نقش شبکه ارزش انرژی‌های تجدیدپذیر در توسعه کارآفرینی سبز

محمدامین سالاری کمانگر ـ دکترای مدیریت بازاریابی

انرژی‌های تجدیدپذیر؛ منابعی هستند که می‌توانند برای تولید انرژی‌های متعدد استفاده شوند و قابلیت بازگشت مجدد به طبیعت را دارند. این منابع شامل؛ انرژی خورشیدی، انرژی باد، انرژی آب، انرژی، زیست توده، انرژی زمین گرمایی و انرژی جذر و مد است که منبع انرژی جایگزین نیز نامیده می‌شود.

کارآفرینی سبز؛ کارآفرینی راه‌اندازی یک کسب و کار یا ایجاد بازارهای جدید است. کارآفرین؛ کسی است که یک مدل کسب وکار را ارائه می‌دهد، همچنین می‌تواند کسی باشد که یک شرکت را برای رشد آن خریداری ‌کند. ما می‌توانیم کارآفرین را فردی تعریف کنیم که به عنوان عامل تغییر اقتصادی عمل می‌کند. او تمام مهارت‌ها، دانش و مغز را برای ارائه ایده‌های نوآورانه جهت دستیابی به اهداف تجاری دارد. او قادر خواهد بود هر فرصت پنهانی را شناسایی کند و می‌تواند لحظه را غنیمت شمرده و آن را به نفع خود تبدیل کند. کارآفرین سبز به معنای فردی است که با حفظ محیط زیست و ترجیح آن به منافع شخصی خود، رفتاری کارآفرینانه دارد. فعالیت‌های کسب و کار کارآفرینان سبز اثرات مثبتی بر محیط زیست دارد.

شبکه ارزش؛ ارزش در علم بازاریابی عبارت است از تفاوت بین منافع و هزینه‌های کلی یک محصول یا خدمت و شبکه ارزش. به شبکه‌ای از کسب و کارها اطلاق می‌شود که با هم برای ایجاد ارزش برای مشتریان همکاری می‌کنند. این شبکه شامل مشتریان، تامین‌کنندگان، شرکا و توزیع‌کنندگان یک سازمان است. هدف آن تقویت همکاری، هدایت نوآوری و ساده‌سازی فرایندها در سراسر زنجیره ارزش است.

صنایع مرتبط با فناوری مدیریت زنجیره تامین، مراقبت‌های بهداشتی و تولید، تحلیل شبکه ارزش را در عملیات خود اعمال می‌کنند. این سازمان‌ها را قادر می‌سازد تا مزیت رقابتی خود را افزایش دهند و برای اعضا ارزش ایجاد کنند و باعث نوآوری و انعطاف پذیری شوند. یکی از مشکلات اصلی اقتصاد ایران، پدیده بیکاری، یعنی در سطح ملی از هر 9 ایرانی مایل به کار کردن، یکی به صورت غیرارادی بیکار بوده است. از جمله راهکارهای برون رفت از وضعیت بحران اشتغال و توسعه جوامع، روی آوردن به مقوله کارآفرینی و از جمله کارآفرینی سبز می‌باشد. کارآفرینی سبز می‌تواند منجر به توانمندسازی و ظرفیت‌سازی در مناطق مختلف و در نتیجه، دستیابی به توسعه پایدار شود. از سوی دیگر طبق آمار رسمی، کشور ما دارای پتانسیل بسیار بالایی در منابع انرژی‌های تجدیدپذیر است. کشور ما باوجود پتانسیل بسیار بالایی که در منابع انرژی‌های تجدیدپذیر دارد، به واسطه قیمت یارانه‌ای و غیرواقعی حامل‌های متعارف انرژی، سهم بسیار اندکی در استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر دارد.

بنابراین پرداختن به این موضوع و نتایج آن، می‌تواند به صورت توامان، از یک سو، در راستای کاهش مشکل بیکاری و توسعه کارآفرینی و از سوی دیگر در راستای گسترش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و توسعه پایدار، برای مدیران و تصمیم‌گیران در بخش صنعت، مفید و با ارزش باشد. بر اساس نتایج مصاحبه با خبرگان و جمع‌بندی نظرات آنان در خصوص نقش انرژی‌های تجدیدپذیر در کارآفرینی سبز، پیامدهای استفاده از شبکه ارزش انرژی‌های تجدیدپذیر، عبارتند از توسعه پایدار، توسعه اقتصادی، توسعه فناوری، توسعه محصول و بازار و رفاه اجتماعی.

این مقوله‌ها دربرگیرنده شاخص‌هایی است نظیر، حفظ محیط زیست، احیاء تالاب‌ها، کاهش ریزگردها، پدیده جزیره گرمایی، تغییرات اقلیمی، کاهش ترکیبات و گازهای کربنی، کاهش آلاینده‌های محیط زیست، تولید ناخالص داخلی، افزایش ظرفیت تولید صنایع شبکه ارزش تجدیدپذیرها، سودآوری، بهره‌وری و بهبود تولید صنایع شبکه ارزش تجدیدپذیرها، رونق اقتصاد بومی و محلی با حضور شبکه ارزش تجدیدپذیرها، صادرات منابع فسیلی انرژی، تهاتر صادرات مربوط به تجدیدپذیرها در مقابل واردات، صادرات تولیدات صنایع شبکه ارزش، صادرات عادی انرژی و تجهیزات تجدیدپذیر، استفاده اجباری از فناوری به روز در صنایع موجود در شبکه ارزش، نوسازی تجهیزات و ایجاد زیرساخت‌ها در صنایع شبکه ارزش، بازارهای اختصاصی حوزه تجدیدپذیرها، توسعه بازار محصولات فعلی موجود در شبکه ارزش تجدیدپذیرها، انجام تعهدات فروش و حفظ مشتریان شرکت‌های شبکه ارزش، کارآفرینی و اشتغالزایی در شبکه ارزش انرژی‌های تجدیدپذیر، اشتغال‌آفرینی افراد با درآمد پایین و یا در مناطق کم‌برخوردار، ایجاد شغل‌های ارزان در شبکه ارزش انرژی‌های تجدیدپذیر. پیامدهای بسیار و نابی که شبکه ارزش انرژی‌های تجدیدپذیر در حوزه کارآفرینی سبز دارد و به بخشی از آن در این پژوهش اشاره شد، خود گویا و شفاف است و حکایت از مزایای این شبکه ارزش گسترده دارد.

ایجاد هزاران شغل مستقیم و غیرمستقیم با تجدیدپذیرها در مناطق مختلف کشور، افزایش ظرفیت تولید صنایع با جبران کمبود انرژی‌ها، اصلاح بخش قابل توجهی از مسایل محیط زیست و آلودگی هوا، امکان صادرات مازاد انرژی موجود در کشور انرژی برق و گاز و درآمد بالای ارزی برای دولت است. افراد جامعه، ارتقاء جایگاه بین‌المللی کشور با مشارکت در کربن‌زدایی و کاهش مقدار دی‌اکسیدکربن، ارتقاء امنیت انرژی وابسته نبودن به یک انرژی خاص از جمله این پیامدها است.