زنان روستایی؛ ستون‌های پنهان توسعه و صدای خاموش سرزمین

حدیث باقری، دهیار روستای زناسوج

۱۵ اکتبر، روز جهانی زنان روستایی، تنها یک تاریخ در تقویم نیست؛ یادآور زنانی است که ریشه در خاک دارند و با دستان خود، آینده را می‌کارند. آنان حافظان زمین، نگهبانان خانواده و سازندگان واقعی زندگی در دورترین نقاط این سرزمین‌اند.

در سال‌هایی که به‌عنوان دهیار و تسهیلگر اجتماعی در روستای خودم و روستاهای منطقه‌ی الموت فعالیت کرده‌ام، بارها دیده‌ام که چگونه زنان با صبر، اراده و خلاقیت، زندگی را از نو می‌سازند. زنانی که صبح پیش از طلوع آفتاب بیدار می‌شوند، در مزرعه و خانه تلاش می‌کنند، نان می‌پزند، محصول برداشت می‌کنند و در عین حال، با امید، لبخند و مهربانی، چراغ خانه و جامعه را روشن نگه می‌دارند.

با این همه، هنوز نام و نقش زنان روستایی در بسیاری از برنامه‌های توسعه‌ای کمرنگ است. در جلسات، طرح‌ها و سیاست‌گذاری‌ها، صدای آن‌ها کمتر شنیده می‌شود؛ در حالی که تجربه نشان داده هر جا زنان در تصمیم‌گیری حضور دارند، تعادل، عدالت و پایداری بیشتری ایجاد می‌شود. توسعه‌ی واقعی از دل مشارکت زاده می‌شود و زنان روستایی باید در این مسیر، نه در حاشیه، بلکه در متن قرار گیرند.

برای دیده شدن و تقویت نقش زنان روستایی، گام‌های مشخصی نیاز است:

1ـ آموزش و مهارت‌آفرینی هدفمند: زنان باید فرصت یادگیری مهارت‌های مدیریتی، دیجیتال و اقتصادی داشته باشند. امروز بازارهای آنلاین می‌توانند دریچه‌ای تازه برای محصولات محلی باشند؛ از صنایع‌دستی گرفته تا فرآورده‌های کشاورزی.

2ـ اعتماد به مدیریت زنان در سطوح محلی: حضور زنان در شوراهای اسلامی، دهیاری‌ها و تعاونی‌ها، نه فقط نماد عدالت جنسیتی است، بلکه کیفیت تصمیم‌گیری‌های اجتماعی و اقتصادی را بالا می‌برد.

3ـ حمایت از کارآفرینی‌های محلی: زنان روستایی، با سرمایه‌های کوچک و ایده‌های بزرگ، می‌توانند چرخ اقتصاد محلی را به حرکت درآورند. باید برایشان تسهیلات واقعی، بازار فروش پایدار و شبکه‌های حمایتی ایجاد شود.

4ـ روایت‌سازی و حضور در رسانه‌ها: هنوز هم تصویر غالب از زن روستایی در رسانه، تصویری محدود و یک‌بعدی است. باید از زنانی بگوییم که توانسته‌اند از دل سختی‌ها، فرصت بسازند؛ زنانی که کسب‌وکار ایجاد کرده‌اند، گروه‌های تولیدی تشکیل داده‌اند و محیط‌زیست و فرهنگ بومی‌شان را زنده نگه داشته‌اند.

در منطقه‌ الموت، بارها شاهد بوده‌ام که چگونه یک زن با ایده‌ای ساده اما پرشور، توانسته مسیر یک روستا را تغییر دهد؛ از تولید لبنیات و عسل محلی تا راه‌اندازی اقامتگاه‌های بوم‌گردی و احیای صنایع‌دستی فراموش‌شده. این زنان، مدیران واقعی توسعه‌ی روستایی‌اند، حتی اگر نامشان در هیچ گزارش رسمی نیامده باشد.

توانمندسازی زنان روستایی فقط یک سیاست اجتماعی نیست؛ ضرورتی برای آینده‌ی پایدار کشور است. امنیت غذایی، حفظ منابع طبیعی و تداوم حیات روستاها بدون مشارکت زنان ممکن نیست. آنان حافظان زمین‌اند، نه به‌عنوان کارگرانی بی‌نام، بلکه به‌عنوان صاحبان اندیشه، تجربه و عشق به زندگی.

روز جهانی زنان روستایی فرصتی است تا همه‌ ما، مسئولان و مردم، دوباره بیندیشیم: اگر قرار است روستا زنده بماند، باید زنانش در مرکز توسعه قرار گیرند. باید صدایشان شنیده شود، نیازهایشان جدی گرفته شود و دست‌هایشان که بذر امید را در خاک می‌کارند، پشتیبانی گردد.

من به ‌عنوان زنی از دل روستا، باور دارم که اگر به زنان روستایی اعتماد کنیم، اگر از آن‌ها بخواهیم شریک تصمیم‌سازی باشند، آینده‌ی روستاهای ایران روشن‌تر، پویاتر و پایدارتر خواهد بود.

چرا که توسعه، نه در شهرهای بزرگ، بلکه از همان کوچه‌های خاکی روستا آغاز می‌شود؛ جایی که زنان، با همه‌ی سادگی و صبوری‌شان، جهان را از نو می‌سازند.

در پایان، این روز را به همه‌ی زنان روستایی ایران، به‌ویژه زنان پرتلاش قزوین و منطقه الموت، تبریک می‌گویم؛ زنانی که هر روز، بی‌صدا اما مؤثر، به این سرزمین جان می‌دهند.

بیایید صدایشان را بشنویم، دست‌هایشان را بفشاریم و در کنارشان بایستیم، چرا که آینده‌ ایران، از همین دستان گِلی و دل‌های سبز آغاز می‌شود.