آنچه باید درباره حساسیت فصلی (تب یونجه) بدانید

ترجمه و تدوین: ا. امیردیوانی

مواد غذایی زیر را زیاد بخورید:

ماهیان پرچرب و سایر مواد غذایی سرشار از اسیدهای چرب امگا ـ 3 به خاطر تاثیر ضدالتهابی آنها.

از مصرف مواد غذایی ذیل بپرهیزید:

ـ عسل‌ها و پوشینه‌ها (کپسول‌ها)ی حاوی گرده زنبور عسل

ـ هر نوع ماده غذایی که در زمره تیره گل آفتابگردان (خانواده مرکب) قرار دارند.

ـ مواد غذایی تخمیر شده یا آنهایی که توام با کپک هستند؛ اگر هاگ‌های قارچ‌ها موجب بروز نشانه‌های بیماری باشند.

تب یونجه، حساسیت فصلی است که بر اثر استنشاق گرده‌ها یا در برخی موارد کپک‌ها پدید می‌آید. در اصطلاح پزشکی به این مرض التهاب حفره داخل بینی ناشی از حساسیت گفته می‌شود ولی تب یونجه نامیدن آن، اسم بی‌مسمایی است.

هرچند علامت‌های بیماری احتمالا در موسم رویش یونجه روی می‌نماید، ولی نه تنها یونجه بلکه تب هم نقشی در این میان ندارند.

پیر گیاه، یکی از شایع‌ترین عوامل ناخوشی است، اما در افراد آسیب‌پذیر، علف و گرده‌های گل نیز سبب عطسه، آبریزش بینی، اشکباری چشمان، احساس خارش و سایر نشانه‌های تب یونجه می‌شوند.

به طور کلی این علایم، بیش از آنکه سخت یا تهدیدآمیز باشند، محرک و حساسیت‌انگیز هستند. به هر روی، این حالت در مورد مبتلایان به نفس تنگی (آسم) صدق نمی‌کند. تب یونجه ممکن است به پیدایش حمله‌های پیاپی و گاه جانسپاری منتهی گردد!

اگرچه مواد غذایی معمولا به بروز تب یونجه ربطی ندارند، لیکن آنهایی که دچار پاره‌ای از انواع حساسیت‌های فصلی می‌باشند، احتمال دارد در پی خوردن مواد غذایی خاص، با نشان‌های مرض مورد بحث روبروی شوند، مثلا گیاهان هم‌خانواده گل آفتابگردان یا گیاهان مرکب دارای پادگن‌ها (آنتی‌ژن‌ها)یی هستند که در برابر اندام‌های تیره امبروزیا، از آن جمله پیرگیاه، واکنش منفی از خود می‌نمایند. به این ترتیب، کسی که گرده گیاه شده، باعث پیدایی نشانه‌های تب یونجه‌اش باشد، احتمال دارد نسبت به انواع متعدد گیاهان دارویی و گیاهان موجود در خانواده‌ی گل آفتابگردان حساس می‌شود.

امکان دارد آلاینده‌ها پاگردهای موجود در شماری از مواد غذایی هم به پیدایش نشانه‌های تب یونجه بیانجامد. این مورد بویژه درباره عسل و پوشینه‌ها (کپسول‌های) گرده زنبور عسل که گونه‌ای مکمل غذایی و درمانگر طبیعی هستند و در فروشگاه‌های مواد غذایی سالم به فروش می‌رسد، صادق باشد.

هیچ برنامه‌ی غذایی منحصر به فردی نیست که علامت‌های تب یونجه را بکاهد با وجود این برخی گزارش‌های اخیر حکایت از آن دارند که خوردن ماهی‌های چرب و دیگر مواد غذایی سرشار از اسیدهای چرب امگا ـ 3 چه بسا آماس به وجود آمده را که بخشی از واکنش حساسیت‌زا شمرده می‌گردند، بکاهد. به منظور تایید این موضوع، پژوهش‌های فزون‌تری ضرورت دارد؛ در ضمن مصرف ماهی همچنان جزو مهمی از برنامه‌های متنوع و متعادل را تشکیل می‌دهد.

