ضرورت بازیابی نقش و جایگاه خبرنگاران استان
- شناسه خبر: 65097
- تاریخ و زمان ارسال: 28 مرداد 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
ولیا… حسینزاده
هرچند به طور دقیق نمیتوان زمانی مشخص برای آغاز حرفهای خبرنگاری در طول تاریخ نام برد، اما رسالت خبرنگاری از پیدایش انسان شکل گرفته و تا امروز، با تمام فراز و فرودها و تغییر سبکها و روشها، ادامه یافته است. با این حال، بیتردید نمیتوان تفاوت معناداری در ماهیت، رسالت و هدف خبرنگاری از گذشته تاکنون یافت.
«خبرنگاری»، یعنی جستوجوی حقیقت و بیان آن. حقیقتی که میتواند روایت مشکلات و دردهای جامعه، یک جنایت، فساد، ظلم، رانت، کمکاری، ناتوانی، ترک فعل، سوءاستفاده، تبعیض و یا هر موضوع دیگری باشد.
اما اینکه آیا همه خبرنگاران در راستای مسئولیت و رسالتی که بر عهده گرفتهاند، درست و با صلابت گام برمیدارند یا خیر، موضوعی مهم و قابل بررسی است. قوانین و مقررات زیادی در سطح بینالمللی و ایران برای حمایت از فعالیت آزادانه خبرنگاران تدوین شده است، اما آیا حاکمان به این قوانین پایبند هستند؟ آیا بستر و شرایط لازم برای انجام مسئولیت خبرنگاران فراهم است؟ و آیا رسانهها و خبرنگاران از تعهد، تخصص، توان، انگیزه و امنیت لازم برای انجام مأموریتهایشان برخوردارند یا خیر؟ اینها پرسشهایی است که باید به آنها پاسخ داد.
در استان قزوین، با وجود سابقه درخشان و تاثیرگذار در حوزه رسانه، میتوان با جرأت گفت که رسانهها و خبرنگاران این استان از شرایط مطلوب و اثرگذار فاصله زیادی گرفتهاند. اگرچه آمار از رشد تعداد خبرنگاران خبر میدهد، اما این رشد، به لحاظ کیفی اتفاق نیفتاده است.
دلایل متعددی برای این تنزل کیفی وجود دارد؛ از جمله خانهنشین شدن پیشکسوتان، عدم تربیت نیروهای جدید، مهاجرت، ورود بیقید و شرط برخی افراد به حرفه خبرنگاری، ناکافی بودن آموزش، غالب شدن منافع سیاسی و گروهی بر منافع مردم، عدم حمایت و پشتیبانی، نبود نظام ارزیابی و تمایز میان خبرنگاران تحلیلگر و میدانی با خبرنگاران فرمایشی و «نشستپرکن»، دخالت صاحبان قدرت و ثروت برای تطمیع یا تهدید خبرنگاران، و دشواری تامین هزینههای رسانهها بهویژه رسانههای چاپی.
بیشک با حمایت از تشکلهای صنفی، آموزش مستمر، ارزیابی بیملاحظه خبرنگارنماهایی که صرفا با نگاه اقتصادی وارد این حرفه شدهاند، و ضابطهمند کردن حضور در عرصه خبرنگاری، میتوان وضعیت فعلی را در استان قزوین سامان داد و ارتقا بخشید. بیتردید زمانی حرمت امامزاده حفظ میشود که متولیان آن، خود بیش از دیگران به حفظ حرمت و جایگاهش مقید باشند.
خبرنگار باید از چنان شخصیت، وجاهت، توانمندی، تخصص، نجابت، هوش و استعداد برخوردار باشد که نگاه جامعه هدف ـ اعم از مسئولان و مردم ـ به او همراه با احترام، تکریم و حتی حسرت باشد؛ نه اینکه رفتارهای سطحی، متملقانه و سوداگرانه برخی، جایگاه رفیع خبرنگاران واقعی را در ذهن و اندیشه مسئولان تخریب کند.
