نقش تغذیه سالم در پیشگیری از بروز سرطان

طی سال‌های اخیر میزان بروز بیماری سرطان افزایش یافته است.

اما چه عواملی در بروز این بیماری موثر بوده و یا چگونه می‌توان از بروز این بیماری پیشگیری کرد؛ مواردی است که در گفت‌وگو با کارشناس برنامه سرطان دانشگاه علوم‌پزشکی مطرح کرده‌ایم.

«لیلا آشوری» از افزایش سرطان در کشور می گوید: متاسفانه این شرایط را در قزوین نیز شاهد هستیم.

وی در گفت‌وگو با ولایت به عوامل زمینه‌ساز در بروز سرطان، علایم این بیماری و همچنین روش‌هایی که می‌توان از بروز این بیماری پیشگیری کرد؛ می‌پردازد.

چرا طی سال‌های اخیر میزان بروز سرطان افزایش یافته است؟

امروزه بیش از صد نوع سرطان در انسان شناخته شده است. هر ساله بیش از ۲۰ میلیون نفر در دنیا و بیش از ۱۳۷ هزار نفر در ایران به سرطان مبتلا می‌شوند و این آمار هر سال افزایش می‌یابد.

به دلیل افزایش امید به زندگی و با افزایش سن از یک طرف و تغییرات سبک زندگی از طرف دیگر تعداد سرطان‌ها افزایش یافته است.

چه عواملی در بروز سرطان موثر است ؟

برای سرطانی شدن یک سلول، چهار عامل نقش مهمی دارند؛ اولین عامل وجود عامل سرطانزاست؛ دومین عامل شدت عامل سرطانزاست و سومین عامل را نیز می‌توان مدت تماس با عامل سرطانزا دانست.

چهارمین عامل را می‌توان زمینه فردی برای ابتلا به سرطان عنوان کرد.

مصرف دخانیات و الکل، تغذیه نامناسب، چاقی، عدم فعالیت بدنی منظم، رویارویی با عفونت‌های ویروسی و باکتریایی مانند پاپیلوما ویروس یا هلیکوباکتر یا هپاتیت، مواجهه طولانی با اشعه ماورابنفش خورشید و تماس با آلاینده‌ها از عوامل مهم بروز سرطان‌ها هستند.

چگونه می‌توان از بروز سرطان‌ها پیشگیری کرد؟

بهترین روش برای پیشگیری از سرطان‌ها، آشنایی با عوامل سرطانزا و دور شدن از این عوامل است؛ به طور کلی حدود ۴۰ درصد از سرطان‌ها قابل پیشگیری هستند.

یکی از مسائل مهم در پیشگیری از بروز سرطان؛ داشتن تغذیه سالم در رژیم غذایی است؛ بر این اساس با رعایت تغذیه سالم در هرم غذایی، پرهیز از مصرف غذاهای چرب، نمک سود شده، ترشیجات و کاهش مصرف قند، شکر و نمک می‌توان تا ۳۰ درصد از بروز سرطان‌ها جلوگیری کرد.

دوری از مصرف سیگار و دخانیات، فعالیت بدنی مناسب و همچنین دوری کردن از دیگر عوامل سرطانزا از دیگر مسائلی است که تا حدودی احتمال ابتلا به این بیماری را کاهش می‌دهد.

در حال حاضر وضعیت شیوع سرطان در استان ما چگونه است؟

در استان ما نیز مانند سایر نقاط کشور شاهد افزایش روزافزون تعداد مبتلایان به سرطان هستیم؛ البته باید تاکید کرد که تشخیص زودهنگام سرطان نقش بسیار مهمی در درمان موثرتر و افزایش طول عمر فرد به همراه خواهد داشت؛ از این‌رو لازم است هر فردی علائم هشداردهنده سرطان در بدن را بشناسد و به محض وجود هر یک از علائم زیر به پزشک مراجعه نماید.