کپک، عامل بیماری حساسیت (آلرژی)

در شماری از افراد، حساسیت‌های فصلی به جای (یا افزون‌بر) گرده بر اثر هاگ‌های کپک ایجاد می‌گردد. نوعا اینان وقتی که هوا سرد و مرطوب است، از عود علامت‌های تب یونجه که بر طبق معمول در بهار آغاز شده، در خلال تابستان قدری ملایم گشته و آنگاه طی فصل پاییز بارانی وخیم‌تر می‌شود، رنجور می‌گردند. با آنکه بسیاری از هاگ‌ها در فضای باز قرار دارند، لیکن بعضی از آنها در فضای تاریک، نقاط داخلی مرطوب به خصوص در زیرزمین، دوش‌های حمام، سینی‌های یخچال، دستگاه‌های تهویه هوا و سطل‌های زباله رشد می‌کنند عموما نشانه‌ها بعد از استنشاق ها‌گ‌ها رخ می‌دهند لیکن در عده‌ای خوردن مواد غذایی و نوشابه‌هایی که کپک را در خود جای می‌دهند نیز به برگشت مرض منجر می‌گردند. باید از مصرف مواد غذایی زیر خودداری ورزید:

نوشابه‌های الکلی، به ویژه آبجو، شراب و سایر نوشابه‌هایی که با فراید تبخیر عمل می‌آیند.

نان‌ها، که به وسیله‌ی مقدار زیادی خمیر ترش یا انواع خمیر مایه‌ها پخته می‌شود.

پنیرها،

میوه‌های خشک،

قارچ‌ها،

گوشت و ماهی فراوری شده،

کلم ترش،

چاشنی‌ (س)،

سرکه و فرآورده‌هایی که با آن درست می‌شوند مانند چاشنی‌ها (سس‌ها)ی سالاد، مایونز، چاشنی (سس) گوجه فرنگی و ترشی‌ها.

خانواده گیاه گل آفتابگردان

به افرادی که با تب یونجه ناشی از پیرگیاه دست به گریبان‌اند، توصیه می‌شود از خوردن مواد گیاهان و مواد غذایی زیر دوری گزینند.

کنگر فرنگی

بابونه( که به صورت گیاهی و دارویی مصرف می‌گردد)

کاسنی وحشی (کاسنی تلخ)

گل قاصدک (قاصدک)

کاسنی فرنگی (آندیو)

کاسنی فرنگی (آندیو) پهن برگ

سیب‌زمینی ترشی

صدف گیاهی (شنگ)

گلرنگ (کافیشه) (که در بسیاری از روغن‌های نباتی و کره‌های گیاهی استفاده می‌شود.)

دانه‌ها و روغن‌های آفتابگردان

کاسنی بَری (که در برخی داروهای گیاهی و درمان‌های خانگی کاربرد دارد).

ترخون

راه‌هایی که در کاهش رویارویی با گرده گیاهان وجود دارد

1ـ از بیرون بودن در اوایل عصر یعنی هنگامی که مقدار گرده گیاهان در هوا حداکثر است، خودداری کنید.

2ـ در مواقعی که میزان گرده گیاهان در هوا زیاد است سعی کنید در خانه بمانید.

3ـ شب‌ها پنجره اتاق خوابتان را ببندید.

4ـ برای جلوگیری از ورود گرده گیاهان به چشمتان از عینک استفاده کنید.

5ـ عصرها دوش بگیرید و موهایتان را بشویید.

آسم (تنگی نفس) تنها بیماری مزمن در کشورهای پیشرفته است که شیوع آن نسبت به گذشته بیشتر است و 90 درصد کودکان و 50 درصد بزرگسالان بدن مبتلایند. آسم از یک واژه‌ یونانی مشتق شده به معنی سخت نفس کشیدن ولی تعریف امروزین اسم شامل توصیف نشانه‌های آن درک ساز و کار (مکانیسم) ایجاد آن و اثرش بر روی عملکرد و حساسیت ریه‌ها و مجاری هوایی می‌باشد.

