیگیری از بینندگان قزوینی است.
نتیجهگیری
حرفه مجریگری در ایران و به تبع آن در استان قزوین با آسیبهای چندبعدی ساختاری، آموزشی، روانی و اقتصادی روبهروست. نبود سیستم آموزشی استاندارد، فرآیند گزینش غیرعلمی، فشارهای روانی ناشی از شهرت ناگهانی و عدم امنیت شغلی از جمله مهمترین چالشهای پیشروی این حرفه هستند. حل این مشکلات نیازمند عزم جدی مسئولان و دستاندرکاران صنعت رسانه برای ایجاد تحول در نظام گزینش، آموزش و حمایت از مجریان است. بدون توجه به این آسیبها نه تنها شاهد افت کیفیت برنامههای رسانهای خواهیم بود، بلکه شاهد تخریب استعدادهای ارزشمند و ایجاد آسیبهای اجتماعی خواهیم بود.
