واردات بی‌رویه، افزایش هزینه‌های تولید و نبود بسته‌بندی مناسب از مهمترین مشکلات زیتون‌کاران استان قزوین است.
به گزارش خبرنگار مهر، با توجه به اقلیم خشک و کمبود آب در کشور، تولید زیتون به ‌دلیل نیاز آبی محدود صرفنظر از جایگاه تغدیه‌ای و سلامت از توجیه اقتصادی خوبی برخوردار است، اما فرهنگ استفاده از این محصول در کشور با تکیه بر میزان سرانه مصرف آن که از 150 تا 170 گرم برای هر شهروند تجاوز نمی‌کند، بسیار پایین است.
میزان مصرف زیتون در سبد خانوار کشور باید ارتقا یابد چرا که مصرف سرانه در کشورهای اروپایی و سایر کشورها بیش از اینهاست که نشان‌‌دهنده‌ی جایگاه زیتون و روغن آن در سرانه مصرف روغن‌های خوراکی به لحاظ نقش آن در حفظ سلامت است.
زیتون و روغن آن از جایگاه تغذیه‌ای خوبی نیز برخوردار است که جلوگیری از بیماری‌هایی مانند عارضه‌ی قلبی عروقی، کاهش فشار خون، خاصیت ضد‌سرطانی تاییدی بر این مدعاست که به همین دلیل باید اطلاع‌‌رسانی مناسبی برای استفاده بیشتر از این محصول و فرآورده‌های آن صورت گیرد تا به تدریج محصول زیتون بتواند جایگاه خود را در میان چهار محصول مصرفی روزانه مردم پیدا کند.
آمارها نشان می‌دهد در جوامع و کشورهای اروپایی که در حاشیه‌ی مدیترانه قرار دارند شیوع بیماری‌های قلبی، عروقی کمتر از سایر کشورهاست، چرا که مصرف مداوم زیتون و روغن زیتون نوسانات فشار خون را کنترل می‌کند.
با توجه بر ایجاد ظرفیت‌‌سنجی‌های فرآوری و استحصال روغن زیتون در کشور این امر نویدی برای وجود زمینه‌های تولید، فرآوری و عرضه‌ی مطلوب در بازارهای داخلی است.
محور عمده اجرای طرح ملی زیتون در کشور اصلاح باغ‌های کم‌ بازده و مکانیزه شدن باغ‌هاست که در این زمینه از تجهیزات نوین فرآوری هم استفاده خواهد شد که در این میان یکی از اهداف تاکید شده در سند چشم‌انداز توسعه‌ی کشور، تبدیل ایران به بزرگترین قدرت منطقه است.
این هدف در تفکیک هر بخش به عنوان یک برنامه‌ی راهبردی عمل می‌کند و در بخش کشاورزی نیز با توجه به امکانات و مزیت‌های کشور این هدف قابل حصول است که بستر آن را در اختیار داریم ولی باید در تبدیل این امکانات بالقوه به جریان فعال و اقتصادی تلاش کنیم.

در این میان استان قزوین از قطب‌های کشت زیتون در ایران است و پس از استان زنجان با تولید 19 هزار تن زیتون در سال و داشتن سهم 32 درصدی از تولید این محصول، در جایگاه دوم کشور قرار دارد.
محمد‌رضا صفری رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین با تشریح عملکرد استان در زمینه‌ی پرورش زیتون گفت: سطح زیرکشت زیتون در سال 90، پنج هزار و دویست هکتار بارور، دو هزار و 300 هکتار نهال و در مجموع هفت هزار و 500 هکتار است.
صفری افزود: طبق اعلام دفتر طرح زیتون معاونت تولیدات گیاهی کشور، استان قزوین از نظر تولید و عملکرد در واحد سطح در رتبه‌ی دوم و از نظر سطح زیرکشت در رتبه‌ی ششم کشوری قرار دارد.
محمد کشاورز، از زیتون کاران و صاحبان کارگاه‌های استحصال روغن در بیان مشکلات عمده زیتون‌کاران می‌گوید: مشکل کم‌آبی، گرانی کارگر، آفات کشاورزی و سرمازدگی عمده‌ترین مشکلات زیتون‌کاران است.
وی که از واردات بی‌رویه‌ی زیتون گله‌مند است گفت: واردات زیتون در طول سال کم بود، دولت مجوز واردات زیتون را صادر کرده که این اقدام، کمر زیتون‌کاران کشور را می‌شکند.
سیف‌ا... رضایی از دیگر زیتون‌کاران استان با اشاره به واردات بی‌رویه‌ی زیتون و روغن از کشورهای ترکیه، لبنان و سوریه معتقد است این نوع زیتون‌ها تنها در ظاهر زیبا هستند و افراد آشنا با مقایسه زیتون‌های وارداتی با نمونه‌ی داخلی، تفاوت طعم و کیفیت را به خوبی احساس می‌کنند.
