92 درصد بیماریهای ستون فقرات نیاز به جراحی ندارند
- شناسه خبر: 71494
- تاریخ و زمان ارسال: 26 آبان 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
پروین شهسواری
ستون فقرات، محور سلامت بدن است و صحبت از سلامت آن، نیازمند مشاوری آگاه و متخصصی کارآزموده است. به همین بهانه، در دفتر روزنامه «ولایت» میزبان دکتر علیرضا شیخی، جراح مغز و فلوشیپ فوق تخصصی جراحی ستون فقرات و یکی از سرمایههای علمی استان بودیم. ایشان اولین پزشک فوق تخصص جراحی ستون فقرات در تاریخ قزوین هستند. دکتر شیخی این پزشک برجسته در فضایی صمیمی، با حوصله و سعه صدر، به تشریح آخرین یافتهها و پاسخ به سوالات ما پرداخت. مشروح این دیدار مفید و آموزنده را در ادامه میخوانید.
n به عنوان اولین سوال لطفا از مسیر تحصیلی و دورههایی که گذراندهاید تا به مرحله فلوشیپ فوق تخصصی جراحی ستون فقرات برسید بفرمایید؟
من متولد سال 1355 در شهر قزوین هستم، پس از طی دوره دبیرستان در رشته ریاضی و فیزیک در سال 1373 وارد دانشکده پزشکی شدم، سپس با فراغت از تحصیل در سال1380 وارد خدمت سربازی در بیمارستان نیروی انتظامی تهران شدم و در کنکور سال 1384 در رشته تخصصی بیماریهای داخلی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی قبول و وارد بیمارستان شهدای تجریش شدم. پس از گذر 6 ماه متوجه شدم که رشته داخلی باوجود پرمحتوا بودن آن جذابیتی برای من ندارد؛ لذا از آن رشته انصراف دادم و برای مدت کوتاهی وارد رشته جراحی عمومی شدم ولیکن متوجه شدم که این رشته نیز با طبیعت من سازگار نیست. پس مجددا از آن رشته نیز انصراف دادم و سپس در کنکور سال 1386 شرکت کرده و وارد رشته جراحی مغز و اعصاب در دانشگاه علوم پزشکی شیراز شدم و پس از گذر مدتی کوتاه متوجه شدم این رشته باوجود تمام سختیهای آن کاملا با روحیات من سازگار است و از آن روز هر روز خداوند متعال را شکر میکنم که مسیر مورد علاقه خود در زندگی را پیدا کردم. پس از اتمام تحصیل در سال 1391 و دریافت بورد تخصصی جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات به شهر لاهیجان جهت انجام تعهدات قانونی فرستاده شدم و اولین عمل جراحی گردن در شرق گیلان توسط من در شهر لاهیجان انجام شد.
سپس برای ادامه تعهدات به شهر قزوین منتقل شدم. همچنین در سال ۹۶ برای گذراندن دوره فلوشیپ مغز و ستون فقرات در کالیفرنیا وارد بیمارستان city of Hope شدم و زیر نظر اساتیدی همچون پروفسور بهنام بدیعی و پروفسور مک چن دوره را گذراندم. سپس به ایران بازگشتم. در سال 1402 وارد دوره فلوشیپ فوق تخصصی جراحی ستون فقرات در دانشگاه علوم پزشکی ایران شدم و پس از فارغالتحصیلی در استان قزوین، مشغول به درمان بیماران میباشم.
n در حوزه جراحی ستون فقرات چه روشهایی را امروز در قزوین ارایه میدهید که در گذشته تنها در تهران یا خارج از کشور انجام میشد؟
وقتی یک پزشک دورههای فلوشیپ را میگذراند مدل جراحیاش فرق میکند. در جراحی ستون فقرات هیچ وقت یادم نمیآید که بیماری را برای درمان و جراحی ستون فقرات به خارج بفرستند لذا تمامی جراحیها که در این حوزه انجام میشود در قزوین صورت میگیرد و این گونه نیست که بیمار را نتوانیم جراحی کنیم مگر نیاز به حضور همزمان دو نفر فوق تخصص ستون فقرات برسر بالین بیمار در اتاق عمل باشد.
