سال گوسفند!

وحید حاج سعیدی ـ روزنامه نگار

افزایش قیمت گوشت قرمز در سال‌های اخیر در حالی به یک چالش جدی تبدیل شده است که کشور ما از نظر زیر ساخت های پرورش دام و دامپروری، دارای شرایط مطلوبی است.

اما هر ساله سوء مدیریت، صادرات بی رویه، نوسان نرخ ارز، نوسان قیمتی برخی کالاها و نهاده‌های دامی، تاخیر در حمل و نقل به دلیل شرایط آب و هوایی، سخت شدن نگهداری دام با سرد یا گرم شدن هوا و خشکی مراتع و از همه مهم‌تر سودجویی برخی دلال‌ها باعث می‌شود، نرخ گوشت قرمز به ویژه گوسفند با افزایش شدید همراه شود.

این در حالی است که با برنامه‌ریزی و مدیریت هدفمند منابع، نه تنها می‌توان قیمت گوشت قرمز را در بازار کنترل کرد و سفره مردم را غنی‌تر ساخت، بلکه می‌توان از این فرصت بهره‌مند شد و به صادرات این محصول نیز اندیشید.

استرالیا با وجود اینکه آمار تولید دام سبک آن نزدیک به ایران است اما بیشترین تولید و ارزش افزوده صادراتی را از این محل دارد؛ به طوری که سالانه حدود ۲ میلیون راس دام سبک را به کشورهای هدف صادر می‌کند اما ایران برای تامین بازار داخلی خود ناگزیر به واردات است!

امروزه تقریبا در همه استان‌های کشور پرورش دام به ویژه گوسفند صورت می‌گیرد. اما علمی و صنعتی نبودن دامپروی در اکثر استان‌های کشور باعث شده تا این کسب و کار با چالش‌های زیادی همراه شود که افزایش قیمت برای مصرف‌کننده اولین چالش و ورشکستگی دامداران، آخرین چالش این حوزه محسوب می‌شود!

بی‌تردید داشتن نگاه علمی و استفاده از تجارب سایر کشورها، اولین گام در جهت مرتفع ساختن این مشکل است. اصلاح نژاد دام‌های موجود با بهره‌گیری از برنامه‌های دقیق ژنتیکی و تلقیح مصنوعی می‌تواند به پرورش دام‌هایی قوی‌تر و با ضریب تبدیل غذایی بهتر، رشد سریع‌تر و مقاومت بیشتر نسبت به بیماری‌ها منجر شود.

در طرف مقابل بهبود کیفیت علوفه و تغذیه از طریق توسعه کشت گیاهان علوفه‌ای مقاوم به خشکی، استفاده از مکمل‌های پروتئینی و معدنی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در فرآوری خوراک نیز نقش موثری در افزایش بهره‌وری دارد.

گذار از دامپروری سنتی به صنعتی نیز به عنوان یک چاره اساسی، می‌تواند در رشد این صنعت موثر باشد. توسعه دامداری‌های صنعتی و نیمه‌صنعتی با رعایت اصول بهداشت و مدیریت صحیح، جایگزینی سیستم‌های سنتی و کم‌بازده با روش‌های مدرن و از همه مهم‌تر آموزش دامداران در زمینه حفظ منابع طبیعی، بهداشت، تغذیه و اصلاح نژاد از مواردی هستند که زمینه افزایش تولید و حتی صادرات دام را فراهم می‌سازند.

در این مسیر حمایت‌های دولتی در قالب ارائه تسهیلات مالی، بیمه دام، ایجاد شبکه‌های توزیع علوفه و نهاده با قیمت مناسب، و کنترل واردات و صادرات بی‌رویه نیز از عوامل کلیدی تقویت ظرفیت تولید داخلی محسوب می‌شوند.

اما به خاطر داشته باشیم توسعه دامداری صنعتی به معنای تعطیلی دامپروری سنتی نیست. توجه به حفظ و توسعه مراتع طبیعی، مدیریت چرا و جلوگیری از فرسایش خاک و تخریب منابع طبیعی می‌تواند زمینه‌ساز توسعه سنتی این صنعت نیز باشد تا پایداری تولید در بلندمدت و شرایط اقلیمی گوناگون به ویژه محیط زندگی عشایر حفظ شود.

به همین اعتبار پیشنهاد می‌شود همه ساله در وزارتخانه جهاد کشاورزی کارگروهی راه‌اندازی شود تا با نامگذاری سال‌های مختلف روی محصولات و مقولات مرتبط به این نهاد، شرایط توسعه و بهره‌وری بیشتر در خصوص آن مقوله خاص در همه استان‌های کشور و در تراز ملی فراهم شود.

به عنوان مثال در «سال گوسفند» با بهره‌گیری از پژوهش‌های دانشگاهی، آموزش‌های پایه و تخصصی، همکاری بخش خصوصی و دولتی، توسعه سردخانه‌ها، کارخانجات تولید خوراک دام و در نهایت توسعه زیرساخت‌های بازاریابی صادرات، می‌توان به شکل قابل توجهی میزان تولید گوشت قرمز را افزایش داده و کشور را به سمت خودکفایی در این بخش سوق دهیم.