انواع زبان بدن و ارتباط غیرکلامی
- شناسه خبر: 58988
- تاریخ و زمان ارسال: 28 اردیبهشت 1404 ساعت 07:30
- بازدید :
جمیله مجابی ـ کارشناس ارشد روانشناسی
انواع متفاوتی از ارتباط غیرکلامی یا زبان بدن عبارتند از:
حالات چهره: چهره انسان بسیار رساست و قادر است احساسات بیشماری را بدون گفتن یک کلمه منتقل کند. برخلاف برخی از اشکال، ارتباط غیرکلامی حالات چهره، جهانی است. حالات چهره برای ابراز شادی، غم، خشم، تعجب، ترس و انزجار در همه فرهنگ ها یکسان است.
حرکت و وضعیت بدن: در نظر بگیرید که چگونه ادراکات شما از افراد، تحت تاثیر نحوه نشستن، راه رفتن، ایستادن یا حالت سرشان قرار میگیرد. نحوه راه رفتن و حرکت کردن شما اطلاعات باارزشی را به دنیای اطرافتان منتقل میکند. این نوع ارتباط غیرکلامی شامل وضعیت بدنی، میزان صبر وتحمل، طرز ایستادن و دقیق بودن شماست.
ژستها در تار و پود زندگی روزمره ما تنیده شدهاند. ممکن است هنگام بحث و گفتوگو یا صحبت کردن دستان خود را تکان داده یا اشاره کرده و اغلب با حرکات بدن و بدون فکر کردن مقصود خود را بیان کنید. اگرچه، معنای برخی از حرکات در فرهنگهای مختلف بسیار متفاوت است. در حالی که علامت OK به عنوان مثال، معمولا پیام مثبتی را در کشورهای انگلیسی زبان منتقل میکند ولی در کشورهایی مانند آلمان، روسیه و برزیل توهینآمیز تلقی میشود. بنابراین بسیار مهم است که مراقب نحوه استفاده از ژستها باشید تا از تعبیر نادرست جلوگیری کنید.
تماس چشمی: از آنجایی که حس بینایی برای اکثر افراد حسی نافذ است، تماس چشمی یک نوع ارتباط غیرکلامی بسیار مهم به شمار میآید. نوع نگاه شما به یک نفر میتواند چیزهای زیادی از جمله علاقه، محبت، خصومت یا جذابیت را به وی منتقل کند. تماس چشمی همچنین در حفظ جریان گفتوگو و سنجش علاقه و پاسخ طرف مقابل مهم است.
لمس کردن: ما از طریق لمس کردن ارتباط زیادی برقرار میکنیم. مثلا به پیامهای بسیار متفاوتی که از طریق یک دست دادن سرد، در آغوش گرفتن گرم، نوازش سر یا گرفتن کنترل بازو ارسال میشود، فکر کنید.
فضای اطراف: آیا تا به حال در حین مکالمه به این علت که طرف مقابل خیلی نزدیک شما ایستاده احساس معذب بودن کردهاید همه ما به فضای شخصی فیزیکی نیاز داریم، اگرچه این نیاز بسته به فرهنگ، موقعیت و نزدیکی رابطه متفاوت است. شما میتوانید از فضای فیزیکی برای برقراری ارتباط بسیاری از پیامهای غیرکلامی مختلف، از جمله سیگنالهای صمیمیت و محبت، پرخاشگری یا تسلط استفاده کنید.
صدا: مساله فقط سخن گفتن نیست بلکه، نحوه بیان آن نیز مهم است. وقتی صحبت میکنید، دیگران علاوه بر گوش دادن به کلمات شما، صدای شما را نیز «میخوانند». مواردی که مخاطبان توجه میکنند شامل زمان و سرعت حرف زدن شما، میزان بلند صحبت کردن، لحن صدا و صداهای قابل درک مانند آه یا اَه میباشد. به این فکر کنید که چگونه لحن صدای شما می تواند نشان دهنده طعنه، خشم، محبت یا اعتماد به نفس باشد.
آیا ارتباطات غیرکلامی میتواند ساختگی بوده و وانمود شوند؟
کتابها و وبسایتهای زیادی وجود دارند که راهنماییهایی را در مورد اینکه چگونه از زبان بدن به نفع خود استفاده کنید ارائه میدهند. به عنوان مثال، آنها ممکن است به شما دستورالعملهایی جهت نشستن قاطعانه، خم کردن انگشتان یا نوع دست دادن بدهند که نشان دهنده اطمینان و تسلط بر رفتارتان باشد. اما حقیقت این است که چنین ترفندهایی احتمالا کارساز نیستند (مگر اینکه واقعا احساس اعتماد به نفس و مسئولیت داشته باشید). به این دلیل که شما نمیتوانید تمام سیگنالهایی را که دائما درباره آنچه واقعا فکر کرده و احساس میکنید را کنترل کنید. و هر چه بیشتر تلاش کنید، سیگنالهای شما غیرطبیعیتر میشوند.
با این حال، این بدان معنا نیست که شما کنترلی بر نشانههای غیرکلامی خود ندارید. به عنوان مثال، اگر با صحبتهای کسی مخالف هستید یا از او خوشتان نمیآید، ممکن است از زبان بدن منفی برای رد پیام آن شخص استفاده کنید، مانند دست به سینه ایستادن، اجتناب از تماس چشمی، یا ضربه زدن پا روی زمین. شما مجبور نیستید با آنچه که گفته میشود موافق باشید اما برای برقراری ارتباط موثر و عدم قرار دادن طرف مقابل در حالت تدافعی، میتوانید تلاش آگاهانهای برای جلوگیری از ارسال سیگنالهای منفی انجام دهید ـ با حفظ موضع باز بدن و تلاش واقعی برای درک آنچه که آنها میگویند.
