نشست تخصصی «سِر این قلم سلامت»

سیدخلیل قافله‌باشی از پژوهشگران ادبیات فارسی در تحلیل زندگی و آثار صائب تبریزی گفت: صائب در تبریز متولد شد و پس از آن به اصفهان رفت. او حدود ۶ سال در هند اقامت داشت و در نهایت به خواهش پدرش و شاه‌عباس دوم به ایران بازگشت.

وی با اشاره به جایگاه این شاعر افزود: در خصوص تاریخ وفات صائب، تاریخ‌های متعددی ذکر شده که باطل هستند و این شاعر مسلما در اواخر قرن دهم سال ۱۰۸۶ یا اوایل ۱۰۸۷ هجری قمری درگذشته است که احتمال قریب به یقین، سال ۱۰۸۶ است.

این استاد دانشگاه به دیوان بزرگ صائب اشاره کرد و گفت: این دیوان در ۶ جلد و شامل ۷۶ هزار بیت است و طبق برخی روایات، تعداد ابیاتش بیش از این است.

وی در تحلیل سبک‌شناسی شعر فارسی تصریح کرد: تمام سبک‌ها بر بستر زبان فارسی حرکت می‌کنند و به دلیل وجود این بستر مشترک، هیچ سبکی دفعتا به وجود نیامده و شباهت‌هایی میان آن‌ها وجود دارد. اگرچه جمعی از شاعران در توسعه و اوج‌گیری یک سبک دخالت دارند، اما فرد بارزی که نقش مهمی در ایجاد سبک هندی دارد، بابافغانی شیرازی است.

قافله‌باشی با بیان اینکه سبک هندی از قرن دهم شروع شد، افزود: بسیاری از شعرا را به‌اشتباه در سبک هندی جای می‌دهند. برای حل این مشکل، می‌توان این سبک را به دسته‌های رقیق، معتدل و غلیظ تقسیم کرد. از ویژگی‌های بارز سبک هندی در قرن یازدهم، به‌ویژه در آثار واعظ و طالب، تشبیهات تمثیلی و گرایش به معانی دور از ذهن است.

شیخ اشراق و ضرورت بازخوانی آثار وی

سیداسماعیل قافله‌باشی در ادامه نشست به تبیین جایگاه شیخ شهاب‌الدین سهروردی یا همان شیخ اشراق پرداخت و گفت: ایران و اسلام مفاخر بزرگی دارد که شیخ اشراق یکی از آن‌هاست.

وی ضمن هشدار درباره خلط مباحث افزود: نباید شیخ شهاب‌الدین سهروردی را با شیخ شهاب‌الدین عمر سهروردی که عارف است، اشتباه گرفت. پیشنهاد می‌کنم کتاب «حکیم مسلمان» اثر سیدحسین نصر با ترجمه احمد آرام را مطالعه کنید که به‌زیبایی به معرفی ابن‌سینا، محیی‌الدین عربی و شیخ اشراق پرداخته است.

این استاد دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) با اشاره به طبقه‌بندی‌های فرهنگی ایران و اسلام تاکید کرد: ما طبقات مختلفی از فقها، متکلمین، اخلاقیون و عرفا و فیلسوفان داریم؛ شیخ اشراق در درجه اول در طبقه فیلسوفان جای دارد و از عرفای بزرگ ایران و اسلام است. او در ۳۸ سالگی به دلیل تعصبات کسانی که عمق اندیشه‌اش را درک نمی‌کردند، شهید شد.

وی تصریح کرد: آثار شیخ اشراق از نظر ادبی خواندنی است. اصل فلسفه او نوعی انقطاع از فلسفه ایران و یونان باستان است که با بهره‌گیری از عرفان و ادب، به یک مکتب جامع تبدیل شده است.

مهدیه سادات قافله‌باشی مدیر کل کتابخانه‌های عمومی استان ضمن خوشامدگویی و تحلیل از اساتید و پژوهشگران گفت :کتابخانه فقط سازه و قفسه نیست. برخی افراد چراغ‌های روشن و هدایت کننده محافل شهر هستند که باید وجود بی نظیرشان را قدر دانست.

محمدعلی حضرتی از نویسندگان و پژوهشگران استان قزوین است که در این نشست به تشریح لایه‌های اجتماعی سبک‌های ادبی پرداخت و اظهار کرد: اگر ما شعر دوره خراسانی را مبتنی بر دربار و سبک عراقی را برخاسته از خانقاه بدانیم، سبک هندی را باید سبک شهری تلقی کنیم.