وی افزود: در مورد روغن هم همینطور است و کیفیت روغن زیتون‌های خارجی در مقایسه با نمونه‌ی داخلی بسیار متفاوت است که متاسفانه این روزها بازار داخلی کشور از محصولات بی‌کیفیت خارجی پر شده در حالی که روغن تولید داخل، بسیار مرغوب‌تر است.
علیرضا ظریفی که در رودبار از فروشندگان زیتون و محصولات تبدیلی آن است، علت استقبال از زیتون و روغن خارجی را زیبایی بسته‌بندی آنها بیان می‌کند و می‌‌گوید: از آنجایی که بسیاری از مردم به ظاهر جنس توجه می‌کنند استقبال از این محصولات خارجی زیاد است.
وی ادامه داد: زیتون‌های وارداتی ظاهری بسیار درشت دارند و از نوع گوشتی هستند اما از نظر طعم بی‌کیفیت هستند، همچنین در مورد روغن نیز باید گفت، روغن بی‌کیفیت خارجی در شیشه‌های زیبا و شکیل پنهان می‌شود و مصرف‌کننده بیشتر به این بسته‌بندی زیبا نگاه می‌کند.
محمد‌رضا صدری، دیگر فروشنده‌ی زیتون با تایید صحبت‌های همکار خود افزود: روغن‌های خارجی، مخلوطی از روغن مایع و روغن زیتون است در حالی که روغن داخلی خالص‌تر و مفیدتر است.
این فروشنده گفت: زمانی که روغن زیتون خارجی در فریزر قرار می‌گیرد یخ می‌زند ولی روغن زیتون اصل غلیظ می‌شود ولی یخ نمی‌زند.
وی تصریح کرد: شاید نبود بسته‌بندی شکیل و توجه نکردن به سلیقه‌ی مشتری باعث استقبال کمتر مردم از محصولات داخلی می‌شود ولی مشکل عمده آن است که صنایع غذایی مطرح کشور نیز که زیتون در زمره‌ی تولیداتشان است از زیتون‌های وارداتی استفاده می‌کنند.
احمدی، صاحب یکی از کارگاه‌های سنتی فرآوری و استحصال زیتون و روغن آن با تاکید بر این نکته می‌گوید: شاید در فروشگاه‌ها، شیشه‌های زیتون را تحت عنوان زیتون مغزدار دیده باشید، این زیتون‌ها همگی خارجی هستند و کارخانه‌های موادغذایی ترجیح می‌دهند که از این زیتون‌های درشت خارجی استفاده کنند که این کار به محصول داخلی ضربه می‌زند.
در استان قزوین، خاستگاه زیتون بخش طارم‌سفلی است که این بخش دارای روستاهای متعددی است که کار و پیشه‌ی اصلی مردمانش، کاشت، برداشت و فعالیت در صنایع تبدیلی مربوط به زیتون است.
از جمله این روستاها می‌توان به روستاهای کلج، سیاهپوش، آلتین کش، نهران، نمکین، بهرام‌آباد، ارکن کرد، گورخانه و قوشچی اشاره کرد.
مهمترین ارقام زیتون که در استان قزوین کشت می‌شود به طور عمده زرد زیتون و همچنین ارقام روغنی، شنگه، ماری، چرچنگی (کرچی)، گردگلوله و ارقام زودرس، سیاه زیتون که جزو ارقام بومی منطقه است.
همچنین در باغات سازگاری و مادری زیتون که در مجموع 9 هکتار است ارقامی مانند: مانزانیلا، میشن، کرونایکی، سویلانا، وانولیا، کنسروالیا، بلیدی، آمفی سیس، ابوسطل، کاوی، کروسان کشت شده است.
زیتون از جمله محصولاتی است که استفاده از محصولات تبدیلی آن بیش از محصول اولیه است و زیتون تازه چیده شده به علت بو و مزه به شدت تلخی که دارد احتیاج به فرآوری چند مرحله‌ای دارد که انجام این کار به عهده‌ی کارخانه ها و کارگاه‌های سنتی مستقر در استان است.

پیله‌فروش، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین در این زمینه اظهار داشت: در بخش طارم‌سفلی هم‌اکنون هفت کارخانه در زمینه‌ی استحصال روغن، تهیه‌ی کنسرو و بسته‌بندی و هفت کارگاه تولیدی نیز در دیگر نقاط استان فعالیت دارند که در مجموع این 14 کارخانه با ظرفیت اسمی چهار هزار و 959 تن مشغول به فعالیت هستند.
رئیس مرکز خدمات کشاورزی بخش طارم‌سفلی نیز با تاکید بر تاثیر این محصول بومی بر اشتغال جوانان روستاهای این بخش اظهارداشت: علاوه بر 14 کارخانه و کارگاه استحصال روغن و بسته‌بندی، 650 کارگاه سنتی نیز در زمینه‌ی زیتون مشغول به فعالیت هستند که به صورت دائم زمینه‌ی اشتغال بخش قابل توجهی از نیروی کار این بخش را فراهم می‌کند.
