قزوین؛ وقتی وزیر میراث، آن را «حوزه تمدنی» دید
- شناسه خبر: 90362
- تاریخ و زمان ارسال: 11 شهریور 1405 ساعت 07:30
- بازدید :
نگار موحد
قزوین سالهاست با یک تناقض عجیب زندگی میکند؛ سرزمینی با تاریخی بزرگ، اما روایتی کوچک از خودش؛ استانی که نامش با دورههای مهمی از تاریخ ایران، با فرهنگ و ادب، خوشنویسی، هنر، فقاهت، معماری و البته الموت گره خورده است اما هنوز آنطور که باید در ذهن ایرانیان و گردشگران خارجی تثبیت نشده است.
حالا سخنان سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، در روز قزوین را میتوان فراتر از یک سخنرانی رسمی دید؛ او در چند نوبت، قزوین را با تعابیری توصیف کرد که اگر جدی گرفته شوند، میتوانند مبنای یک تغییر نگاه در سیاستگذاری استان باشند.
وزیر میراث فرهنگی صریح گفت: «قزوین همه ظرفیتهای تمدنی ایران را در خودش جا داده است.» او همچنین قزوین را دارای همه جذابیتهای لازم برای جذب گردشگر داخلی و خارجی دانست و تأکید کرد که این استان میتواند در آینده «ریل توسعه» خود را بر مدار گردشگری قرار دهد.
این شاید مهمترین جملهای باشد که باید درباره آینده قزوین جدی گرفت.
از «استان» به «حوزه تمدنی»
صالحیامیری در بخش دیگری از سخنانش حتی فراتر رفت و گفت نباید قزوین را صرفاً در چارچوب تقسیمات اداری دید. از نگاه او، آنچه باید موضوع سیاستگذاری، معرفی و توسعه قرار گیرد، «حوزه تمدنی قزوین» است؛ حوزهای که میراث، تاریخ، فرهنگ و تمدن را در خود جای داده است.
این تغییر واژه، در ظاهر ساده است اما در عمل معنای مهمی دارد.
وقتی از «استان قزوین» حرف میزنیم، ذهنمان به یک محدوده اداری میرود؛ اما وقتی از «حوزه تمدنی قزوین» سخن میگوییم، الموت، سگزآباد، شهر قزوین، بناهای تاریخی، روستاها، آیینها، شخصیتهای علمی و فرهنگی، هنر، ادبیات و حتی حافظه تاریخی مردم، همه در یک روایت قرار میگیرند.
قزوین دیگر فقط مجموعهای از آثار تاریخی نیست؛ مجموعهای از روایتهای بههمپیوسته است.
«اگر اصفهان نصف جهان است…»
یکی از ماندگارترین تعابیر وزیر درباره قزوین نیز همین نگاه را نشان میدهد؛ او گفت اگر اصفهان «نصف جهان» است، باید قزوین نیز جایگاه خود را در معرفی ایران به ایرانیان و جهانیان پیدا کند. این تعبیر در کنار تأکید او بر ظرفیتهای کمنظیر تاریخی و تمدنی استان، نشان میدهد که مسئله فقط افزایش تعداد گردشگران نیست؛ مسئله، ساختن یک تصویر تازه از قزوین است.
وزیر حتی از آموزش و پرورش، آموزش عالی، نخبگان، صداوسیما و اصحاب رسانه خواست قزوین را «از نو» معرفی کنند؛ نه فقط بهعنوان یک مقصد گردشگری، بلکه بهعنوان کانون فرهنگ و تمدن، شعر و ادب، نقاشی، خط و فقاهت.
این بخش از سخنان او شاید بیش از هر دستگاه دیگری متوجه رسانههاست.
قزوین نیازمند تبلیغ صرف نیست؛ نیازمند روایت است.
الموت؛ نقطه شروع یک روایت جهانی
ثبت جهانی الموت نیز در سخنان وزیر، پایان یک پرونده ثبتی نبود؛ آغاز یک مرحله تازه بود. او تأکید کرد که ثبت جهانی مسئولیت مردم منطقه را سنگینتر میکند و صاحبان واقعی این میراث، مردم قزوین و الموت هستند. همچنین اصلاح زیرساختها، توسعه اقامتگاهها، امکانات گردشگری و بهسازی مسیرهای دسترسی را از الزامات مرحله بعد دانست.
این نگاه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ثبت جهانی زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که از یک عنوان روی کاغذ به توسعه واقعی منطقه تبدیل شود.
الموت اگر قرار است جهانی شود، باید راه دسترسی، اقامت، خدمات گردشگری، معرفی، حفاظت و اقتصاد محلی آن نیز متناسب با این جایگاه جهانی رشد کند.
