روایت پیروزی در میانه خاکستر و کلمات

حسین علیجانی

دوازده روز جنگ، دوازده شب بیداری.

جنگی نه شبیه آن‌چه تاریخ‌نویسان نظامی می‌نویسند، بلکه شبیه آن‌چه مردم در جان خود حس می‌کنند؛ در نگاه مادران نگران، در سکوت نسل‌هایی که به صفحه‌های تلفن همراه خیره مانده بودند، و در زبانی که میان «دفاع مشروع» و «جنگ تمام‌عیار» سرگردان بود.

ایران و رژیم اشغالگر، دو بازیگر محوری منطقه، درگیر یک نبرد مستقیم شدند. آن‌چه پیش‌تر در میدان نیابتی، سایبری یا بیانیه‌های تهدیدآمیز جریان داشت، این‌بار به عرصه‌ حقیقی جنگ کشیده شد.

اما اکنون، با فروکش کردن آتش‌ها، پرسش اصلی این است؛

چه کسی واقعا پیروز شد؟

از منظر صرف نظامی، شاید بتوان دستاوردها را بر پایه تعداد موشک‌ها، دقت سامانه‌های پدافندی یا میزان خسارت‌ها سنجید. اما پیروزی‌های بزرگ، در آمار باقی نمی‌مانند. پیروزی در لایه‌ای بالاتر اتفاق می‌افتد.

در بازسازی اعتماد عمومی، در تثبیت مشروعیت سیاسی، در تقویت سرمایه اجتماعی و در جایگاه تازه‌ای که ملت‌ها برای خود در آینه جهانی می‌بینند.

در این میدان، ایران یک پیروزی راهبردی و تمدنی به دست آورد؛ نه به‌خاطر ویرانی دشمن، بلکه به دلیل ایستادگی در موضع خود، حفظ انسجام ملی، و آن‌چه مهم‌تر است؛ بازآفرینی دوباره امید عمومی.

در حالی‌که بسیاری نگران فرسایش سرمایه اجتماعی ایران در سال‌های اخیر بودند، جنگ دوازده‌روزه بی‌آن‌که خواسته باشیم، نشان داد که مردم ایران هنوز دل در گرو سرنوشت سرزمین‌شان دارند؛ هنوز به هنگام خطر، مرز نمی‌شناسند؛ هنوز به گفت‌وگو  باور دارند.

جنگ، البته پرهزینه بود. اما آن‌چه به‌دست آمد، سرمایه‌ای بزرگ‌تر بود؛ اعتماد دوباره مردم به خود، به کشور، به آینده.

و شاید برای نخستین‌بار پس از سال‌ها، مذاکره نه نشانه ضعف، که استمرار پیروزی تعبیر شد.

زبان ایران در میدان جنگ، زبان بازدارندگی بود؛ و در پایان آن، زبان گفت‌وگو، زبان خرد.

از سوی دیگر، اسرائیل اگرچه همچنان از حمایت‌های پرقدرت جهانی بهره‌مند است، اما روایتش ترک خورده است.

چهره‌ای که پیش‌تر قربانی همیشگی منطقه به نظر می‌رسید، اکنون در آینه جهانی با پرسش‌هایی بنیادین روبه‌روست؛ مشروعیت؟ حقانیت؟ و آینده؟

جنگ تمام نشده است. نه در خاک، نه در ذهن‌ها.

اما آن‌چه اکنون آغاز شده، مرحله دشوار اما سرنوشت‌ساز «پساجنگ» است؛ دوره‌ای که در آن پیروزی‌های واقعی شکل می‌گیرند یا از دست می‌روند. ایران اگر بخواهد این سرمایه اجتماعی و دستاورد دیپلماتیک را تثبیت کند، باید هم در درون، گفت‌وگو را جان تازه‌ای بخشد و هم در بیرون، زبان صلح و اقتدار را توأمان به کار گیرد.

و مهم‌تر از همه، نباید فراموش کرد،

ایران نه برای گروهی، نه برای جناحی، که برای همه ایرانیان است.

و این سرمایه، اگر حفظ شود، پیروزی دوازده‌روزه را به نقطه‌ای تعیین‌کننده در تاریخ معاصر بدل خواهد کرد.