چگونه ارتباط غیرکلامی را بهبود بخشیم؟
ارتباط غیرکلامی یک فرآیند رفت و برگشت سریع است که نیاز به تمرکز کامل شما بر تجربه لحظه به لحظه دارد. اگر دارید برنامهریزی میکنید که بعدا چه میخواهید بگویید، در حال چک کردن تلفن خود هستید یا به چیز دیگری فکر میکنید، تقریبا مطمئن باشید که نشانههای غیرکلامی را از دست داده و به طور کامل ظرافتهای آنچه را که در حال انتقال است، درک نمیکنید.
نکته 1: مدیریت استرس را در لحظه یاد بگیرید.
استرس توانایی شما در برقراری ارتباط را به خطر میاندازد. وقتی استرس دارید، احتمال اینکه رفتار دیگران را نادرست بخوانید، سیگنالهای غیرکلامی گیجکننده یا نامطلوب بفرستید و در الگوهای رفتاری ناسالم قرار بگیرید، بیشتر است. و به یاد داشته باشید: احساسات مسری هستند. اگر شما ناراحت هستید، به احتمال زیاد باعث ناراحتی دیگران میشوید و در نتیجه این عمل وضعیت بد را بدتر می کند.
اگر احساس میکنید تحت فشار استرس هستید، بگذارید کمی وقت بگذرد. قبل از اینکه دوباره وارد مکالمه شوید، یک لحظه آرام شوید. هنگامی که تعادل عاطفی خود را به دست آوردید، احساس آمادگی بهتری برای مقابله با موقعیت به شیوهای مثبت خواهید داشت.
سریعترین و مطمئنترین راه برای آرام کردن خود و مدیریت استرس در لحظه این است که از حواس خود استفاده کنید ـ آنچه میبینید، میشنوید، بو میکنید، میچشید و لمس میکنید ـ یا یک حرکت آرامش بخش انجام دهید. مثلا میتوانید، به عکس کودک یا حیوان خانگی خود نگاه کنید، یا یک عطر مورد علاقه خود را استشمام کنید همینطور به یک قطعه موسیقی خاص گوش داده یا توپ استرس را فشار دهید مثلا میتوانید به سرعت استراحت کرده و دوباره تمرکز کنید. از آنجایی که هر کسی به طور متفاوتی به این مساله پاسخ میدهد، ممکن است لازم باشد برای یافتن تجربه حسی که بهترین تاثیر را بر روی شما دارد، آزمایش کنید.
نکته 2: آگاهی عاطفی خود را توسعه دهید.
برای ارسال نشانههای غیرکلامی دقیق، باید از احساسات خود و نحوه تاثیر آنها بر شما آگاه باشید. همچنین باید بتوانید احساسات دیگران و پیامهای واقعی مخفی در سیگنالهای ارسالی، را تشخیص دهید. اینجاست که آگاهی عاطفی وارد میشود.
نکته 3: زبان بدن را بهتر بخوانید.
هنگامی که تواناییهای خود را برای مدیریت استرس و تشخیص احساسات توسعه دادید، در خواندن سیگنالهای غیرکلامی ارسال شده توسط دیگران بهتر خواهید شد. همچنین مهم است که:
به ناهماهنگیها توجه کنید. ارتباطات غیرکلامی باید آنچه را که گفته میشود تقویت کند. آیا شخص یک چیز میگوید، اما زبان بدن او چیز دیگری را منتقل میکند؟ به عنوان مثال، آیا آنها در حالی که سر خود را به علامت نه تکان میدهند به شما «بله» میگویند؟
به سیگنالهای ارتباطی غیرکلامی به صورت گروهی نگاه کنید. بیش از حد فقط یک حرکت یا نشانه غیرکلامی را تفسیر نکنید همه سیگنالهای غیرکلامی که دریافت میکنید، از تماس چشمی گرفته تا لحن صدا و زبان بدن را در نظر بگیرید. در مجموع، آیا نشانههای غیرکلامی آنها با حرفهایشان سازگار است یا ناسازگار؟
به غرایز خود اعتماد کنید. احساسات درونی خود را نادیده نگیرید. اگر احساس میکنید که شخصی صادق نیست یا به نتیجهای نمیرسید ممکن است به عدم تطابق بین نشانههای کلامی و غیرکلامی پی ببرید.
ارزیابی زبان بدن و سیگنالهای غیرکلامی
تماس چشمی ـ آیا فرد تماس چشمی برقرار میکند؟ اگر چنین است، آیا بیش از حدمشتاقانه است یا مستقیم نگاه میکند؟
حالت چهره – چهره آنها چه چیزی را نشان میدهد؟ آیا مثل نقاب و غیر قابل بیان است یا بیانگر احساسات و مملو از علاقه است؟
لحن صدا ـ آیا صدای فرد گرما، اعتماد به نفس و علاقه را نشان می دهد یا ضعیف است؟
حالت و ژست ـ آیا بدن آنها ریلکس است یا سفت و بیحرکت؟ آیا شانههای آنها کشیده و بلند شدهاند یا در حالت آرامش هستند؟
لمس ـ آیا تماس فیزیکی وجود دارد؟ آیا با شرایط مناسب است؟ آیا به شما احساس ناراحتی میدهد؟
شدت ـ آیا فرد، بیعاطفه، خونسرد و بیعلاقه به نظر میرسد یا بیش از حد ملودراماتیک است؟
زمان و مکان – آیا اطلاعات با جریان آرامی بین شما رد و بدل میشود؟ آیا پاسخهای غیرکلامی خیلی سریع میآیند یا خیلی کند؟
صداها – آیا صداهایی را میشنوید که نشان دهنده علاقه، مراقبت یا نگرانی از طرف شخص است؟