n آیا مدل جدیدی از جراحی وجود دارد که شما در قزوین انجام داده باشید؟
به نظر جراحیهایی که انجام میدهم چیز خاص و ویژهای نیستند اگر چه جراحیهای پیچیده و خاصی از منظر پزشکیاند هرچند از نگاه دیگران این جراحیها فوقالعاده حساس و پیچیده هستند.
n از جراحیها و درمانهای کمتهاجمی بگویید؟ آیا همه بیماران درگیر با ستون فقرات نیازمند جراحی هستند؟
در زمینه ستون فقرات رشتههای مختلفی کار میکنند مثلا دکترای درد و دکترای طب فیزیکی و … مردم به دلیل ترس از جراحی سعی می کنند به هر روشی دست بیاندازند تا کار به جراحی نکشد اما واقعیت امر این است که 92 درصد بیماریهای ستون فقرات نیاز به جراحی ندارد و فقط 8 درصد این بیماریها نیازمند جراحی هستند.
روشهای کمتهاجمی نیز شامل یکسری تزریقات ژل و دیسکوژل برای کاهش درد میشود و روشهایی است که از نظر اندیکاسیون یکسری افراد بهره میبرند و برخی از مواقع نیز نباید این تزریقات انجام شود و آن موقعی است که نخاع بسته باشد.
یعنی وقتی نخاع کاملا به دلایل پارگی دیسک و رشد اضافه استخوان و… بسته است در چنین مواردی تزریق نباید انجام شود چون فایدهای ندارد، ولی متاسفانه ما میبینیم که انجام میدهند.
n برخی بیماران میگویند پس از تزریق خوب شدهایم و دیگر درد نداریم آیا درست است؟
بله برخی میگویند دیگر درد نداریم و خوب شدهام غافل از اینکه داستان کلا برعکس است. وقتی چیزی به نخاع فشار میآورد دردی که فرد احساس میکند مکانسیم دفاعی بدن است تا به سمتی متمایل شود و فشار را کاهش دهد تا باعث خونریزی نشود و درد یک علامت است. شما به جای اینکه فشار را از نخاع بردارید با این تزریقات در مواقعی که نخاع بسته است کاری میکنید که قدرت انتقال درد نخاع از بین میرود و فرد فکر میکند خوب شده است و پس از دو ماه بیمار میفهمد که عضله پایش شل شده است و ضعیف شده و فرایند، برگشتناپذیر خواهد شد.
n پس با این تفاسیر باید روشهای کمتهاجمی بر اساس جایگاه درست انتخاب شوند و برای هر بیماری نباید سراغ این روشها رفت؟
روشهای کم تهاجمی از جمله روشهای آندوسکوپی و میکروسکوپی و تزریقها مفید هستند اما جایگاه درست دارند و چند شرط از جمله باز بودن نخاع، دیسک نباید سفت باشد و رشتههای عصبی باید آزاد باشند و … باید وجود داشته باشد تا تزریق انجام شود. بنده شاید در مدت شش ماه یک بیمار هم نداشته باشم که تزریق انجام دهم چون تا این علتها با هم جمع شود، تعداد بیمار کاهش مییابد.