به علائم بروز سرطان اشاره داشتید، توضیح می‌دهید که این علائم چیست؟

این علائم شامل بی‌اشتهایی یا کاهش وزن بی‌دلیل، استفراغ یا سرفه خونی ـ اختلال بلع یا سوء هاضمه طولانی، اسهال یا یبوست طولانی، توده یا ورم در هر جای بدن، خونریزی غیرطبیعی در ادرار، مدفوع، واژن یا نوک پستان، زخم‌های بدون بهبود، تغییر در خال‌های پوستی و همچنین استفراغ یا سرفه خونی هستند که می‌بایست جدی تلقی شده و پیگیری شوند.

آیا می‌توان به محض مشاهده این علائم آن را نشانه‌ای از سرطان دانست؟

باید این نکته را بدانیم که هر علامتی نشانه وجود سرطان در بدن نیست؛ ولی باید با انجام آزمایشات دقیق‌تر اثبات شود. از طرفی افرادی که در خانواده درجه یک خود مانند پدر، مادر، خواهر یا برادر فردی دچار سرطان شده است، حتما به پزشک مراجعه کرده و این موضوع را مطرح کنند تا اگر لازم است غربالگری از سنین پایین‌تر برای او انجام شود.

بیشترین سرطان‌های بروز یافته چه سرطان‌هایی هستند؟

در حال حاضر در کشور ما سرطان‌های معده، پستان و روده بزرگ بیشترین بروز را دارند و در استان قزوین نیز سرطان‌های پستان، روده بزرگ و پوست بیشترین بروز را دارند که این تقسیم‌بندی در زنان و مردان متفاوت است.

در سطح استان قزوین در مردان سرطان‌های معده، روده بزرگ، پوست و در زنان نیز به ترتیب سرطان‌های پستان، پوست، روده بزرگ بروز بیشتری دارند.

وزارت بهداشت و درمان و به‌تبع آن دانشگاه‌ها به منظور شناسایی و تشخیص زودهنگام بیماران مبتلا چه اقداماتی را انجام می‌دهد؟

وزارت بهداشت ضمن اطلاع‌رسانی علائم خطر و عوامل سرطانزا، برای سرطان‌های پستان، روده بزرگ و دهانه رحم در کشور و به تبع آن، استان قزوین برنامه‌های غربالگری در نظر گرفته است.

در حال حاضر در تمامی مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی استان قزوین غربالگری سرطان‌های پستان و دهانه رحم برای زنان واجد شرایط انجام می‌شود.

توصیه می‌شود تمامی خانم‌ها از سن ۳۰ تا ۷۰ سالگی به این مراکز مراجعه کنند.

بهتر است زنان در بازه سنی ۳۰ تا ۴۰ سال هر دو سال یکبار و زنان در بازه سنی ۴۰ تا ۷۰ سال هر سال برای معاینه مراجعه کنند.

لازم است بر این نکته تاکید شود که تمامی زنانی که هیچ‌گونه علامت خطری ندارند از سن ۴۰ سالگی هر دو سال یکبار ماموگرافی از پستان‌ها را انجام دهند.

غربالگری سرطان دهانه رحم برای زنان ۳۰ تا ۶۰ سال به صورت گرفتن شرح حال، آموزش و انجام تست پاپ‌اسمیر در تمامی مراکز خدمات جامع سلامت اجرا می‌شود. لازم است تمام زنان سه سال بعد از ازدواج تست غربالگری hpv را با نظر پزشک تا ۴۹ سال هر ده سال یکبار انجام دهند.

غربالگری سرطان روده بزرگ نیز برای جمعیت آزمایشی برنامه در مرکز خدمات جامع سلامت مینودر شهرستان قزوین و برای افراد ۵۰ تا ۷۰ سال انجام می‌شود. با انجام این تست بسیار آسان که از نمونه مدفوع فرد گرفته می‌شود؛ می‌توان به بسیاری از بیماری‌های دستگاه گوارش خصوصا سرطان پی برد.

کلیه افرادی که در غربالگری مشکوک هستند توسط پزشک مرکز ویزیت شده و در صورت نیاز به متخصص مربوطه برای انجام آزمایشات تکمیلی و رد یا تایید وجود سرطان یا بیماری‌های دیگر ارجاع می‌شوند.