درباره علت آلودگی هوا، آدرس اشتباه میدهند
- شناسه خبر: 72776
- تاریخ و زمان ارسال: 11 آذر 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
نفیسه کلهر
مهندس مهدی خطیبی: فرش قرمز برای خودروهای آلاینده! پهن شده است ولی علت آلودگی هوا را به نیروگاه ربط میدهند
مهندس مهدی خطیبی، مدیر انجمن دوستداران دوچرخه قزوین، در گفتوگو با خبرنگار روزنامه ولایت، با انتقاد از رویکرد دستگاههای مسئول نسبت به مساله آلودگی هوا، تأکید کرد که نقش خودروها عمداً در تحلیلهای رسمی نادیده گرفته میشود و همواره تلاش میشود نیروگاهها به عنوان عامل اصلی آلودگی معرفی شوند.
او گفت: چندین سال است در انجمن دوستداران دوچرخه تلاش میکنیم توضیح دهیم که در بحث آلودگی هوا، سعی میشود نقش نیروگاهها پررنگ شود. در حالی که طبق مصاحبه اخیر رئیس نیروگاه شهید رجایی قزوین با روزنامه ولایت، فقط ۷ درصد ذرات آلاینده 5/2 میکرونی از نیروگاهها تولید میشود درحالی که تولید ۸۰ درصد این ذرات توسط خودروها صورت میگیرد. حتی شاهدیم در شهر بزرگی مثل تهران هم آلودگی زیادی را مشاهده میکنیم در حالی که نیروگاهی در اطراف آن وجود ندارد و آلودگی تهران تماما به خاطر تردد خودروهاست.
خطیبی با اشاره به اینکه نیروگاه از دهه هفتاد و بیش از ۳۴ سال است که فعالیت دارد و در مقاطعی مازوتسوزی نیز داشته است، افزود: اگر نیروگاه تنها عامل اصلی آلودگی هوا بود، باید میزان آلودگی نیز ثابت میماند. اما چرا آلودگی هوا هر سال بیشتر شده؟ شهرهایی مانند تاکستان و بوئینزهرا که از نیروگاه دور هستند چرا آلودهاند؟ پس نقش نیروگاه تا این حد که گفته میشود پررنگ نیست.
خودرو؛ عامل مغفولمانده آلودگی هوا
به گفته خطیبی، افزایش تردد خودروها، اتوبانهایی که از نزدیکی شهرها عبور میکنند، مصرف بالای بنزین و تولید سوخت بیکیفیت، دلایل اصلی افزایش آلودگی هستند.
او با اشاره به افزایش مصرف سوخت گفت: به دلیل افزایش قیمت جهانی بنزین و ناتوانی دولت در خرید بنزین ـ که اکنون هر لیتر آن حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان است ـ دولت اقدام به تولید بنزین کرده، اما این بنزین مرغوب نیست و موجب آلودگی هوا میشود.
از طرفی مصرف خودرو در ایران زیاد است؛ مثلا با آنکه در ایران تعداد خودرو نسبت به اروپا کمتر است، اما استفاده از خودرو در ایران بسیار بیشتر است، چون بنزین ارزان است. این، عامل اصلی آلودگی هواست و هیچکدام از سازمانها، نه محیط زیست و نه شورای حمل و نقل استان، پژوهش دقیقی در این باره انجام ندادهاند.
وارونگی هوا در زمستان و نقش کیفیت پایین بنزین
مدیر انجمن دوستداران دوچرخه با تاکید بر اینکه زمستانها هوای سرد و وارونگی، آلودگی ناشی از خودروها را تشدید میکند، گفت: نامرغوب بودن بنزین و افزایش تعداد خودروها در سالهای اخیر، همراه با اضمحلال تدریجی باغستان سنتی به عنوان ریههای تنفسی شهر، شرایط را برای آلودگی آماده کرده است.
این وضع در تمام دنیا بوده، اما آنها راهحلهایی مانند کاهش استفاده از خودروی شخصی، توسعه حملونقل عمومی، دوچرخهسواری همگانی و برقیسازی ناوگان عمومی را اجرا کردهاند تا از میزان آلودگی بکاهند، اما در کشور ما تدبیر جدی اندیشیده نمیشود یا تدابیر در قالب طرحهای نیمهکاره رها میشوند.
ضرورت اصلاح نظام عوارض خودرو
خطیبی با اشاره به اینکه مصرف سوخت خودروهای فرسوده بسیار بالاست، ادامه داد: برخی خودروها ۱۶، ۱۷ و حتی شنیده شده بعضی خودروها هم هستند که تا ۲۴ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر مصرف میکنند و این یک فاجعه برای محیط زیست است.
راه حل هم در این است که دولت عوارض سالیانه بیشتری از خودروهای مستهلک بگیرد، اما میبینیم نه تنها عوارض برای خودروهای آلاینده بیشتر نیست! بلکه حتی خودروهای قدیمی عوارض کمتری میپردازند چون معیار محاسبه، ارزش ریالی خودروست، نه میزان مصرف سوخت و آلایندگی آن.
او افزود: در حالی که در کشورهای پیشرفته، خودروهای مستهلک که مصرف سوخت بالایی دارند، عوارض بسیار سنگینی میپردازند تا نگهداری آنها صرفه اقتصادی نداشته باشد. اما در ایران، خودروهای قدیمی مانند پیکان دهه پنجاه همچنان تردد میکنند و عوارض ناچیزی میپردازند. در ایران عوارض خودرو بر اساس ارزش خودرو تعیین میشود، نه میزان آلایندگی. خودرویی که سالی ۱۰ کیلومتر تردد دارد با خودرویی که ۱۰۰۰ کیلومتر تردد میکند عوارض یکسان میدهد. این موضوع باید اصلاح شود.
