نگهبانان شهر خاموش!

امید مافی

در قاب ویترین سه مرد از جنس باد و خیال ایستاده‌اند. سایه‌هایی بی‌روح با کت‌وشلوارهایی بی‌چین، موهایی بی‌آشفتگی و چهره‌هایی که انگار از یاد رفته‌اند. آنها ماسک‌های کامل جدیت‌اند، اما این جدیت، سنگی است و بی‌ریشه؛ نگاه‌های خیره‌شان به نقطه‌ای در دوردست‌های خالی دوخته شده، گویا منتظر نگاهی هستند که هرگز از پشت ویترین بی شیشه نمی‌گذرد.

آنها قالب‌های انسان را به دوش می‌کشند، بی‌آنکه رنج انسان در استخوان‌هایشان رخنه کرده باشد. زیبایی‌شان بی‌رحم است، بی‌عیب، بی‌ترمیم، بی‌هیچ نشانی از زندگی. کت‌های اتوکشیده، مانند پوست دوم بر تنشان چسبیده، اما زیر آن نه گرمای خون جریان دارد، نه تپشی و نه ترسی. آنها مجسمه‌های مدرنیته‌اند، پرستش‌کنندگان معبد ظاهرسازی، در آیینی بی‌معنا.

و آن یکی، مانکن سمت راست، که نیمه‌برهنه رها شده، جمله‌ای است ناتمام در میان صفحه‌ای سفید. شاید هم این برهنگی عمدی است، فریادی بی‌صدا علیه کمال ساختگی. پیکری که نه کاملا پوشیده است و نه کاملا عریان؛ در میانه‌ای مبهم و معلق، همچون انسانی که نه زنده است، نه مرده، فقط وجود دارد، بی‌هیچ دلیلی. این نیمه‌برهنگی بر سردی صحنه نهفته و بر بی‌معنایی این نمایشِ بی‌تماشاگر مُهری دیگر می‌کوبد.

این است تراژدی ظاهرسازی: جهانی که در آن همه چیز سر جای خودش هست، جز معنا. همه چیز مرتب است، جز جان. آنها انسان آرمانی جامعه‌ای بی‌رنگ‌و‌رو را نمایندگی می‌کنند: موفق، منظم، بی‌هیچ نشانی از شکست، هیجان یا اشتیاق. زیبایی‌شان زیبایی یک معادله ریاضی است، اما بیگانه با روح.

دورتر از این مانکن‌ها، شهری خوابیده است. شهری بی‌سروصدا، بی‌بوی نان تازه، بی‌صدای قدم‌های عجول. در این شهر، عشق به جای تپش، فقط دوخت‌های مرتبی دارد و اندیشه به جای جریان، حالتی منجمد به خود گرفته و زندگی به جای جنبش، ژستی است که برای همیشه در هوا ایستاده. این سه، سربازان نگهبان همین شهر خاموشند. پیاده‌نظام‌هایی بی‌فرمانده، در جنگی که هرگز آغاز نشد. و ما رهگذران گاه در گذر عجول خود، نگاهی به آنها می‌اندازیم و ناخودآگاه در چشمان خالی‌شان، تصویری از خود می‌بینیم. در آن جدیت مصنوعی، در آن نظم توخالی، بازتابی هراس‌انگیز از روزهایی که ما نیز در قالب‌های از پیش تعیین شده، نقش بازی کرده‌ایم، زنده اما بی‌حرارت چشمک می‌زند. آری برادر، مانکن‌ها نیز این روزها حال خوشی ندارند. به چهره‌هایشان خوب نگاه کن!