ازدواج پیچیده‌ترین مراوده اجتماعی

وحید حاج سعیدی

عصر جدید را می‌توان عصر تغییرات و تحولات در بسیاری از مقولات و مناسبات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و حتی علمی نامید. در واقع ساختارشکنی و تنوع یکی از مشخصه‌های بارز زندگی در عصر جدید می‌باشد که این چالش جدید با وجود داشتن آثار و تبعات مثبت از برخی جهات، خود باعث بروز گرفتاری‌ها و مشکلات عدیده نیز شده است.

به عنوان مثال پر رنگ شدن برخی رویکردها و تفکرات نظیر گرایشات ماتریالیستی در جامعه باعث شده است لذت‌جویی به یک اصل اساسی در زندگی افراد بدل شود و بسیاری از کارشناسان و صاحبنظران نیز در برنامه‌ها، نوشته‌ها، سمینارها و … دائم از حال خوب و لذت بردن از زندگی دم می‌زنند و سایر نیازهای اجتماعی و عاطفی نوع بشر را نادیده می‌گیرند. بدون شک لذت‌جویی یک بخش از نیازهای اجتماعی بشر است و اگر فرد تمام تلاش و حواس خود را معطوف کسب لذات دنیوی کند، نه تنها به سر منزل مقصود نخواهد رسید بلکه در این نگرش تنها مسیر پوچ‌گرایی و نیهیلیسم را ریل‌گذاری خواهد کرد.

اما در میان مراودات اجتماعی ازدواج یکی از پیچیده‌ترین تعاملات بشری در همه اعصار و دوران بوده و هست. کارکردهای عاطفی، جنسی، اجتماعی، اخلاقی و روانی ازدواج آن را در زمره یکی از حیاتی‌ترین و اصولی‌ترین مراودات جامعه بشری قرار داده است تا جایی که بسیاری از کارشناسان علوم اجتماعی از ازدواج سالم به عنوان زیر بنای یک جامعه سالم یاد می‌کنند. ازدواج سالم را می‌توان سر منشا بسیاری از تحولات اجتماعی نظیر ازدیاد نسل، خلق خانواده، حمایت مادی و معنوی از همنوع، تکامل فردی و اجتماعی و … قلمداد کرد. در واقع ارتباط جسمانی، تخالف جنسی، پایایی و قرارداد اجتماعی، چهار خصلت اساسی ازدواج محسوب می‌شوند که هر کدام از این موارد نقشی سازنده و اثرگذار در تعاملات جوامع انسانی ایفا می‌کنند. باوجود تفاوت‌های ظاهری در بین ملل و اقوام، مقوله ازدواج و تشکیل خانواده در همه ادیان و فرهنگ‌ها، امری طبیعی و رایج تلقی می‌شود و فصل مشترک همه اقوام و ملیت‌ها به‌شمار می‌رود. در حقیقت بنیان جامعه بر اساس موقعیت و ساختار خانواده‌ها قوام و دوام می‌یابد و اگر خانواده‌ها دارای ساختار بی‌عیب و محکمی باشند، بدون شک گرایش جامعه نیز به سمت هنجاری‌ها و تبری از ناهنجاری‌ها خواهد بود. اولین گام در تشکیل خانواده نیز ازدواج می‌باشد. ازدواج همچنین در تکامل شخصیت فردی و اجتماعی افراد، مسئولیت‌پذیری، بهداشت روانی و کاهش رفتارهای مخرب اجتماعی نقش بسزایی دارد. اما با وجود تعدد کارکردهای مثبت و تاثیرگذار ازدواج، در عصر حاضر به دلیل تغییر نگاه افراد به این مقوله و پررنگ‌تر جلوه دادن بحث لذت‌جویی، ارج و منزلت ازدواج در برخی مواقع از خرید یک دست پوشاک نیز پائین‌تر آمده است و زوجین به آسانی شمردن یک تا ده، آتش جدایی از یکدیگر را باد می‌زنند. چرا که تنوع، اساس و پایه لذت‌جویی است و اگر نگاه فرد به مقوله ازدواج لذت‌جویی صرف باشد، صدای خرد شدن پایه‌های چنین ازدواجی را می‌توان از همان روزهای اول ازدواج شنید!

امید که در دنیای جدید بتوانیم مانع از فروپاشی ساختارها و کارکردهای ازدواج باشیم و همچنان شاهد کارکردهای مثبت عاطفی، جنسی، اجتماعی، اخلاقی و روانی آن در جامعه باشیم.