n شایعترین مشکلاتی که در مراجعین منجر به جراحی ستون فقرات میشوند چه مواردی هستند؟ چند درصد مراجعین آسیبهای ناشی از کار هستند؟
قزوین یک شهر صنعتی است و کارخانجات زیادی دارد و حوادث کارگری در آن از جمله سقوط از بلندی زیاد است. تصادفات جادهای هم وجود دارد همچنین جمعیت هم مسن میشود و افراد مسن درگیر تنهایی و عدم رسیدگی از سوی فرزندانشان هستند. بیماران زیادی دارم که در منزل خود زمین خوردهاند و دچار آسیب شدهاند و حتی کسی نبوده که از این حال باخبر شود که معضل بزرگی است. همچنین ورزشکارانی که باشگاه میروند نیز به دلیل بلند کردن وزنههای سنگین دچار آسیب میشوند. اکثر کسانی که مراجعه میکنند سن بالایی دارند و به جایی رسیدهاند که چندین دیسک درگیر دارند.
n چه معیارهایی برای عمل جراحی در ستون فقرات وجود دارد؟
دقیقا معیارهای کتابی دارد. اینکه نخاع بسته باشد و در عکسبرداری شواهد بسته شدن نخاع وجود داشته باشد یا دیسکهای پاره شده و اینکه قطعهای از دیسک جدا شود، یا موارد شکستگی یا سرطانهای ستون فقرات که بسیار هم شایع هستند در این موارد باید عمل جراحی صورت گیرد.
n برخی بیماران از جراحی ترس دارند یا اینکه از درد بعد از عمل میترسند.
انتظار این است که درد وجود داشته باشد چرا که نخاع دارد باز میشود و به حالت اولیه برمیگردد. نخاعی که درد ندارد یعنی عمل، فایده نداشته است. از نظر ما پزشکان، خوب شدن با نگاه بیماران متفاوت است لذا بیماران در دراز مدت درک میکنند که نظر ما درست بوده است.
n ستون فقرات سالم با چه سبک زندگی ممکن است؟
حرکت و فعالیت بدنی منظم، تغذیه مناسب و داشتن وزن مناسب و متعادل میتواند سلامت ستون فقرات ما را تضمین نماید. لذا باید تاکید نمایم که پیشگیری همواره بسیار کمهزینه و هوشمندانهتر از درمان است. یک سبک زندگی فعال و آگاهانه بهترین بیمهنامه برای داشتن ستون فقراتی سالم و قوی در تمام طول عمر است.
n از تاثیرگذارترین خاطرهای که در دوران طبابت و جراحی خود داشتهاید برایمان بگویید.
تاثیرگذارترین خاطرهای که در دوران تحصیل و طبابتم داشتم برمیگردد به سال سوم رزیدنت جراحی مغز و اعصاب در شیراز. در این بیمارستان کشیک بودم که ساعت سه صبح یک خانمی جوان و باردار با فلج دو پا مراجعه نمود که بیاختیاری مدفوع و ادرار پیدا کرده بود. پس از معاینه متوجه شدیم که غدهای خونی پشت کتف روی نخاغ است که بیمار را درگیر کرده. به استادمان زنگ زدیم و موفق به تماس با وی نشدیم چون زمان بسیار مهم بود پس از طی سلسله مراتب باید دست به کار میشدیم. اول متخصص زنان نوزاد را به دنیا آورد و پس از اتمام کار، جراحی ستون فقرات را شروع کردیم و خدا را شکر با عنایت او توانستیم نخاع را آزاد کرده و جراحی را با موفقیت به انجام برسانیم.
n با توجه به تجربه کم خود در این جراحی ترس و دلهره نداشتید؟ دستانتان نلرزید؟
وقتی همسر این خانم را به همراه یک بچه دو ساله دیدم و همچنین نوزادی که در دستگاه انکوباتور قرارداشت گفتم باید احساساتم را کنار بگذارم و برای نجات جان این بیمار تلاش کنم. شاید چند ثانیه دستانم لرزید اما به خود گفتم در این شرایط باید این عمل را با موفقیت انجام دهم تا مادر این خانواده سلامتیاش را به دست آورد البته من برای خودم در عملهای جراحی نقش زیادی قائل نیستم و معتقدم خداوند حواسش به همه چیز است.
n از اینکه وقت خود را در اختیار روزنامه ولایت قرار دادید سپاسگزاریم.