وظیفه خبرنگار مطالبهگری، پرسشگری، پیگیری، به چالش کشیدن، راستیآزمایی و بیان حقیقت است. اما این وظیفه زمانی درست انجام میشود که ما به عنوان خبرنگار در بیان، یادداشت، تحلیل و خبر، امانتداری، انصاف، عدالت، و چارچوبهای اخلاقی و حرفهای رعایت شود؛ در برابر تطمیع و تهدید مقاومت کنیم؛ به تیتر فروشی تن ندهیم؛ و تنها زمانی که منافع شخصیمان در خطر است، قلم بهدست نگیریم. در این صورت، رسالت خود را انجام دادهایم و ارتقای منزلت خبرنگاران را شاهد خواهیم بود.
تضارب آراء در میان همه اصناف امری طبیعی و غیرقابل انکار است، اما شایسته نیست که وقتی خبرنگاران همگان را به گفتوگو و پرهیز از حاشیه دعوت میکنند، خود در برقراری گفتوگو با یکدیگر ناتوان باشند و مسائل داخلی صنف را به رسانهها بکشانند. رسانهای شدن این مسائل نهتنها دستاوردی ندارد، بلکه با پررنگ شدن حاشیهها، توان و انرژی از بین میرود، جایگاه و اعتماد عمومی نسبت به خبرنگاران تضعیف میشود و اثرگذاری رسانهها در سایر موضوعات کاهش مییابد. در واقع، دامن زدن به حاشیهها، مانند بریدن شاخهای است که بر روی آن نشستهایم.
امروز، در شرایطی که خبرنگاران با گسترش فضای مجازی و پدیده «انسان رسانه» روبهرو هستند، ضروری است به جای پرداختن به حاشیههای بیحاصل و موضوعات کمارزش، تمام توان خود را برای افزایش دانش و بهرهگیری از ظرفیتهای جدید متمرکز کنند و تهدیدات فناوری را به حداقل برسانند.
بر اساس تجربه پیشکسوتان، برخورد حرفهای و اخلاقی آنان سبب میشد که مدیران، مشتاق استفاده از ظرفیت خبرنگاران به عنوان مشاوران امین برای پیشبرد اهداف باشند. اما امروز، در بسیاری موارد، برخی مدیران نه تمایلی به استفاده از این ظرفیت دارند و نه انگیزهای، و نگاه آنها به خبرنگار صرفا ابزاری یا در حد روابط عمومی تقلیل یافته است؛ نتیجه این وضعیت، پررنگ شدن نقش خبرنگارنماهاست.
بنابراین، «روز خبرنگار» علاوه بر پاسداشت این قشر، میتواند روز تصمیمگیری برای اصلاح روشها و رفتارها، بازگشت به دوران طلایی رسانهها، و احیای جایگاه خبرنگاران استان در افکار عمومی و نزد مدیران باشد؛ همچنین فرصتی برای بازیابی مرجعیت و نقش هدایتگری افکار عمومی.
سخن پایانی اینکه؛ خبرنگار دو انتظار اصلی از حاکمیت و جامعه دارد: اول؛ امنیت اقتصادی که با شغل پایدار، درآمد ثابت، بیمه، مسکن و تسهیلات ارزانقیمت محقق میشود. دوم؛ امنیت سیاسی که با آزادی بیان، نقدپذیری و سعه صدر مسئولان، گوش شنوا داشتن، موقتی بودن پستها و وجود صنف قوی برای حمایت از خبرنگاران فراهم میگردد.
از اینرو، ضروری است خانه مطبوعات به عنوان نهاد صنفی، و ادارات مرتبط با حوزه رسانه، بلافاصله پس از هفته خبرنگار، نشستهای تخصصی را با حضور پیشکسوتان و کارشناسان، در فضایی صمیمی اما شفاف، برای شناسایی و بررسی نقاط ضعف و قوت رسانهها و خبرنگاران برگزار کنند؛ تا زمینه تحقق دو خواسته اصلی، و رشد کمی همراه با ارتقای کیفی رسانهها، افزایش دانش فعالان فعلی، و تربیت نسلی حرفهای فراهم شود.