علایم آسم مشتمل است. اثر این التهاب بر روی ریه‌ها باعث می‌شود که مجاری هوایی تنگ و باریک شوند و در نتیجه مقادیر کمتر از هوا بتوانند از شش‌ها خارج شوند. نشانه‌های آسم، تنگی نفس، احساس فشار در قفسه‌ی سینه، خس‌خس سینه و سرفه و این علایم بر طبق معمول از روزی به روز دیگر متغیر می‌شوند.

البته پدران و مادران آگاه باشند که در نوزادان یا کودکان قبل از تشخیص صحیح تنگی نفس برایشان چندین دوره پادزیست (آنتی‌بیوتیک) تجویز می‌شود و متاسفانه حالشان را وخیم‌تر می‌کنند. در حالی که باید از داروی ضدالتهاب و گشادکننده نایژه‌ها (برونش‌ها) استفاده شود. در شب هنگام آسم شدیدتر می‌شود. کارکرد ریه‌ی افراد ساعت 4 صبح در بدترین وضعیت و 4 بعدازظهر در بهترین وضعیت می‌باشد. این موضوع به دلیل میزان هورمون آدرنالین در گردش خون است که میزان آن در نیمه‌های شب به حداقل خود می‌رسد. این هورمون باعث شل شدن عضلات مجاری هوایی ریه‌ها شده و آنها را باز نگه می‌دارد .

بی‌شک این مقوله بسیار گسترده و وسیع می‌باشد ولی برای خاتمه دادن آن 10 اقدام جهت کمک کردن به بهبود حساسیت به افراد توصیه می‌شود:

1ـ بخار و رطوبت خانه را بکاهید. بلافاصله بعد از پخت و پز و حمام رفتن پنجره را باز کنید تا تهویه‌ی هوا انجام شود. هرگز اقدام به خشک کردن لباس‌های شسته در داخل اتاق‌ها نکنید.

2ـ هر روز با یک دستمال تمیز و نمدار سطوح وسایل خانه را گردگیری کنید و هر دو هفته یک بار لحاف‌ها و تشک‌ها را جارو برقی بکشید در صورت امکان هر سه ماه یک دفعه بالش‌ها را عوض کرده و یا آنها را مجددا نو کنید.

3ـ برای کشتن «مایت‌ها» گرد و غبار خانه و کولر، ملحفه‌ها را با حداقل دمای60 درجه سانتی‌گراد بشویید.

4ـ اسباب‌بازی‌های پارچه‌ای و پشمی را بشویید.

5ـ از فرش استفاده نکنید در صورت امکان از کف‌پوش یا پارکت استفاده کنید.

6ـ اگر جاروبرقی می‌خرید از مدل‌هایی که دارای صافی‌ها (فیلترها)ی فوری هستند بخرید. روی این قبیل جاروها علامت دوست حساسیت (Friendly Aleygy) حک شده است.

7ـ سعی کنید از مبل‌های چرمی با حصیری یا کرباسیب استفاده نمایید زیرا تمیز کردن آنها راحت بوده و لانه کردن مایت‌ها امکان‌پذیر نیست.

8ـ حیوان خانگی در منزل نگهداری نکنید. در غیر اینصورت هفته‌ای یک بار اقدام به استحمام آنها بکنید.

9ـ رطوبت و نم خانه را تقلیل دهید. این عمل از رشد کپک‌ها پیشگیری می‌کند.

10ـ از یک دستگاه گرم‌کننده همراه با تهویه مناسب هوا استفاده نمایید.

پی‌نوشت:

1ـ انگلیسی: کتاب Foods That Harm, Foods That Heal

2ـ فارسی: بخشی از مقاله خانم دکتر شهلا اسلامی تحت عنوان: «آلرژی چیست؟»