توقف طرحهای دوچرخه و بیآرتی در شورای ششم
خطیبی سابقه اجرای پروژههای حملونقل پاک در قزوین را چنین تشریح کرد: در معاونت قبلی شهرداری، طرح بیآرتی در مسیرهای دانشگاه بینالملل تا سبزه میدان و میدان مینودر تا دروازه رشت تصویب شده بود. مسیرهای دوچرخه هم تا حد زیادی ایجاد شد. اما در دوره بعدی، این طرحها متوقف شد و پلسازی و خیابانکشی از دل باغستان جای آن را گرفت. در شورای ششم، نه تنها بیآرتی اجرا نشد، بلکه زیرساخت مسیرهای دوچرخه هم متوقف و برخی مسیرها برچیده شد. در واقع با احداث مسیرهای خودرو و ارائه طرحهای تخریب بافت سنتی به خاطر ایجاد مسیر خودرویی، فرش قرمز برای خودروهای پرمصرف و آلاینده پهن شد.
انتقاد از حذف پارکومتر و رواج پارک دوبله
او ادامه داد: مشکل دیگری که به ترافیک و آلودگی دامن زد، لغو پارکومتر و حذف پارکبان بود که باعث شد حاکمیت خودروهای متخلف در خیابانها رواج پیدا کند. اکنون در خیابانهای اصلی حتی دو ردیف ماشین پارک میشود و برخی مجبورند در ردیف سوم توقف کنند که موجب ترافیک و تصادف میشود. شهرداری باید از منافع همه مردم حفاظت کند، نه اینکه برخی مغازهداران از صبح تا شب خودروشان را جلوی مغازه پارک کنند بدون پرداخت هزینه و به ترافیک دامن بزنند.
خطیبی به تجربه ایجاد محدودیت برای ورود خودرو در خیام جنوبی به عنوان نمونههای موفق کوتاهمدت که نادیده گرفته شدند، اشاره و اظهار کرد: زمانی که ورود خودرو از چهارراه شهرداری تا سهراه خیام ممنوع شده بود، بسیاری از مغازهداران از دوچرخه استفاده کردند و در همان مدت کوتاه باعث شد تعداد زیادی دوچرخه بخرند؛ اما این طرحهای موفق خیلی زود برچیده شدند.
عدم استقبال شورای شهر از طرح دوچرخه همگانی
لزوم ورود شورای حملونقل استان
شرکت دوچرخههای بیدود برای اجرای طرح و انعقاد قرارداد در قزوین آماده بود، حتی اعضای شورا از کارخانه تولید دوچرخه در شهرک کاسپین بازدید کردند، اما طرحی که میتوانست از آلودگی این روزهای شهر جلوگیری کند، عملیاتی نشد.
خطیبی با انتقاد از بیتوجهی مسئولان استان گفت: شورای حملونقل استان و معاونت عمرانی استانداری باید فورا ورود کنند. قزوین طرح جامع حملونقل دارد و این موارد در آن ذکر شده و توسط وزارت کشور ابلاغ شده، ولی اجرا نمیشود. جالب است که یکی از اعضای شورا گفته بودجه کافی برای اجرای طرحهای جامع حمل و نقل پاک نداریم. اما باید پرسید چطور برای خیابانکشیهای بزرگ، پلسازی در دل باغستان و تخریب بافت شهر بودجه دارند، اما برای حملونقل پاک و ایجاد مسیر دوچرخه ـ که یکدهم این هزینههاست ـ بودجه ندارند؟»
خطیبی با اشاره به قرار گرفتن اتوبان در شمال شهر گفت: باد غالب شهر از شمال به جنوب است و با ازدحام خودرو در شمال، آلودگی مستقیما وارد شهر میشود. باغستان ضلع شمال شهر هم کاملا از بین رفته و نبود پوشش گیاهی در این منطقه این مشکل را حل نمیکند و این معضل وجود اتوبان(آزادراه) در شمال شهر در محمدیه و آبیک هم وجود دارد.
چه کسی مسئول است؟
مدیر گروه دوستداران دوچرخه قزوین در پایان خاطرنشان کرد: اکنون باید پرسید چه کسی مسئول آلودگی هواست؟ طبق قانون هوای پاک مسئولیت نظارت بر اجرای این قانون بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است.
آییننامه فنی این قانون باید توسط این سازمان تهیه میشد و در موارد اضطراری این سازمان باید با وزارت کشور همکاری کند.
طبق ماده ۱۸ قانون هوای پاک، وزارت نفت باید سه سال پس از تصویب این قانون کیفیت بنزین و مواد سوخت را به حد استاندارد لازم میرساند.
نماینده وزارت کشور در استانها، استانداری و شهرداری هستند که باید در مواقع اضطرار از حرکت ماشینها جلوگیری کنند و یا حداقل با اجرای طرحهایی مثل زوج و فرد شرایط را برای رفت و آمد ماشینها سخت کنند تا آلودگی کم شود.
به گفته خطیبی در تاریخ ۲۵ تیر ۹۶ آخرین اصلاحات در قانون هوای پاک صورت گرفته و وزارت نفت موظف بوده ظرف سه سال کیفیت نفت، گاز و بنزین را بهبود میبخشیده، اما به نظر نمیرسد این کار صورت گرفته باشد.
بنابراین حالا باید تمهیدات دیگری به وجود بیاید مثل طرحهایی که در تهران اجرا شده از قبیل زوج و فرد که بهتر از تعطیلی ادارات و مدارس و دانشگاهها است؛ چراکه عامل اصلی آلودگی هوا تردد خودروها است که باید به آن رسیدگی شود، اگر طرحهای حملونقل عمومی و پاک اجرا نشود، آلودگی هوا همچنان ادامه خواهد داشت.