به همین دلیل است که وزیر از تدوین یک برنامه جامع ۱۰ مادهای برای توسعه میراث و تمدن قزوین سخن گفت؛ برنامهای که قرار است با همراهی استانداری، وزارت میراث فرهنگی و سایر دستگاههای اجرایی دنبال شود.
قزوین جذاب است؛ اما زیرساخت کم دارد
در بخش دیگری از سخنان وزیر، یک واقعیت مهم هم مطرح شد: قزوین از ظرفیتهای گردشگری برخوردار است، اما زیرساختهای آن با این ظرفیت فاصله دارد.
صالحیامیری معتقد است قزوین باید حداقل ۱۰ هتل پنجستاره داشته باشد، در حالی که اکنون چنین ظرفیتی ندارد. او بر توسعه هتلها، اقامتگاهها، بومگردیها و مراکز گردشگری تأکید کرد و از مشوقهای سرمایهگذاری برای جذب بخش خصوصی سخن گفت.
این بخش از سخنان وزیر، مکمل همان تعریفی است که از قزوین ارائه کرد. اگر قزوین واقعاً «همه جذابیتهای لازم برای جذب گردشگر داخلی و خارجی» را دارد، پس مسئله اصلی دیگر اثبات ظرفیت نیست؛ مسئله، فراهمکردن زیرساخت برای استفاده از این ظرفیت است.
امنیت؛ امتیازی که نباید نادیده گرفت
وزیر در توصیف ظرفیتهای گردشگری قزوین، یک امتیاز مهم دیگر را نیز برجسته کرد: امنیت.
او قزوین را یکی از امنترین استانهای کشور دانست و گفت از این جهت دغدغهای وجود ندارد.
این جمله شاید در میان تعریفهای متعدد وزیر کمتر دیده شود، اما برای صنعت گردشگری اهمیت بالایی دارد. گردشگر پیش از آنکه درباره یک بنای تاریخی یا منظره طبیعی تصمیم بگیرد، به امنیت مقصد فکر میکند. قزوین از این منظر یک مزیت مهم دارد و میتواند آن را در برند گردشگری خود جدیتر دنبال کند.
میراثی که باید از موزه بیرون بیاید
نکته مهم دیگری که در سخنان وزیر وجود داشت، تأکید بر حضور میراث در زندگی مردم بود.
اگر قرار است قزوین «حوزه تمدنی» باشد، این تمدن نباید فقط در بناهای تاریخی باقی بماند. باید وارد کتابهای درسی شود، در دانشگاهها موضوع پژوهش قرار گیرد، رسانهها آن را روایت کنند و نسل جدید با آن احساس تعلق کند.
این همان نقطهای است که میراث فرهنگی از یک موضوع تخصصی به مسئلهای اجتماعی تبدیل میشود.
نسلی که نداند در چه سرزمینی زندگی میکند، نمیتواند بهترین راوی آن سرزمین باشد.
حالا نوبت قزوین است
سخنان وزیر میراث فرهنگی را میتوان یک فرصت برای قزوین دانست؛ اما فرصت زمانی ارزشمند است که به برنامه تبدیل شود.
وقتی وزیر میگوید قزوین همه ظرفیتهای تمدنی ایران را در خود جای داده، وقتی آن را واجد همه جذابیتهای لازم برای گردشگری داخلی و خارجی میداند، وقتی از قرار گرفتن ریل توسعه استان بر مدار گردشگری سخن میگوید و وقتی برای آن برنامه جامع ۱۰ مادهای تعریف میکند، در واقع توپ را به زمین مدیریت استان، شهرداریها، بخش خصوصی، دانشگاهها و رسانهها میاندازد.
حالا دیگر پرسش این نیست که «آیا قزوین ظرفیت گردشگری دارد؟»
پاسخ این پرسش را وزیر میراث فرهنگی روشن داده است: دارد؛ آنهم بسیار زیاد.
پرسش اصلی این است که قزوین با این ظرفیت چه خواهد کرد؟
«حوزه تمدنی قزوین» اگر قرار باشد فقط یک عبارت زیبا در سخنرانیها باقی بماند، اتفاق بزرگی رخ نداده است. اما اگر این نگاه به برنامه توسعه، سرمایهگذاری، زیرساخت، آموزش، رسانه و برند گردشگری استان تبدیل شود، شاید ثبت جهانی الموت واقعاً همان نقطه عطفی باشد که قزوین سالها منتظرش بوده است.
قزوین پیش از آنکه به جهانیان معرفی شود، باید خودش را دوباره برای ایرانیان تعریف کند؛ و شاید مهمترین پیام سخنان وزیر همین باشد: قزوین چیزی برای ساختن از صفر ندارد؛ میراثی بزرگ دارد که باید آن را درست روایت، حفاظت و به جهان معرفی کند.