مهدویان به ایجاد اشتغال فصلی در زمان برداشت محصول نیز اشاره کرد و گفت: سه هزار و 184 بهره‌ور زیتون در استان قزوین مشغول به فعالیتند که این تعداد کشاورز در زمان برداشت هرکدام به طور متوسط از سه کارگر استفاده می‌کنند که در 20 روز برداشت این محصول در نهایت 63 هزار و 680 نفر مشغول به کار می‌شوند و یک میلیون و 273 هزار و 600 نفر روز اشتغال ایجاد می‌شود.
علیرغم تمامی مشکلاتی که زیتون‌کاران با آنها دست و پنجه نرم می‌کنند، کشاورزان بخش طارم را جوانانی خوش فکر و دور‌اندیش تشکیل داده‌اند که این قابلیت خود موجب می‌شود، کشت سنتی زیتون که از گذشتگان و اجدادشان به آنها رسیده است را با علم روز در عرصه‌ی کشاورزی تلفیق کرده، تا هم بتوانند با واردات ارقام خارجی رقابت کرده و هم رونق کسب و کارشان باعث شود سکونت در روستاهای خود را بر مهاجرت به شهرها و دچار شدن به ناهنجاری‌های اجتماعی در زندگی که شایسته‌ی هیچ جوان روستایی نیست، ترجیح دهند.
در شرایطی که سرانه مصرف سالانه زیتون در یونان 24، سوریه 27 و اسپانیا 14 کیلوگرم است، این رقم در ایران به 160 گرم می‌رسد و این امر سالانه یک میلیارد دلار به کشور خسارت وارد می‌کند.
مصرف سرانه برخی کشورها بیش از 20 کیلوگرم در سال و در ایران فقط 160 گرم است که باید تلاش کنیم تا این رقم به 900 گرم در سال افزایش یابد.
در حال حاضر 104 هزار هکتار سطح زیرکشت زیتون در کشورمان است که سالانه 102 هزار و 526 تن میوه در مهر و آذر‌ماه برداشت می‌شود که از این میزان 60 هزار تن برای تولید کنسرو و بقیه برای تولید روغن استفاده می‌شود.
بر اساس برنامه‌ریزی‌های وزارت جهاد کشاورزی تا پایان برنامه‌ی پنجم توسعه 85 هزار هکتار تا افق 1404، 530 هزار هکتار باید به سطح باغات زیتون کشور افزوده شود.
هم‌اکنون در 26 استان کشور زیتون تولید می‌شود که پنج استان گیلان، زنجان، قزوین، گلستان و فارس 86 درصد از تولید و سطح زیرکشت زیتون کشور را در اختیار دارند که البته استان زنجان قطب تولید زیتون ایران محسوب می‌شود.
به گفته‌ی مجری طرح زیتون متوسط عملکرد تولید این محصول در واحد سطح هزار و 800 کیلوگرم است که اخیرا وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده میزان برداشت در واحد سطح به سه تن در هکتار رسیده است.
سالانه سه میلیون تن روغن زیتون در دنیا تولید می‌شود که طبق اعلام وزارت جهاد کشاورزی این میزان تولید در کشور ما سالانه هفت هزار تن است که باید توسعه‌ی باغات زیتون با اولویت ارقام روغنی صورت گیرد و 85 درصد باغات زیتون برای تولید روغن کشت شود.
هم‌اکنون 33 واحد روغن‌کشی با ظرفیت 66 هزار تن در کشور موجود است و مصرف سرانه این محصول در کشورمان 160 گرم است که تا پایان برنامه‌ی پنجم توسعه باید به 350 گرم برسد که در حال حاضر مصرف سرانه‌ روغن زیتون در جهان نیم کیلو و در کشور‌های یونان و سوریه 25 کیلوگرم است.
به گفته‌ی مسوولان وزارت جهاد کشاورزی حدود 60 هزار تن کنسرو زیتون در کشور تولید می‌شود که مصرف سرانه این محصول در کشور 700 گرم (سه برابر مصرف سرانه دنیا با 257 گرم ) بوده و ایران بیش از مصرف سرانه اتحادیه اروپا کنسرو زیتون مصرف می‌کند و اسپانیا، ایتالیا، یونان و سوریه به ترتیب رتبه‌های اول تا چهارم تولید روغن زیتون در جهان را دارند.
در این میان به نظر می‌رسد برای حمایت از تولید زیتون در منطقه‌ی کشاورزی استان قزوین مسوولان و دولتمردان باید با جدیت وارد کار شده و زمینه‌ی تقویت اشتغال پایدار و رونق کشاورزی در مناطق حاصلخیر و زیبایی چون طارم را بیش از پیش فراهم کنند.